Το άλλοθι της θεομηνίας εν μέσω… κλιματικής κρίσης

*«Με τον Θεό δεν τα βάζει κανείς…» δήλωσε ο δήμαρχος Ν. Πηλίου στη δημόσια τηλεόραση. Γιατί όμως να μην τα βάζουμε με όσους όφειλαν να υλοποιήσουν αντιπλημμυρικά έργα μετά τον καταστροφικό Daniel;

*Η ρητορική της «θεομηνίας» είναι πολιτικά βολική διότι μετατοπίζει την ευθύνη από όσους αποφασίζουν, χρηματοδοτούν και εκτελούν -ή τελικά καθυστερούν- τα έργα, προς κάτι αόρατο και ανεξέλεγκτο. Δεν είναι όμως ακριβής. Δεν «τα βάζεις με τον Θεό» όταν καθαρίζεις ρέματα, κατασκευάζεις μικρά φράγματα ανάσχεσης στο βουνό ή ολοκληρώνεις τις μόνιμες διευθετήσεις που είχαν ήδη εγκριθεί. Αυτά είναι τεχνικά και διοικητικά θέματα, όχι… μεταφυσικά.

*Όταν τα έργα υπάρχουν στα χαρτιά και στις συμβάσεις αλλά δεν έχουν παραδοθεί έγκαιρα, η επίκληση του Θεού ή της μοίρας δεν αλλάζει την πραγματικότητα, ούτε θα έπρεπε να απαλλάσσει από ευθύνες και παραλείψεις…

Στην Πλατανιά χθες υπερχείλισαν χείμαρροι, οι δρόμοι προς το λιμανάκι έγιναν ποτάμια, κάτοικοι ανέβηκαν σε ταράτσες και ο δήμαρχος της περιοχής Μιχάλης Μιτζικός είδε… θεομηνία. Τρία χρόνια μετά τον Daniel, η περιοχή πλημμυρίζει ξανά χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί τα έργα που θα μείωναν την ένταση του νερού που κατεβαίνει από το βουνό. Κι όμως, το Υπουργείο Περιβάλλοντος υπέγραψε σύμβαση περίπου 25 εκατομμυρίων ευρώ για διευθέτηση χειμάρρων στις ορεινές λεκάνες αρμοδιότητας του Δασαρχείου Βόλου. Το έργο καλύπτει έκταση όπου το Ν. Πήλιο αντιστοιχεί σε περίπου 31,5% και περιλαμβάνει φράγματα ανάσχεσης, τοίχους επένδυσης και καθαρισμούς κοιτών. Η σύμβαση υπογράφηκε στα μέσα του 2026 και έχει διάρκεια 32 μηνών.

Από το Υπουργείο Υποδομών, η εργολαβία αποκατάστασης βλαβών σε δήμους (Ζαγοράς-Μουρεσίου, Ν. Πηλίου, Βόλου και Ρήγα Φεραίου) προϋπολογισμού 278 εκατομμυρίων υπογράφηκε τον Απρίλιο του 2025, καλύπτοντας 77 σημεία στο Ν. Πήλιο. Ο Δήμος Ν. Πηλίου έλαβε έκτακτες χρηματοδοτήσεις 7,9 εκατομμυρίων το 2024 και επιπλέον 700.000 ευρώ αργότερα για αποκαταστάσεις ζημιών από τον Daniel και μεταγενέστερα φαινόμενα. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας χρηματοδότησε τοπογραφική αποτύπωση επτά ρεμάτων του δήμου το 2024 και προχώρησε σε αντιπλημμυρικά σε υδατορέματα, χωρίς όμως να έχουν ολοκληρωθεί μόνιμες διευθετήσεις που να καλύπτουν συστηματικά τους ευάλωτους οικισμούς. Σε μία σύντομη ανάγνωση των εκατομμυρίων, πρόκειται κυρίως για έργα αποκατάστασης οδικού δικτύου και υποδομών, όχι για πλήρη αντιπλημμυρική θωράκιση. Τι συμβαίνει λοιπόν και επαναλαμβάνονται οι καταστροφές;

Οι αρμοδιότητες μοιράζονται σε ορεινή υδρονομία στο ΥΠΕΝ/Δασαρχείο, αποκατάσταση μεγάλων υποδομών στο Υπουργείο Υποδομών, καθαρισμοί και ορισμένα ρέματα στην Περιφέρεια, τοπικές παρεμβάσεις στον δήμο. Τρία χρόνια μετά τον Daniel, οι κρίσιμες συμβάσεις υπογράφηκαν με καθυστέρηση, τα έργα ορεινής ανάσχεσης μόλις ξεκίνησαν και οι μόνιμες διευθετήσεις στους παραθαλάσσιους χείμαρρους δεν έχουν ολοκληρωθεί. Όταν οι κάτοικοι ανεβαίνουν ορόφους ή σε ταράτσες η αιτία δεν είναι θεομηνία, είναι η αργή υλοποίηση έργων που είχαν ήδη εγκριθεί και χρηματοδοτηθεί ακριβώς για να μειώσουν τον κίνδυνο. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι φυσικά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε πλημμύρα είναι αναπόφευκτη ή ότι «με τον Θεό δεν τα βάζει κανείς». Η ποσότητα νερού που φτάνει σε έναν οικισμό, η ταχύτητά του και η καταστροφική του δύναμη εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το αν υπάρχουν ή όχι έργα ανάσχεσης, καθαρισμένες και διευθετημένες κοίτες, σωστή συντήρηση και μόνιμες κατασκευές που να αντέχουν μεγαλύτερες παροχές.

Στην περίπτωση του Ν. Πηλίου, τα δεδομένα δείχνουν ότι τρία χρόνια μετά τον Daniel υπάρχουν εγκεκριμένα και χρηματοδοτημένα έργα που είτε μόλις ξεκίνησαν, είτε προχωρούν με αργούς ρυθμούς, είτε μένουν κυρίως σε προσωρινές και τοπικές παρεμβάσεις. Η πολυδιάσπαση των αρμοδιοτήτων μεταξύ ΥΠΕΝ, Υπουργείου Υποδομών, Περιφέρειας και Δήμου, μαζί με τις γνωστές ελληνικές καθυστερήσεις στις δημόσιες συμβάσεις και στην εκτέλεση, παράγει ακριβώς το αποτέλεσμα, το ίδιο και το ίδιο, που βλέπουμε όταν έρχεται η επόμενη ισχυρή βροχή…

Μεγάλοι δήμοι, μικρές εξουσίες…