Επιτραπέζια ελιά Χαλκιδικής: Κόστη και ακρίβεια συμπίεσαν φέτος τις τιμές
Τα μειωμένα έσοδα στις μεταποιητικές μονάδες έφεραν μικρές προσφορές αγοράς προς τους παραγωγούς. Με επάρκεια σε –ξένους– εργάτες η συγκομιδή
Κωστής Κοτσώνης 
Με επάρκεια σε εργατικά χέρια αλλά αισθητά χαμηλότερο περιθώριο κέρδους σε σχέση με πέρυσι ολοκληρώθηκε η φετινή συγκομιδή επιτραπέζιας ελιάς στη Χαλκιδική.
Πολλά θα κριθούν από εδώ και πέρα στις διαπραγματεύσεις των ελαιοπαραγωγών για τη διάθεση του προϊόντος σε μεταποιητικές μονάδες ή απευθείας στην αγορά. Μέχρι στιγμής, πάντως, φαίνεται ότι το εύθραυστο οικονομικό κλίμα και η μειωμένη αγοραστική δύναμη που επικρατούν σε παγκόσμιο επίπεδο πλήττουν και τον πρώτο κρίκο της εφοδιαστικής αλυσίδας, δηλαδή τους ίδιους τους αγρότες.
Μειωμένη παραγωγή, μειωμένη τιμή, αυξημένα κόστη
Τρία διακριτά χαρακτηριστικά είχε η φετινή σοδειά, σύμφωνα με όσα είπε στο TheOpinion ο πρόεδρος του αγροτικού Ελαιοκομικού Συνεταιρισμού Καλυβών, Θανάσης Χαλατής:
«Πρώτον, υπήρξε μία φυσιολογική μείωση στο όλο τονάζ, στον όγκο της παραγωγής, γύρω στο 30% σε σχέση με πέρυσι. Μετά από δύο χρόνια καλής παραγωγής, είναι λογικό ότι ο οργανισμός ενός δέντρου θα περάσει και μία περίοδο πιο “χαλαρής” καρπόδεσης, δίνοντας λιγότερο καρπό. Δεύτερον, το κόστος καλλιέργειας αυξήθηκε φέτος κατά 30%-40% περίπου, λόγω της κατάστασης παγκοσμίως. Πετρέλαια, ηλεκτρικό, εφόδια, όλα είναι στα ύψη. Τρίτο και πιο τραγικό: Φέτος έχουμε μείωση στην αγοραστική τιμή του προϊόντος, επίσης κατά 40%».
Πόσο πωλείται, τελικά, ο περίφημος «πράσινος χρυσός» της Χαλκιδικής, που με όπλο και το πρεστίζ της Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης, ταξιδεύει στα πέρατα του κόσμου ως εξαγώγιμο, κατά 95%, προϊόν;
«Φέτος πουλάμε στα 1,20 ευρώ το κιλό, όταν πέρυσι πουλούσαμε στο 1,80. Δηλαδή πέρυσι που υπήρχε περισσότερος καρπός για να καλυφθεί η ζήτηση, οι τιμές ήταν αισθητά πιο υψηλές!», απαντά ο κ. Χαλατής. «Και αυτό είναι το “ταβάνι”, που αφορά τη χονδρή και όχι την ψιλή ελιά. Η μέση τιμή πώλησης, ανάλογα και με την ποικιλία, κυμαίνεται μεταξύ 0,95 και 1 ευρώ.
Στις διαπραγματεύσεις τους με τους ελαιοπαραγωγούς, οι έμποροι και οι επαγγελματίες μεταποιητές-τυποποιητές, μέσα και από επίσημα συνδικαλιστικά όργανα όπως η Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών-Τυποποιητών-Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ), μετέφεραν ξεκάθαρα την αδυναμία τους να απορροφήσουν τη φετινή παραγωγή αν αυτή διατεθεί από τους αγρότες σε περσινές τιμές. Αυτό οφείλεται στο ότι και το δικό τους περιθώριο κερδών έχει συμπιεστεί δραματικά λόγω του ότι πολύ απλά… ο κόσμος δεν έχει χρήματα. Και αυτό δεν ισχύει μόνο στην Ελλάδα αλλά παγκοσμίως.
«Λόγω των γεωπολιτικών συνθηκών, ο κόσμος φτωχαίνει. Δεν θα αγοράσει εύκολα ένα προϊόν που αντικειμενικά είναι ακριβό. Η ελιά που από μένα φεύγει στα 1,80 ευρώ το κιλό, στα ευρωπαϊκά σούπερ μάρκετ πωλείται 20 ευρώ. Η επιτραπέζια ελιά Χαλκιδικής εξάγεται σε πάνω από 100 χώρες, μεταξύ άλλων σε Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Αμερική, Καναδά, Αυστραλία, πλέον και στην Κίνα ή την Ιαπωνία», εξηγεί ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού. «Η ελιά μας είναι ελίτ προϊόν. Για αυτό και θέλουμε οπωσδήποτε να καταναλώνεται ως τρόφιμο. Αν δεν την πουλήσουμε έτσι και τη στείλουμε για ελαιοποίηση, είναι σαν να την πετάμε στα σκουπίδια».
Ισχνό το περιθώριο κέρδους
Και ενώ η τιμή πώλησης πέφτει, τα έξοδα καλλιέργειας δεν σταματάνε να ανεβαίνουν.
«Αυτήν τη στιγμή, το κόστος καλλιέργειας ενός στρέμματος ελιάς είναι κάπου στα 1.000 ευρώ. Αν πούμε ότι αυτά τα στρέμματα δίνουν 120 τόνους ελιές, που τις πληρωνόμαστε 1.000 ευρώ τον τόνο, θα μαζέψουμε 120.000 ευρώ. Ξέρετε πόσο βγαίνουν οι δαπάνες μας για όλο το χρόνο; 90.000 με 100.000 ευρώ. Θα μας μείνουν δηλαδή 20 χιλιάρικα το χρόνο, που θα μπορούσαμε να τα βγάζουμε απλώς δουλεύοντας σε μια ιδιωτική επιχείρηση ή το δημόσιο. Αντ’ αυτού, εμείς χρειαζόμαστε λεφτά για μηχανήματα, λίπανση, φυτοπροστασία και ιδιωτικές γεωτρήσεις όλο το χρόνο, όχι μόνο την περίοδο της σοδειάς. Μόνο τα ραντίσματα γίνονται 14 φορές το χρόνο, για να αποφύγουμε τις ασθένειες και να παραμείνει ο καρπός υγιής», μεταφέρει ο κ. Χαλατής.
Στην όλη εξίσωση πρέπει να προστεθούν και τα εργοδοτικά κόστη. Οι εργάτες που μαζεύουν τις ελιές πληρώνονται με εργόσημο ανάλογα με το πόσα τελάρα μαζεύουν, με μια προκαθορισμένη τιμή για κάθε τελάρο, της τάξης των 4-5 ευρώ. Στη Χαλκιδική, το ελάχιστο μεροκάματο φέτος για 9-10 ώρες δουλειάς, που αντιστοιχούν σε 20 τελάρα, είναι 80 ευρώ συν οι ασφαλιστικές εισφορές που προβλέπονται.
«Εγώ προσωπικά παρέδωσα φέτος περίπου 120 τόνους ελιές. Πήρα προκαταβολή 31.000 ευρώ και τα εργατικά μαζί με τα εργόσημα μού κόστισαν 27 χιλιάρικα. Ήδη με το “καλημέρα” δηλαδή τα εργατικά μού κόστισαν σχεδόν το 30% της αξίας του προϊόντος που μάζεψα», επισημαίνει ο Θανάσης Χαλατής.
«Έλληνες να μαζέψουν ελιές; Ούτε να το φανταστείς!»
Πάντως, ένα θέμα που δεν απασχόλησε φέτος τους ελαιοπαραγωγούς της Χαλκιδικής είναι η έλλειψη σε εργατικά χέρια.
Το βάρος σήκωσαν –και φέτος– σχεδόν αποκλειστικά αλλοδαποί εργαζόμενοι, κατά 50% από Αλβανία και κατά 50% από αφρικανικές και αραβικές χώρες, που δικτυώθηκαν με τους παραγωγούς μέσα από αγγελίες σε ειδικές εφαρμογές και γραφεία ευρέσεως εργασίας.
«Έλληνας να ασχοληθεί και να κάνει συγκομιδή ο ίδιος με τα χέρια του; Ούτε να το φανταστείς! Δεν έρχεται κανείς, ούτε κάποιο νέο παιδί, που λέμε ότι έχουν ανάγκη από μεροκάματα. Οι μόνοι Έλληνες που ασχολούμαστε είμαστε ίδιοι οι κτηματίες, που μαζί με την οικογένειά μας θα φροντίσουμε τη μετακίνηση του ελαιοκάρπου στο τόπο επεξεργασίας. Η συγκομιδή γίνεται όλη από ξένους εργάτες», ξεκαθαρίζει ο κ. Χαλατής.
Προβληματισμός για την πραγματική οικονομία στα χωριά ενόψει χειμώνα
Μπαίνοντας στο χειμώνα και αφού οι βίλες και τα πολυτελή ξενοδοχεία έχουν αδειάσει από τουρίστες, οι Χαλκιδικιώτες στρέφονται στα εισοδήματα από την αγροτική παραγωγή για να βιοποριστούν. Και με την αγοραστική αξία του σημαντικότερου προϊόντος τους να έχει πέσει στα τάρταρα, λογικό είναι να επικρατεί προβληματισμός.
«Τα λεφτά των αγροτών είναι αυτά που πραγματικά συντηρούν την οικονομία στο τόπο. Δεν μας σώζουν ούτε οι επιδοτήσεις στο αγροτικό πετρέλαιο ούτε τίποτα, αν δεν έχουμε “ζεστό” χρήμα από τις σοδειές. Φυσικά και είναι σημαντικός ο τουρισμός, αλλά το πραγματικό μας εισόδημα προέρχεται από το αγροτικό προϊόν. Αυτό είναι που μένει και διαχέεται στις όλες τις δουλειές μας και στη ζωή μας. Και ως προς αυτό, φέτος είμαστε ίσα βάρκα ίσα νερά, στην κυριολεξία», μας λέει κλείνοντας ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού. «Και αν αυτό ισχύει σε έναν πλούσιο νομό, όπως η Χαλκιδική, δεν θέλω να φανταστώ τι ισχύει σε άλλους, πιο φτωχούς νομούς. Έτσι όπως πάμε, ρύζια, σιτηρά, καλαμπόκια, μπαμπάκια, όλα αυτά θα εξαφανιστούν σε λίγα χρόνια, γιατί δεν θα συμφέρει να καλλιεργούνται. Να δω τι θα τρώμε…».
