Ντόναλντ Τραμπ: ηγεσία μέσα από γυάλα

Πριν από δύο χρόνια, οι οπαδοί του κινήματος MAGA επανεξέλεξαν τον Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ έχοντας υψηλότατες προσδοκίες. Πίστευαν ότι με την επιστροφή του θα τερμάτιζε τους υπερπόντιους πολέμους, θα ανέκοπτε τις μεταναστευτικές ροές, θα διέκοπτε τις πολιτικές woke και θα «ξέραινε τον βάλτο» στην Ουάσινγκτον· δηλαδή θα απομάκρυνε τη διαφθορά και την αποτελμάτωση από την αμερικανική πρωτεύουσα.

Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, είναι σαφές ότι οι πιο σκληροί υποστηρικτές του έχουν αναθεωρήσει. Μπορεί να έφερε αλλαγές στα ζητήματα μεταναστών και συμπερίληψης, όμως ήταν παταγώδης η αποτυχία του στα μέτωπα  της ακρίβειας και της διαφθοράς. Μάλιστα, ο πόλεμος κατά του Ιράν, σε συνδυασμό με τις δοσοληψίες του γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, στις πρωτεύουσες του Κόλπου ταυτίστηκαν με προσωπικό πλουτισμό και με έκρηξη του πληθωρισμού.

Ως ηγέτης, ο Τραμπ στράφηκε πρωτίστως σε θέματα μη πιεστικά, ενίοτε κωμικά ή μικροπρεπή, όπως οι παιδικοί εμβολιασμοί, η αίθουσα χορού, οι διαπιστεύσεις δημοσιογράφων, η ονομασία του Κόλπου του Μεξικού, η κατάκτηση της Γροιλανδίας και οι εκτρώσεις. Την ίδια στιγμή επιδείνωσε την κατάσταση για τους φτωχοποιημένους ψηφοφόρους του, με παράλογους δασμούς και επιπόλαιους χειρισμούς στην εξωτερική πολιτική. Για μια ακόμη φορά επιβεβαιώθηκε το διάσημο –παντού επιδραστικό– σύνθημα του 1992: «It’s the economy, stupid». Αυτή ήταν η συνέπεια του να ζει ο ματαιόδοξος ηγέτης μέσα σε γυάλα, μαζί με καιροσκόπους κόλακες που συχνά έχουν δικές τους, σκληρότερες ατζέντες (πχ ο αναπληρωτής προσωπάρχης Στήβεν Μίλλερ).

Πολλοί πλέον μιλούν για νέα σελίδα στα αμερικανικά πολιτικά πράγματα. Μάλλον υπερβάλλουν, καθώς η προεδρική σφραγίδα προσφέρει μεγάλες δυνατότητες άσκησης εκτελεστικής εξουσίας. Τούτου λεχθέντος, ο Τραμπ ποτέ δεν ήταν εντελώς ανεξέλεγκτος, όπως άλλωστε απέδειξαν ορισμένες κρίσιμες διακομματικές ψηφοφορίες της Γερουσίας ή ανάλογες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου· οργάνου με πλειοψηφία συντηρητικών μελών. Επίσης, πέραν αυτών των τόσο εμφανών θεσμών, ούτε το Πεντάγωνο ούτε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εφάρμοζαν πιστά τις -συχνά αλλοπρόσαλλες- εντολές του Λευκού Οίκου.

Ως είθισται λοιπόν, η αλαζονεία τιμωρήθηκε. Οι χθεσινοί νικητές πράγματι δύνανται να καταστούν ρυθμιστές του πολιτικού σκηνικού και να διεκδικήσουν με πολύ μεγάλες αξιώσεις τις επόμενες προεδρικές εκλογές, το 2028. Δύο είναι οι βασικές προϋποθέσεις: Πρώτον, να επιδείξουν σωφροσύνη κατά τον έλεγχο των δύο νομοθετικών σωμάτων: τυχόν επικράτηση εκδικητικών ενστίκτων κατά των Ρεπουμπλικανών πολύ πιθανώς θα αποβεί εις βάρος τους αργότερα. Δεύτερον, η ανάδειξη προσώπων με μετριοπαθές προφίλ και λόγο, τα οποία θα συγκινήσουν όσους συντηρητικούς επέλεγαν Τραμπ φοβούμενοι την ακραία φιλελεύθερη τάση εντός των Δημοκρατικών.

Συνεπώς, εάν ενεργήσουν με φανατισμό, ένας υποψήφιος με το προφίλ του Μάρκο Ρούμπιο θα μπορούσε άνετα να εκλεγεί επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ. Πάντως, οι προσεκτικοί χειρισμοί της αντιπολίτευσης την τελευταία διετία υποδεικνύουν πρωτοκαθεδρία των ήπιων φωνών ανάμεσα στους Δημοκρατικούς.

Ένα είναι βέβαιο: και τα επόμενα δύο χρόνια θα υπάρξει μεγάλη αβεβαιότητα, εντός και εκτός ΗΠΑ. Τι θα συμβεί αν κυριαρχήσει η εσωστρέφεια στην Ουάσινγκτον; Πώς θα είναι οι σχέσεις της υπερδύναμης με τους μεγάλους εταίρους και αντιπάλους της: την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Κίνα, τη Ρωσία και την Ινδία; Ποιες ισορροπίες θα τηρηθούν ανάμεσα στο Ισραήλ και στα μουσουλμανικά κράτη; Ποια θα είναι η κατάληξη του πολέμου στην Ουκρανία όσον αφορά το ΝΑΤΟ; Ποιες εμπορικές πολιτικές θα προωθηθούν και ποιες θα τερματιστούν; Τους αμέσως επόμενους μήνες, τα πράγματα θα παραμείνουν ασαφή.

Όπως φαίνεται αυτή τη στιγμή, ο Τραμπ μάλλον θα αποδειχθεί μια σύγχρονη εκδοχή του Ιουλιανού του Παραβάτη και όχι του Μεγάλου Θεοδοσίου. Μάλλον θα αποτελέσει βραχύβια παρένθεση και όχι διαμορφωτή μιας εντελώς νέας εποχής. Το γεγονός αυτό είναι θετικό, διότι όταν η ακρότητα υπερέχει έναντι της σύνεσης, οι εξελίξεις δεν μπορούν να είναι ποτέ ομαλές. Και η ομαλότητα είναι σήμερα πολύτιμη.