Αυξάνονται οι ελληνικές εξαγωγές σε εννιά κλάδους – Ποια προϊόντα κερδίζουν έδαφος

Συνεχίζει να διευρύνει την παρουσία της η Ελλάδα έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών της στον τομέα των εξαγωγών, ακόμα και σε ένα ιδιαίτερα ευμετάβλητο διεθνές περιβάλλον.

Αυτό καταγράφει νέα έρευνα της Εθνικής Τράπεζας, η οποία δημοσιεύεται στο νέο τεύχος «Τάσεις του Επιχειρείν» της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης. Στο πλαίσιο αυτό, αξιοποιώντας μια νέα bottom-up ανάλυση εκατοντάδων εκατομμυρίων εξαγωγικών κινήσεων, η τράπεζα προσδιορίζει τους παράγοντες που πραγματικά τροφοδοτούν ή συγκρατούν την ανάπτυξη.

Οι διαφορετικές πορείες που ακολουθούν οι τρεις βασικοί πυλώνες ανόδου των εξαγωγών τροφίμων (το γιαούρτι, το ακτινίδιο και η φράουλα) αποδεικνύουν στην πράξη ότι η ενίσχυση της εξωστρέφειας δεν βασίζεται σε μία ενιαία συνταγή, αλλά σε στοχευμένες στρατηγικές που μετατρέπουν τα κέρδη σε όγκους και μερίδια σε βιώσιμη εμπορική αξία.

Ο ρυθμός αύξησης των ελληνικών εξαγωγών κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2026 επιβραδύνθηκε στο 0,2% σε αποπληθωρισμένα μεγέθη – αγγίζοντας περίπου το 1/10 του μέσου ετήσιου ρυθμού της προηγούμενης τριετίας – ενώ η θετική μεταβολή βασίστηκε σε περιορισμένο αριθμό κλάδων και αγορών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, δύο ήταν οι κύριοι άξονες που λειτούργησαν ως σταθεροποιητικοί παράγοντες:

• Η Ευρώπη έδωσε την κύρια ώθηση σε επίπεδο αγορών (+0,9 π.μ.), καθώς η συνεχιζόμενη διείσδυση στη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη αντιστάθμισε τις πιέσεις που ασκήθηκαν από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αμερική.
• Παράλληλα, ο κλάδος των τροφίμων σημείωσε τη σημαντικότερη επίδοση (+1,8 π.μ.), υπερκαλύπτοντας την αρνητική πορεία κυρίως των ορυκτών, των υφασμάτων και του ελαιόλαδου.

Ωστόσο, η περιορισμένη συνολική επίδοση δεν αντικατοπτρίζει πλήρως την υποκείμενη ανθεκτικότητα των ελληνικών εξαγωγών, όπως αποκαλύπτει η νέα αναλυτική bottom-up μεθοδολογία της μέλέτης, η οποία αναλύει τις εξαγωγικές ροές ανά προϊόν, χώρα, όγκο και τιμή, συγκρίνοντάς τις με εκείνες των Ευρωπαίων ανταγωνιστών. Η Ελλάδα πέτυχε να αυξήσει ή να διατηρήσει το μερίδιό της σε 7 από τις 9 γεωγραφικές περιοχές και σε 9 από τους 11 κλάδους, ενώ το συνολικό της μερίδιο στις ευρωπαϊκές εξαγωγές ενισχύθηκε στο 0,59%, από 0,56% έναν χρόνο πριν.

Ακόμη και στη Βόρεια Αμερική, όπου οι ελληνικές εξαγωγές κατέγραψαν υποχώρηση, η κάμψη ήταν ηπιότερη από εκείνη των Ευρωπαίων ανταγωνιστών. Συνεπώς, αν και η βάση της τρέχουσας ανόδου παραμένει στενή, η σχετική υπεραπόδοση της χώρας διέπεται από ευρύτητα.

Γιαούρτι, ακτινίδια, φράουλες… σέρνουν το χορό της ανάπτυξης των εξαγωγών

Η σταδιακή ωρίμανση της ελληνικής εξωστρέφειας αποτυπώνεται καθαρά στους τρεις βασικούς καταλύτες ανάπτυξης των τροφίμων –το γιαούρτι, τα ακτινίδια και τις φράουλες– οι οποίοι συνέβαλαν στα ¾ της συνολικής αύξησης των εξαγωγών του κλάδου και στα ⅔ της ενίσχυσης του μεριδίου του στην Ευρώπη. Κοινό γνώρισμα αποτελούν τα σημαντικά κέρδη σε όγκους και μερίδια, αν και ο μηχανισμός επίτευξης διαφοροποιείται ουσιαστικά ανά προϊόν:

• Το γιαούρτι εφαρμόζει στρατηγική εμβάθυνσης: Ισχυροποιεί τη θέση του σε λίγες ώριμες αγορές της Δυτικής και της Νότιας Ευρώπης, σημειώνοντας εντυπωσιακή άνοδο σε όγκους και μερίδια, διατηρώντας παράλληλα τη διαφοροποιημένη τοποθέτησή του. Παρά τον υπερτριπλασιασμό του όγκου εξαγωγών κατά την τελευταία εξαετία και την ενίσχυση του μεριδίου του στις ευρωπαϊκές εξαγωγές από 7% σε 20%, διατηρεί σημαντικό πλεονέκτημα τιμής, της τάξης του 30%, έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών. Αποδεικνύει έτσι ότι η διεύρυνση της κλίμακας μπορεί να συνδυαστεί με υψηλή εμπορική αξία.
• Το ακτινίδιο ακολουθεί την αντίθετη πορεία: διευρύνει δυναμικά τη γεωγραφική του διασπορά, περιορίζει την εξάρτηση από την Ιταλία (η οποία λειτουργούσε σε μεγάλο βαθμό ως ενδιάμεσος εμπορικός σταθμός) και αποκτά αμεσότερη πρόσβαση σε νέες αγορές. Η στρατηγική αυτή φέρνει αποτελέσματα σε όγκους και μερίδια, με το ελληνικό μερίδιο στις ευρωπαϊκές εξαγωγές να ανέρχεται στο 30%, από 24% το 2019, αν και συνεχίζει να βασίζεται σε χαμηλότερη σχετική τιμή. Το επόμενο στοίχημα είναι η μετατροπή αυτής της διεθνούς διείσδυσης σε υψηλότερη εμπορική αξία.
• Η φράουλα συνδυάζει και τα δύο πρότυπα: διευρύνει τα μερίδιά της τόσο στην Ανατολική όσο και στη Δυτική Ευρώπη (από 30% σε 60% και από 2% σε 10%, αντίστοιχα), ενώ παράλληλα μειώνει σταδιακά την απόσταση τιμής από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές. Η επόμενη φάση προϋποθέτει την περαιτέρω τιμολογιακή αναβάθμιση στην Ανατολική Ευρώπη και τη μεταφορά του πετυχημένου μοντέλου της ελληνικής φράουλας στη Γερμανία (όπου έχει κατακτήσει μερίδιο 21% έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών) σε επιπλέον δυτικοευρωπαϊκές αγορές.

Το ευρύτερο συμπέρασμα είναι ότι δεν απαιτούνται για όλους τους εξαγωγείς περισσότερες αγορές ή μεγαλύτεροι όγκοι, αλλά η άρση του συγκεκριμένου περιορισμού που εμποδίζει το πέρασμα στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης.

Για ορισμένους ο δεσμευτικός παράγοντας είναι η πρόσβαση, για άλλους η κλίμακα και για άλλους η αξία που καρπώνονται από την παρουσία τους στις διεθνείς αγορές. Ακριβώς αυτή τη διάγνωση καθιστά εφικτή η νέα μεθοδολογία. Μέσω της επεξεργασίας άνω των 3 εκατ. παρατηρήσεων μηνιαίως για την Ελλάδα και την Ευρώπη (πάνω από 250 εκατ. παρατηρήσεις στο τρέχον δείγμα 2019-2026, δηλαδή πιθανούς συνδυασμούς προϊόντων και χωρών για αξία και όγκο) διαχωρίζει την ανάπτυξη μέσω premium τοποθέτησης από τη διείσδυση μέσω χαμηλής τιμής, την εδραίωση από τις ευκαιριακές ροές και τη γεωγραφική διαφοροποίηση από την εξάρτηση. «Αποκτώντας τη δυνατότητα να διακρίνουμε πίσω από τη συνολική εικόνα των επιδόσεων, μετατρέπουμε τη μέτρηση των εξαγωγών από μια απλή διαδικασία καταγραφής σε πολύτιμο εργαλείο πληροφόρησης για τη διαμόρφωση επιχειρηματικών στρατηγικών και τη λήψη στοχευμένων μέτρων από την Πολιτεία, εκτιμούν οι αναλυτές της Εθνικής Τράπεζας».

Η δυνατότητα αυτή κρίνεται ιδιαίτερα κομβική για την Ελλάδα, καθώς η ακόμη σχετικά περιορισμένη εξαγωγική της βάση παρουσιάζει έντονη κινητικότητα και σταδιακή ωρίμανση, διεισδύοντας σε νέες αγορές και ισχυροποιώντας τη θέση της στις ήδη υπάρχουσες μέσω της αύξησης των μεριδίων της.

Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την έρευνα εδώ.