ΣΒΕ: Οι προκλήσεις, τα τραπεζικά δάνεια και το μέλλον της ελληνικής βιομηχανίας

Οι προκλήσεις, οι ευκαιρίες και οι νέες προοπτικές χρηματοδότησης της ελληνικής βιομηχανίας αναλύθηκε σε συζήτηση που έγινε στο πλαίσιο της ανοιχτής συνεδρίασης της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ).

Στη συζήτηση μοιράστηκαν τις απόψεις τους οι Γκίκας Χαρδούβελης, πρόεδρος διοικητικού συμβουλίου της Εθνικής Τράπεζας, η Ελένη Βρεττού, διευθύνουσα σύμβουλος της CrediaBank, ο  Γιώργος Μυλωνάς, πρόεδρος και διευθύνων Σύμβουλος της ALUMIL και πρόεδρος επί Τιμή του ΣΒΕ, και η Λουκία Σαράντη, πρόεδρος του ΣΒΕ και πρόεδρο της εταιρείας AKRITAS. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Κώστας Παπαχλιμίντζος.

«Χρήματα δίνονται. Αλλά τα παίρνουν όλοι;»

Στην αρχή της εκδήλωσης, ο κ. Χαρδούβελης παρουσίασε μία σειρά στοιχείων για τη χρηματοδότηση της βιομηχανίας, και ιδίως της ελληνικής μεταποίησης, στην Ελλάδα. Όπως ανέφερε, το 2025 η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της βιομηχανίας στην Ελλάδα, έπειτα από ανοδική πορεία χρόνων, ανήλθε περίπου στο 15,5% του ΑΕΠ, με τη μεταποίηση συγκεκριμένα να ανέρχεται στο 9,1%. Αντίθετα, σε επίπεδο ΕΕ παρατηρείται μία συνεχής πτώση, με το αντίστοιχο ποσοστό να διαμορφώνεται στο 14,1%.

Επιπλέον, στον κλάδο της μεταποίησης οφείλεται το 8,2% των θέσεων εργασίας της χώρας, έναντι 12,5% στην Ευρώπη, ενώ ως προς το σκέλος της παραγωγικότητας, ο κλάδος της βιομηχανίας είναι κατά 60% πιο παραγωγικός από το μέσο όρο της οικονομίας και ο κλάδος της μεταποίησης κατά 28%.

Αναφορικά με τις επενδύσεις, το 1/5 του συνόλου αυτών γίνεται από τις βιομηχανίες, με σταθερά ανοδική πορεία από το 2015 και μετά.

Ερχόμενος στον τραπεζικό δανεισμό, ο κ. Χαρδούβελης μετέφερε ότι το 19,5% των δανείων στην Ελλάδα κατευθύνονται σε μεταποιητικές επιχειρήσεις, έναντι μόλις 12,4% στην Ευρώπη, μολονότι στην τελευταία ο κλάδος καταλαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό της οικονομίας. Ακόμα, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των δανείων προς μεταποιητικές επιχειρήσεις ανήλθε στα τέλη του 2025 στο 11,5% ενώ στην ΕΕ μόλις στο 0,5%.

Βέβαια, «Χρήματα δίνονται αλλά τα παίρνουν όλοι;», αναρωτήθηκε έπειτα ο πρόεδρος ΔΣ της Εθνικής Τράπεζας, εξηγώντας ότι στην Ελλάδα το 11% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι συναντά περιορισμούς στη χρηματοδότηση, ενώ στην Ευρωζωνη κάτι αντίστοιχο λέει μόνο το 5,1%.

Μεγάλο «αγκάθι», που αποτυπώνεται σταθερά σε όλες τις έρευνες είναι και η έλλειψη κατάλληλου εργατικού δυναμικού. Αυτό το πρόβλημα αντιμετωπίζει πλέον το 26,8% των μεταποιητικών επιχειρήσεων, ενώ το 2008 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 3,6% και το 2015, στην καρδιά δηλαδή της κρίσης, όταν και ο κόσμος άρπαζε ]οποιαδήποτε διαθέσιμη εργασίας, μόλις στο 0,4%.

«Τελικά, η ελληνική βιομηχανία έχει ίσως άλλα προβλήματα, όπως τη ζήτηση για τα προϊόντα της, την εύρεση προσωπικού, τα ενδιάμεσα προϊόντα της, αλλά δεν έχει τόσο πρόβλημα στη χρηματοδότηση», κατέληξε ο Γκίκας Χαρδούβελης, κλείνοντας με ιδιαίτερα θερμά λόγια για τον εξωστρεφή χαρακτήρα της βιομηχανίας στη βόρεια Ελλάδα.

«Υπάρχει μεγάλη όρεξη από τις τράπεζες για χρηματοδότηση»

Το λόγο πήρε έπειτα η κ. Βρεττού, αναφέροντας ότι η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού από τις τράπεζες ήταν μάλλον κάτι προδιαγεγραμμένο, λόγω της παρατεταμένης γεωπολιτικής κρίσης.

«Ήδη πάρα πολλές εταιρείες ζορίζονται και ψάχνουν λύσεις. Πολλές από αυτές έρχονται στις τράπεζες και ζητούν μέρος της αύξησης στα κόστη τους να το απορροφήσει η τράπεζα», δήλωσε.

«Ωστόσο, επειδή το περιβάλλον είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικό και ως προς τις τράπεζες, με έναν συνεχή “πόλεμο” επιτοκίων, μία τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε πιέσεις στον τραπεζικό τομέα. Και αυτό είναι πρόβλημα και για την οικονομία, γιατί μία υγιής οικονομία θέλει και εύρωστες επιχειρήσεις και εύρωστες τράπεζες. Και να μεταφέρω σε αυτό το σημείο ότι είναι δυστυχώς αρκετές οι επιχειρήσεις που κοιτάζουν μόνο την άμεση εικόνα και δεν λειτουργούν προληπτικά κάνοντας hedging, για να προστατεύσουν τα κεφάλαιά τους. Πρέπει να μας βοηθήσετε για να σας βοηθήσουμε».

Σχολιάζοντας εύρημα έρευνα του ΣΒΕ σύμφωνα με το οποίο 3 στα 4 ευρώ επενδύσεων στον τομέα της μεταποίησης προέρχονται από ίδια κεφάλαια, εξέφρασε την έκπληξή της, τονίζοντας ότι υπάρχει μεγάλη όρεξη από τις τράπεζες για χρηματοδότηση, ωστόσο η οικονομική κρίση άφησε ακόμα τα… απόνερά της, δημιουργώντας δισταγμό τόσο στον τραπεζικό τομέα όσο και στους επιχειρηματίες.

«Τα πλάνα ανάπτυξης μίας βιομηχανίας δεν είναι μόνο δείκτες. Είναι και επιχειρηματικό όραμα»

«Αν τα στοιχεία που μετέφερε ο κ. Χαρδούβελης είναι η εικόνα που βλέπουν οι υπουργοί της κυβέρνησης, ίσως εξηγείται γιατί νομίζουν ότι δεν χρειάζεται να κάνουν τίποτα για βιομηχανία!», είπε χαριτολογώντας ο κ. Μυλωνάς. «Αλλά τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι».

Όπως εξήγησε, η βιομηχανία συναντά την επιπλέον πρόκληση ότι συνδυάζει όλους τους τομείς της οικονομίας επιχειρηματικά, και άρα έχει περισσότερα κτά μέτωπα που μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα στον τραπεζικό της δανεισμό. Τόνισε ότι είναι αναγκαία η απρόσκοπτη και άμεση στήριξη από τις τράπεζες στην αγορά πρώτων υλών, όπου η ταχύτητα παίζει μεγάλο ρόλο για την εξασφάλιση των καλύτερων τιμών, ενώ συμπλήρωσε ότι «Παίζει ρόλο και ο άνθρωπος. Να καταλαβαίνουν οι τράπεζες τι πάει να κάνει ο επιχειρηματίας. Δεν μπορών να φανταστώ πως θα είναι να περιμένω από το AI να αποφασίσει αν θα πάρω δάνειο, με βάση τους δείκτες μου και μόνο, χωρίς να βλέπει τι άνθρωπος είμαι και τι θέλω να κάνω ως επιχειρηματίας. Εμείς ως χώρα δεν έχουμε βαριά βιομηχανία αλλά έχουμε κάποια στοιχεία στα οποία είμαστε καλοί. Οι τράπεζες πρέπει να το δουν αυτό και να σκεφτούν και κλαδικά, όχι μόνο με βάση τους δείκτες κάθε επιχείρησης. Να πουν δηλαδή “Έχει αυτό κάποιο μέλλον στην Ελλάδα;” και να το στηρίξουν, παίρνοντας φυσικά και το ανάλογο ρίσκο».

Εμμένουν ενεργειακό κόστος και γραφειοκρατία

Στη δική της τοποθέτηση, η κ. Σαράντη υπογράμμισε ότι μία σημαντική πρόκληση για τις μικρομεσαίες βιομηχανίες, που αποτελούν και «τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας», είναι οι εξασφαλίσεις που ζητούν οι τράπεζες.

«Η πρότασή μου και η προσωπική μου έκκληση μου είναι να σχεδιαστούν ξανά στοχευμένα δάνεια από τις τράπεζες μαζί με το κράτος. Να δούμε πώς θα βοηθήσουμε τις βιομηχανίες, ιδίως όταν αυτές κρατούν ολόκληρες κωμοπόλεις ζωντανές στην περιφέρεια», είπε. «Όλο λέμε ότι πρέπει να αυξήσουμε την παραγωγικότητα. Για να γίνει αυτό, χρειαζόμαστε επενδύσεις, και επενδύσεις σημαίνει βιομηχανία».

Απαντώντας, η κ. Βρεττού υποστήριξε ότι μία μεγάλη ευκαιρία σε αυτόν το πεδίο θα είναι η ανακατεύθυνση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.

Η κ. Σαράντη μίλησε και για το μεγάλο ενεργειακό κόστος των βιομηχανιών, το οποίο έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, παρά την αυξηση της «καθαρής» ενέργειας που παράγει η χώρα: «Έχουν δοθεί πάρα πολλά χρηματα στην ενέργεια. Λέμε οτι είμαστε εξαγωγική δύναμη αλλά οι βιομηχανίες πληρώνουμε υπερτριπλάσια χρήματα για την ενέργεια. Έχουμε πεπαλαιωμένα δίκτυα χωρίς χωρητικότητα, χωρίς μπαταρίες. Το ενεργειακό μας μοντέλο ειναι στρεβλό», υποστήριξε.

Ολοκληρώνοντας, οι συνομιλητές στάθηκαν στις γραφειοκρατικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει διαχρονικά η βιομηχανία στη χώρα μας, τόσο στο κομμάτι των αδειοδοτήσεων όσο και του τραπεζικού δανεισμού.

Η κ. Βρεττού παραδέχτηκε ότι οι διαδικασίες στις τράπεζες διέπονται από πολυπλοκότητα, ωστόσο γίνεται προσπάθεια εξορθολογισμού τους.

Ο κ. Χαρδούβελης υπενθύμισε τα οφέλη της ψηφιοποίησης σε αυτόν τον τομέα, αναφέροντας ότι  η Εθνική Τράπεζα επενδύει περίπου 200 εκατ. ευρώ το χρόνο σε αυτόν τον τομέα.

Τέλος, ο κ. Μυλωνάς, μεταφέροντας γλαφυρά την καθημερινή εικόνα του επιχειρείν, είπε ότι η εταιρεία του περιμένει εδώ και δύο χρόνια μία ερμηνευτική εγκύκλιο για έναν νόμο, ώστε να προχωρήσει μία επένδυση.