Ανάπλαση ΔΕΘ: Τι προβλέπεται για τυχόν αρχαιολογικά ευρήματα

Ξεχωριστή ενότητα σχετικά με τη διαχείριση τυχόν αρχαιοτήτων που θα βρεθούν κατά τη διάρκεια της ανάπλασης της ΔΕΘ περιλαμβάνεται στα τεχνικά στοιχεία του διαγωνισμού για την εκτέλεση των σχετικών εργασιών.

Πρόκειται για ένα άκρως ευαίσθητο –για προφανείς λόγους– ζήτημα, το οποίο μάλιστα έχει αναδείξει και η Οργανωτική Επιτροπή για το δημοψήφισμα, υποστηρίζοντας ότι με την παραμονή της ΔΕΘ στο κέντρο ενδέχεται να υπάρξουν επιπλοκές στα έργα λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων.

Υπενθυμίζεται ότι το έργο ανάπλασης της ΔΕΘ, έτσι όπως διαμορφώθηκε τελικά μετά από τις αλλαγές στις οποίες προχώρησε η κυβέρνηση με σκοπό την αύξηση του πρασίνου στα 120 στρέμματα, θα περιλαμβάνει την ανέγερση δύο νέων εκθεσιακών κτιρίων με υπόγειους χώρους στάθμευσης, την ανακαίνιση του Συνεδριακού Κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης», καθώς και τη διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου, με χώρους πρασίνου, εκδηλώσεων και συνάθροισης κοινού.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου, που θα καλυφθεί από το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ανέρχεται στα 204,6 εκατ. ευρώ. Από τις αρχές Αυγούστου βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός, με αναθέτουσα αρχή το Υπερταμείο, από τον οποίο θα προκύψει ο ανάδοχος που θα πραγματοποιήσει την ανάπλαση. Καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών είναι η 21η Σεπτεμβρίου.

Τι κρύβεται κάτω από το οικόπεδο της ΔΕΘ

Αν και η επισήμως η ιστορία της Θεσσαλονίκης ξεκινά με την ίδρυσή της το 315 π.Χ. από τον Κάσσανδρο, η γεωγραφική περιοχή στην οποία εδράζεται έχει ακόμα μεγαλύτερο παρελθόν.

Ένα απομεινάρι από αυτό το παρελθόν είναι και ο προϊστορικός οικισμός που εντοπίστηκε στο οικόπεδο της ΔΕΘ το 1992-1993, κατά την ανέγερση του «Ιωάννης Βελλίδης». Η χρονολόγησή του τοποθετείται στη Νεολιθική Περίοδο, περίπου στο 6.000 π.Χ.

Στο φως ήρθε μία έκταση συνολικά 800 τμ περίπου, γεμάτη λάκκους σε διάφορα μεγέθη που χρησιμοποιούνταν σαν χώροι για απορρίμματα, αποθήκες ή σαν ημιυπόγειες κατοικίες. Εντοπίστηκαν εργαλεία από πέτρα και οστά, πήλινα αγγεία, κοσμήματα και εργαλεία υφαντικής.

Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει το θραύσμα από το χείλος ενός αγγείου με διακόσμηση, αποτελούμενο από έξι συγκολλημένα όστρακα. Η επιφάνειά του εξωτερικά καλύπτεται από υπόλευκο επίχρισμα και διακοσμείται με κόκκινο χρώμα. Η διακόσμηση αποτελείται από μια σειρά από τέσσερις σχηματοποιημένες ανθρώπινες μορφές με ενωμένα τα χέρια, κάτι που θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως η αναπαράσταση ενός είδους ομαδικού χορού. Το θραύσμα φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Το σημερινό οικόπεδο της ΔΕΘ συμπεριλαμβάνεται, επίσης, στην έκταση όπου κατά την αρχαιότητα λειτουργούσε νεκροταφείο, ενώ στο σημείο έθαβαν τους νεκρούς τους και οι Μουσουλμάνοι της πόλης μέχρι και πριν περίπου 100 χρόνια.

Οι προβλέψεις για τη διαχείριση των αρχαιότητων

Στο ειδικό τεύχος, λοιπόν, που αφορά τη διαχείριση των αρχαιολογικών ευρημάτων δηλώνεται ότι η αναθέτουσα αρχή του έργου, δηλαδή του Υπερταμείο, έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού. Ο ανάδοχος που θα προκύψει από το διαγωνισμό θα πρέπει «να συμμορφωθεί πλήρως» με τα προβλεπόμενα αυτού του μνημονίου.

Ξεκαθαρίζεται επίσης, προς τους υποψηφίους, ότι δεν έχει γίνει καμία σχετική προεργασία πάνω στο ζήτημα, και ότι μετά την ανάληψη του έργου θα πρέπει:

• να καθοριστεί η απαιτούμενη στελέχωση των αρχαιολογικών εργασιών
• να προσδιοριστεί η έκταση των δοκιμαστικών τομών ή των σωστικών ανασκαφών
• να εγκριθούν ειδικά μέτρα προστασίας ή ανάδειξης αρχαιοτήτων
• να προσδιοριστεί η διάρκεια της αρχαιολογικής υποστήριξης του έργου.

Με άλλα λόγια, ο ανάδοχος που θα προκύψει θα αναλάβει το έργο έχοντας λάβει ρητώς τη γνώση ότι η έκταση των αρχαιολογικών εργασιών δεν μπορούσε να προσδιοριστεί κατά τη δημοπράτηση, και άρα να αναλάβει και το σχετικό ρίσκο.

Επιπλέον, οι υποψήφιοι θα πρέπει στην προσφορά τους να συμπεριλάβουν κατάλληλη μεθοδολογία διαχείρισης του αρχαιολογικού κινδύνου, η οποία θα καλύπτει ιδίως:

• την αλληλουχία των εκσκαφών
• τη δυνατότητα τμηματικής εκτέλεσης του έργου
• την προσαρμογή του χρονοδιαγράμματος
• την ελαχιστοποίηση καθυστερήσεων.

Τέλος, δηλώνεται ότι, κατά την περίοδο της μελέτης και της κατασκευής του έργου, ο ανάδοχος υποχρεούται:

• να λαμβάνει υπόψη όλα τα διαθέσιμα στοιχεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος
• να σχεδιάζει, όπου είναι τεχνικά εφικτό, λύσεις που περιορίζουν τις εκσκαφές και τις επεμβάσεις στο υπέδαφος
• να υποβάλλει τις απαιτούμενες μελέτες προς έγκριση στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού
• να ενσωματώνει στις οριστικές μελέτες τις απαιτήσεις που θα τεθούν από τις αρμόδιες αρχαιολογικές υπηρεσίες.
• να ενημερώνει εγκαίρως την Αναθέτουσα Αρχή και την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων για την έναρξη εκσκαφών
• να παρέχει πρόσβαση, εργοταξιακές διευκολύνσεις και μέσα υποστήριξης στο προσωπικό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας
• να προστατεύει κάθε αρχαιολογικό εύρημα
• να συμμορφώνεται άμεσα με τις οδηγίες της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων
• να διακόπτει τις εργασίες στο σημείο ανεύρεσης αρχαιοτήτων μέχρι την έκδοση σχετικών οδηγιών.