Πυρκαγιές: Πώς να μειωθεί ο… λογαριασμός

Χιλιάδες στρέμματα κάηκαν από την αρχή της φετινής αντιπυρικής περιόδου κι αυτό που μένει πίσω -εκτός από όσους «έσβησαν» την ώρα του καθήκοντος ή των προσπαθειών να διαφυλάξουν την περιουσία και τον ιδρώτα μιας ζωής- είναι κάτι που δεν φαίνεται τόσο ξεκάθαρα. Η κακή ποιότητα του αέρα που φθάνει παντού ειδικά όταν κυριαρχούν επί ώρες ή και ημέρες τα δυνατά μποφόρ. Όπως τεκμηριώνει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών με τη συνδρομή του Meteosat-12 (EUMETSAT) ο καπνός από τις δασικές πυρκαγιές της Νότιας Βοιωτίας, Αττικής και Αργολίδας  έφτασε στις ακτές της Βόρειας Αφρικής διανύοντας περισσότερα από 750 χιλιόμετρα

Δεν είναι λόγια του… αέρα

Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες του Υπουργείου Υγείας και του ΕΟΔΥ, περιέχει λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5), μονοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου και πλήθος άλλων ουσιών που απελευθερώνονται από την καύση. Τα μικρότερα σωματίδια φτάνουν βαθιά στους πνεύμονες και μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Βραχυπρόθεσμα προκαλούν ερεθισμό στα μάτια και στο αναπνευστικό, βήχα, δύσπνοια και επιδείνωση υπαρχόντων προβλημάτων. Μακροπρόθεσμα η επαναλαμβανόμενη έκθεση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο χρόνιων αναπνευστικών και καρδιαγγειακών παθήσεων. Πιο εκτεθειμένοι παραμένουν τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες και όσοι έχουν ήδη άσθμα ή καρδιολογικά νοσήματα (ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟ ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΜΕ ΧΑΡΤΗ ΤΗΣ ΝΑΣΑ)

Να μείνουμε μέσα ή να φύγουμε;

Οι ίδιες αρχές συστήνουν ξεκάθαρα να μένουμε σε κλειστούς χώρους, με καλά κλεισμένα παράθυρα και πόρτες, να ανοίγουμε κλιματισμό με ανακύκλωση αέρα και καλά φίλτρα, και να σταματάμε οποιαδήποτε δραστηριότητα επιβαρύνει περαιτέρω το οξυγόνο μας, όπως πχ κάπνισμα. Την ίδια στιγμή, το σύστημα 112 ενδέχεται να στέλνει μηνύματα απομάκρυνσης από αυτά τα σπίτια που απειλούνται εκτός από τοξικούς καπνούς και από φλόγες. Οι αρμόδιες υπηρεσίες. Πολιτική Προστασία, Πυροσβεστική, Υπουργείο Υγείας και ΕΟΔΥ, οφείλουν να συντονιστούν καλύτερα με ενιαίες οδηγίες πότε φεύγουμε επειδή καίγεται η γειτονιά μας και πότε μένουμε μέσα επειδή ο αέρας έξω είναι τοξικός. Αυτές οι νέες επικαιροποιημένες οδηγίες συνοδευόμενες πχ από πρόγραμμα επιδότησης οικιακών συσκευών καθαρισμού αέρα με φίλτρα HEPA θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά. Ειδικά σε περιοχές που πλήττονται επανειλημμένα, η δυνατότητα να αναπνέεις καθαρότερο αέρα μέσα στο σπίτι σου δεν είναι πολυτέλεια, είναι μέτρο δημόσιας υγείας.(Τα δεδομένα προέρχονται κυρίως από αναλύσεις EFFIS – Copernicus), του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, WWF Ελλάς και έρευνες δεδομένων)

Κάθε χρόνο τα ίδια, στις ίδιες περιοχές!

Οι περιοχές που καίγονται επανειλημμένα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, συγκεντρώνονται κυρίως στην Αττική, την Εύβοια, τη Χίο, τμήματα της Πελοποννήσου, τη Ζάκυνθο/Κύθηρα και σε μικρότερο βαθμό ή με διαφορετικό χαρακτήρα στον Έβρο. Από το 2017 έως το 2025 καταγράφηκαν τουλάχιστον 13 μεγάλες πυρκαγιές που έκαψαν περισσότερα από 465.000 στρέμματα δάσους, περίπου 38% της δασικής επιφάνειας της περιφέρειας γύρω από την Αθήνα. Συνολικά οι καμένες εκτάσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες. Περιοχές δε της βόρειας Ελλάδας που ιστορικά είχαν χαμηλότερο κίνδυνο εμφανίζουν πλέον αύξηση τόσο στον αριθμό όσο και στην ένταση των πυρκαγιών. Η μεγα-πυρκαγιά του Έβρου το 2023 δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός ήρθε μετά από προηγούμενες φωτιές στην ίδια ζώνη και μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι ακραίες συνθήκες γίνονται ο κανόνας. Στην Κεντρική Μακεδονία οι ταυτόχρονες εστίες δοκιμάζουν τις δυνάμεις καταστολής σχεδόν κάθε καλοκαίρι, ενώ στη Δυτική οι καμένες εκτάσεις το 2025 ξεπέρασαν σημαντικά τον μέσο όρο της εικοσαετίας παρά τη μείωση του αριθμού των περιστατικών. Η φωτιά στη Μακεδονία δεν έχει ακόμα τον ίδιο ρυθμό επανάληψης στις ίδιες ακριβώς πλαγιές όπως στην Αττική ή τη Χίο, όμως η τάση είναι ξεκάθαρη με περισσότερες ημέρες κινδύνου, περισσότερη καύσιμη ύλη, περισσότερες ανθρώπινες ενάρξεις και ολοένα μεγαλύτερη πιθανότητα μεγάλων καταστροφών. Αν οι παράγοντες αυτοί συνεχίσουν να ενισχύονται, η βόρεια Ελλάδα κινδυνεύει να μπει κι αυτή στον ίδιο πύρινο κύκλο που ήδη γνωρίζουν καλά άλλες περιοχές της χώρας.

Ο αόρατος… λογαριασμός

Η πολιτεία έχει ήδη τα επιστημονικά δεδομένα, αυτό που λείπει είναι η πρακτική εφαρμογή και η πρόληψη πριν από την επόμενη καταστροφή, οικολογική και κοινωνική. Η επιδότηση συσκευών καθαρισμού αέρα, σε συνδυασμό με σαφείς και συντονισμένες οδηγίες όλων των αρχών θα ήταν ένα ρεαλιστικό, μετρήσιμο βήμα για αντιστροφή ή έστω ανακοπή της τάσης. Δεν θα λυθεί το πρόβλημα των πυρκαγιών, αλλά σίγουρα μπορεί να μειώσει τον… αόρατο λογαριασμό που πληρώνουν οι πολίτες κάθε φορά που ο ουρανός γεμίζει καπνό και ενδεχομένως και τα πνευμόνια τους, κάτι που το μαθαίνουν στα νοσοκομεία όταν είναι πολύ αργά…

Επιδοτείται το ζεστό νερό αλλά όχι ο… καθαρός αέρας!