Το ντεκ δεν θα είναι νέο τοτέμ

Μετά την έκφραση αμφιβολιών όσον αφορά το προτεινόμενο ντεκ στην Παλιά Παραλία, βρισκόμαστε στο ίδιο έργο θεατές. Εισπράττουμε τις γνωστές κατηγορίες περί διχαστικών προσώπων που μονίμως αναζητούν ρόλο, αντιδρώντας σε κάθε καλό για τη Θεσσαλονίκη. Τίθενται ακριβώς τα ίδια διλήμματα μεταξύ στασιμότητας και προόδου. Επαναλαμβάνονται ακριβώς οι ίδιοι προσβλητικοί χαρακτηρισμοί που ακούστηκαν και στην περίπτωση ανάπλασης της ΔΕΘ: άσχετοι, μίζεροι, οπισθοδρομικοί, ψευτοοικολόγοι, εμμονικοί, κανίβαλοι. Ακολουθούνται οι ίδιες ακριβώς γκεμπελικές τακτικές, συχνά από πρόσωπα που υποστήριζαν μετά μανίας και το απορριφθέν σχέδιο για την Έκθεση. Καλό είναι λοιπόν να μπουν κάποια πράγματα στη θέση τους.

• Σε γενικές γραμμές, η κοινωνία αντιμετωπίζει το ζήτημα της Παλιάς Παραλίας μέσα από τρεις προσεγγίσεις. Πρώτη, ότι η τοποθεσία δεν πρέπει να πειραχτεί ούτε στο ελάχιστο, επειδή αλλιώς κινδυνεύει η ιστορική της φυσιογνωμία. Δεύτερη, ότι επιβάλλεται γενναίο μπάζωμα, ώστε να λυθούν ταυτόχρονα τα προβλήματα πεζών, ποδηλατών και οχημάτων, όπως και αντιστήριξης του οθωμανικού κρηπιδώματος. Τρίτη, ότι με κάποιο τρόπο χρειάζεται να διαπλατυνθεί το υπάρχον κρηπίδωμα, άρα ένα ντεκ αποτελεί ιδανική λύση, τουλάχιστον για πεζούς και ποδηλάτες. Η τρίτη προσέγγιση προσπαθεί να συμβιβάσει την πρώτη με την προφανή ανάγκη για μεγαλύτερη πασαρέλα, και αυτή ακολουθείται σήμερα.
• Η τελευταία προσέγγιση έγινε –απρόθυμα– αποδεκτή από οπαδούς της πρώτης, διότι παρουσιάστηκε ως ελαφρά και αναστρέψιμη. Όπως όμως εύστοχα επισημαίνει ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ, 352 πάσσαλοι σε βάθος 18 μέτρων, ένας κυματοθραύστης μήκους 1.100 μέτρων και ένα ισομεγέθες ανάχωμα από ογκόλιθους δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν ελαφρές και αναστρέψιμες εργασίες, ειδικά αν ισχύσει το φημολογούμενο αντίτιμο.
• Όσοι εκφράζουν επιφυλάξεις στο TheOpinion, επίσης συμφωνούν ότι πρέπει οπωσδήποτε να γίνει κάτι στην Παλιά Παραλία: η στατική επάρκεια του κρηπιδώματος είναι ιδιαίτερα αμφίβολη, η κατάσταση για τη μικροκινητικότητα είναι ανυπόφορη και στα δύο πεζοδρόμια, τα διερχόμενα αυτοκίνητα υποβαθμίζουν το πιο δημοφιλές σημείο της πόλης, ενώ αναζητούνται λύσεις που θα μειώσουν την παρουσία οχημάτων στους δρόμους του κέντρου. Το προτεινόμενο ντεκ αντιμετωπίζει κάποια από αυτά τα προβλήματα, μα όχι όλα, και ενδεχομένως τα αντιμετωπίζει με δυσθεώρητο κόστος. Εκεί εντοπίζονται οι όποιες ενστάσεις και είναι απολύτως εύλογες.
• Το ντεκ συζητείται εδώ και τουλάχιστον 30 χρόνια, όμως συζητείται σε κλειστούς κύκλους, συχνά επηρεαζόμενους από ιδιοκτήτες ακινήτων στη Λεωφόρο Νίκης. Η κοινή γνώμη δεν είχε σχηματίσει άποψη, με ευθύνη και των τοπικών ΜΜΕ. Η συζήτηση ξεκίνησε από μια σεμνή διαπλάτυνση 4 μέτρων, καταλήγοντας στο υπό συζήτηση φαραωνικό οικοδόμημα. Με άλλα λόγια, αυτό που εμφανίζεται ως δεδομένο έχει ελάχιστη σχέση με ό,τι είχε περιγραφεί στις αρχές του 2000. Συνεπώς, τα περί 30ετούς εξαντλητικού διαλόγου αποτελούν προφάσεις. Να θυμίσουμε ότι ο ίδιος ισχυρισμός είχε διατυπωθεί και για την Έκθεση: πως η κατασκευή πολλών περιπτέρων, ξενοδοχείου και εμπορικού κέντρου ήταν αδιαπραγμάτευτη, διότι είχε συζητηθεί επί έτη πολλά. Γνωρίζουμε την κατάληξη, όταν αποκαλύφθηκε πού είχαν σκαρφαλώσει η έκταση και ο προϋπολογισμός του έργου, χωρίς προηγούμενη αντίδραση από τους επικεφαλής φορέων και μίντια.
• Από κρατικές υπηρεσίες, οι εντονότερες αντιρρήσεις είχαν κάποτε διατυπωθεί από τις εφορείες Εναλίων Αρχαιοτήτων και Νεωτέρων Μνημείων. Στο μεσοδιάστημα, είδαμε ότι οι εν λόγω υπηρεσίες του ΥΠΠΟ ενίοτε μεταβάλλουν τη στάση τους. Η προτεινόμενη σήμερα λύση εξαφανίζει το οθωμανικό κρηπίδωμα και δεν διευκολύνει ενδελεχή έρευνα για ναυάγια. Αντίθετα, μία -ίσως οικονομική- κατασκευή από σκυρόδεμα θα αναδείκνυε τους παλαιούς ογκόλιθους μετά από επανατοποθέτησή τους και θα επέτρεπε ανασκαφή του πυθμένα σε αξιόλογο βάθος, ώστε να αποκαλυφθεί και να διασωθεί η αρχαία ναυτική κληρονομιά.
• Ορισμένοι promoters του φαραωνικού ντεκ στηλιτεύουν όσους διατηρούν επιφυλάξεις, αναφερόμενοι και σε άλλες διαμάχες, πέραν αυτής για το ανοσιούργημα της ΔΕΘ: σε εκείνες για την Περιφερειακή Οδό, για την ανάπλαση της Νέας Παραλίας και για τις αρχαιότητες του μετρό. Λησμονούν ότι στελέχη της σημερινής δημοτικής αρχής συμμετείχαν με πάθος στις παραπάνω διαμαρτυρίες, άσχετα αν σήμερα σιωπούν. Λησμονούν επίσης ότι ο πρωτεργάτης των αντιδράσεων για τη Νέα Παραλία τήρησε την ίδια ανένδοτη στάση απέναντι στο… μπάζωμα της Παλιάς και στον σταθμό της Βενιζέλου. Λησμονούν επιλεκτικά διότι δηλώνουν πιστοί συνεχιστές του.
• Ως έχει, η πρόταση δεν εκτιμάται ότι απλώς θα είναι πανάκριβη, σε σύγκριση με μια επιχωμάτωση ή με μια κατασκευή από σκυρόδεμα. Δημιουργεί και πολύ υψηλά κόστη διατήρησης και συντήρησης, σε βάθος πολλών ετών. Και όπως γνωρίζουμε καλά, οι εκάστοτε δημοτικές αρχές δεν είναι ιδιαίτερα ικανές να συντηρούν περίπλοκες κατασκευές.
• Η λογική «δεν πειράζει αν γίνει σπατάλη επειδή πρόκειται για ενωσιακούς πόρους» πάσχει βαριά. Τα χρήματα του ΕΣΠΑ, από τα οποία προβλέπεται η χρηματοδότηση, δίνονται για να καλυφθούν ανάγκες της Θεσσαλονίκης και της υπόλοιπης Κεντρικής Μακεδονίας. Όπως και στην περίπτωση της ΔΕΘ, αν σπαταληθούν χρήματα σε ένα περίβλεπτο σημείο, θα τα στερηθούν άλλες γειτονιές και περιοχές. Γειτονιές και περιοχές που πιθανότατα έχουν πολύ πιο πιεστικές ανάγκες. Η υπερεπένδυση στο ιστορικό κέντρο (κυρίως σε έργα βιτρίνας) είναι και άδικη και αντιπαραγωγική.
• Η προωθούμενη χρήση μελετοκατασκευής δοκιμάστηκε προηγουμένως στο μετρό, με πολύ δυσάρεστα αποτελέσματα: διόγκωση του οικονομικού αντικειμένου και τεράστια χρονική καθυστέρηση μέσω διαδοχικών συμπληρωματικών συμβάσεων, εις βάρος των Θεσσαλονικέων.

Αυτή τη φορά δεν μπορούν να αποδοθούν ευθύνες στη διοίκηση του εκθεσιακού φορέα. Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης οφείλει να ξεκαθαρίσει τη θέση του. Θα απορρίψει τους αφορισμούς τις ύβρεις εναντίον όσων ασκούν χρήσιμη κριτική, ή θα συμπεριφερθεί καθεστωτικά, πιστεύοντας ότι αυτός και οι… επιτελείς του κατέχουν το αλάνθαστο; Θα προχωρήσει στην υιοθέτηση της βέλτιστης λύσης από απόψεως κόστους/οφέλους ή θα υποταχθεί στα πείσματα ηχηρών μειοψηφιών και των –καλοπροαίρετων μα πιθανώς αφελών– συμπαραστατών τους;

Οφείλει επίσης να αναλογιστεί τον -πολλά υποσχόμενο- Μεγάλο Περίπατο των Αθηνών, και τι επιπτώσεις είχε για τον Κώστα Μπακογιάννη. Οι αναλογίες είναι ομολογουμένως ενδιαφέρουσες.