Οι δόσεις… πολυτέλειας είναι απαραίτητες σε κρίσιμες περιόδους

Οι οικονομικές πιέσεις, το Instagram και το AI έχουν γεμίσει την Ελλάδα με πανομοιότυπους «copy-paste» χώρους, όμως η αρχιτέκτονας εσωτερικών χώρων Βιργινία Καβράκη αρνείται να ακολουθήσει την τάση. Με 30 χρόνια εμπειρίας σε Θεσσαλονίκη, Αθήνα και Βαλκάνια, η καταξιωμένη αρχιτέκτονας υπερασπίζεται με πάθος τη διαχρονικότητα, την αυθεντικότητα και την πραγματική πολυτέλεια, όχι απλώς τις γυαλιστερές επιφάνειες, αλλά τους χώρους που ψυχαγωγούν, ανεβάζουν την ψυχολογία και κάνουν τον άνθρωπο να νιώθει «γεμάτος» ακόμα κι όταν… δεν είναι. Από τον αρχέγονο μινιμαλισμό των Κυκλάδων μέχρι την απόρριψη της ψυχρής «Instagram αισθητικής» μας μιλάει για όσους θέλουν να ζουν και όχι απλώς να… φωτογραφίζονται μέσα στον χώρο τους.

Ερ.: Κυρία Καβράκη, σε μια εποχή όπου οι τάσεις έρχονται και φεύγουν με ταχύτητα, οι οικονομικές πιέσεις γίνονται πιο έντονες και τα social media γεμίζουν τον τόπο με πανομοιότυπους χώρους, πού βρίσκετε εσείς τις… ρίζες που πραγματικά αντέχουν στον χρόνο;

Απ.: Δεν υπάρχει καλύτερο σημείο εκκίνησης από την απλή, αλλά τόσο δυνατή, λαϊκή αρχιτεκτονική των Κυκλάδων. Όπως δηλώνει και ο αρχιτέκτονας Γιώργος Τζιρτζιλάκης, το λευκό του ασβέστη – αυτό το ποιητικό εφεύρημα της εποχής του Λε Κορμπιζιέ που κατάργησε την αρχική πολυχρωμία των Κυκλάδων – «είναι μια μυθολογία, η οποία δημιούργησε ένα στερεότυπο κι έχει καθορίσει το τουριστικό βλέμμα στη χώρα μας. Εμφανίστηκε στον Μεσοπόλεμο μαζί με το φαινόμενο του μαζικού τουρισμού κι έχει καθορίσει ολόκληρη τη Μεσόγειο». Και κάπως έτσι η λαϊκή αρχιτεκτονική των Κυκλάδων έγινε πρότυπο αναφοράς για το μοντέρνο αρχιτεκτονικό κίνημα. Σπάνια ένας τόπος τόσο μικρός αποκτά ένα τόσο μεγάλο αποτύπωμα στο συλλογικό θυμικό, τόσο το ελληνικό όσο και το παγκόσμιο.

Ερ.: Αυτός ο αρχέγονος μινιμαλισμός των νησιών πώς σας βοηθάει να σχεδιάζετε σήμερα με την υπερβολική πληροφορία της εικόνας;

Απ.: Είναι σήμερα πιο επίκαιρος από ποτέ. Είναι το καλύτερο παράδειγμα για το πώς μπορείς να δημιουργήσεις πραγματική πολυτέλεια ακόμα και σε πολύ μικρούς ή παλαιότερης κατασκευής χώρους. Γιατί η πολυτέλεια σήμερα δεν είναι τα γυαλιστερά και τα μεγάλα ανοίγματα. Είναι η ποιότητα του χρόνου που ξοδεύουμε μέσα στον χώρο μας. Σε εποχές μιζέριας, με ανθρώπους που κυκλοφορούν με σκυμμένο το κεφάλι και μέσα ενημέρωσης που μας θυμίζουν συνεχώς ασθένειες, ο χώρος πρέπει να μας ψυχαγωγεί, να μας κάνει να αισθανθούμε ξεχωριστοί και να μας δίνει ελπίδα ότι όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, πιο όμορφα, πιο φωτεινά. Με μια καλή δόση πραγματικής πολυτέλειας η ψυχολογία ανεβαίνει κατακόρυφα. Όχι ψεύτικα, αλλά αληθινά, γιατί την έχουμε ενσαρκώσει. Όλη μας η στάση αλλάζει. Ιδίως σε περιόδους οικονομικής δυσχέρειας, οι δόσεις πολυτέλειας είναι απαραίτητες. Νιώθεις πλούσιος ακόμα και όταν δεν είσαι.

Ερ.: Πώς εφαρμόζετε αυτή την πολυτέλεια στους μικρούς χώρους; Υπάρχουν μυστικά;

Απ.: Oσο μικρότερος είναι ο χώρος, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη έχει για ποιότητα. Ένας λιτός σχεδιασμός με χαρακτήρα, ποιοτικά φυσικά υλικά, ομοιομορφία στα χρώματα και λίγα αντικείμενα που δεν διακόπτουν τη συνέχεια – ο χώρος δηλαδή ως γλυπτό – σου δίνει την αίσθηση της απλοχωριάς. Σε συνδυασμό με ποιοτικό και στοχευμένο φωτισμό δημιουργεί ένα πραγματικά πολυτελές περιβάλλον. Αυτό είναι ένα μικρό μυστικό για τους μικρούς χώρους.

Ερ.: Και πώς επηρεάζουν οι οικονομικές πιέσεις και το κόστος των υλικών τις επιλογές των ιδιοκτητών;

Απ.: Οικονομικές πιέσεις υπάρχουν εδώ και χρόνια, κυρίως από την εποχή του COVID, όπου το κόστος υλικών ανέβηκε κατακόρυφα  όπως ο σίδηρος. Το θέμα όμως είναι παλιό. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή με διαχρονικότητα δεν είχε και δεν έχει ποτέ σχέση με το κόστος των υλικών. Είναι θέμα αντίληψης και γούστου. Εγώ σχεδιάζω πάντα διαχρονικά, αν και είναι ασύμφορο κάποιες φορές, γιατί δεν γίνονται συχνές ανακαινίσεις. Τα φυσικά υλικά είναι πιο ακριβά στην αρχή, αλλά πολύ πιο φθηνά σε βάθος χρόνου. Δυστυχώς οι περισσότεροι δεν αντιλαμβάνονται ότι τα έξοδα συντήρησης κοστίζουν πολύ περισσότερο με κακής ποιότητας ή συνθετικά υλικά. Επίσης σου βγαίνει πολύ πιο ακριβά ένας σχεδιασμός βασισμένος στην προσωρινή μόδα. Αύριο θα φύγει, ο χώρος θα δείχνει αναχρονιστικός και θα αναγκαστείς να ξαναπληρώσεις, ενώ θα χάσεις και χρόνο και έσοδα.

Ερ.: Γιατί προτιμάτε τόσο πολύ τα φυσικά υλικά; Μας επιστρέφουν, μας… γειώνουν σε μια καλυτερη ζωή;

Απ.: Χρησιμοποιώ σχεδόν αποκλειστικά φυσικά υλικά για πάρα πολλούς λόγους. Σου δίνουν σχεδιαστική ευελιξία, αρκεί να γνωρίζεις τη συμπεριφορά τους. Μεταμορφώνονται και εντάσσονται σε οποιαδήποτε γραμμή, δίνοντας εντελώς διαφορετική εικόνα. Είτε ο χώρος είναι μικρός ή μεγάλος, παλιός ή καινούργιος, επαγγελματικός ή ιδιωτικός, το να νιώθει κάποιος οικεία είναι μεγάλη ιστορία. Είναι αυτά που κουβαλάμε από μνήμες στα κύτταρά μας, τα αρχέγονα ένστικτα επιβίωσης, από τον τρόπο που μεγαλώσαμε. Το οικείο περιβάλλον θέλει ζεστά χρώματα που να υπάρχουν σε έκταση στη φύση, ώστε να νιώθεις ασφαλής και να σε κρατούν μέσα στον χώρο.

Ερ.: Πιστεύετε ότι το Instagram, το Pinterest και πλέον το AI έχουν οδηγήσει σε μαζική αντιγραφή σχεδίων;

Απ.: Το Instagram και το Pinterest –και τώρα ακόμα περισσότερο το AI– έχουν δημιουργήσει άνευ προηγουμένου copy-paste. Μπορώ να πω ότι αυτή τη στιγμή, αν δεν είναι 70-30, είναι 50-50 οι φωτογραφίες που βλέπουμε: μισές AI, μισές πραγματικές. Πρέπει να έχεις πολύ εκπαιδευμένο μάτι για να καταλάβεις ποια είναι ποια. Αν ξέρεις τα υλικά και τη συμπεριφορά τους, διακρίνεις αμέσως αν κάτι δεν γίνεται εκ των πραγμάτων, λόγω νόμου βαρύτητας, χρήσης και επεξεργασίας. Έχει γεμίσει ο τόπος με παρόμοιους χώρους, ακόμα και από επαγγελματίες που αλλάζουν λίγο τα χρώματα ή αντιγράφουν με θράσος κάθε λεπτομέρεια.

Ερ.: Πώς πρέπει να σχεδιάζεται ένας χώρος για να αποφύγουμε αυτή την παγίδα;

Απ.: Η μίμηση όμως δεν είναι μόνο θέμα social media. Είναι μάστιγα. Οι περισσότεροι δεν σκέφτονται καν αν ο χώρος τους αντικατοπτρίζει πραγματικά. Στους επαγγελματικούς χώρους δεν σχεδιάζουμε με το γούστο μας ή του αρχιτέκτονα. Σχεδιάζουμε βάσει συγκεκριμένων παραμέτρων: τοποθεσία, αντικείμενο, target group, περίοδος λειτουργίας, κουζίνα που προσφέρεται. Δεν μπορείς να φτιάξεις ιταλική trattoria σαν μπαρ οξυγόνου στο Τόκιο, ούτε μπουτίκ ξενοδοχείο στη Μύκονο με θέμα Bali, ούτε να βάλεις στη Σαντορίνη καρέκλες του Nobu. Πιο πολύ μας επηρεάζει το περιβάλλον όπου τρώμε ένα πιάτο παρά το ίδιο το πιάτο.  Όσο πιο αυθεντικός είναι ο χώρος, τόσο πιο ξεχωριστός, διαχρονικός και επικερδής γίνεται. Πρέπει να τον αγαπήσεις και να τον πιστέψεις. Αν ξέρεις ότι είναι απομίμηση, ποτέ δεν θα είναι δικός σου. Και εδώ μπαίνει και το καλό marketing: να επικοινωνήσεις σωστά τη μοναδικότητα του χώρου. Βλέπετε τα ίδια προϊόντα: αλλού 2 €, αλλού 30 €. Η διαφορά είναι στην ποιότητα, στο περιβάλλον και στον τρόπο που το προσφέρεις. Το περιβάλλον παίζει τεράστιο ρόλο στην ψυχική υγεία, στα σπίτια, στα γραφεία, στους χώρους εργασίας και εστίασης. Ένας χώρος που σε εμπνέει και σε ηρεμεί δεν έχει καμία σχέση με έναν ψυχρό, σκοτεινό χώρο με ψυχρό φωτισμό.

Ερ.: Οι χώροι για να φωτογραφίσεις και οι χώροι για να ζήσεις… Τι είναι πιο εύκολο;

Απ.: Το πρόβλημα με τον μινιμαλισμό των προηγούμενων ετών δεν ήταν ο ίδιος ο μινιμαλισμός, αλλά η κακή και μαζική του χρήση: πέντε γραμμές και όλα λευκά. Για έναν αρχιτέκτονα είναι δουλειά μιας ώρας. Ωραίος για φωτογράφιση, αλλά αφόρητος για να ζήσεις. Μέχρι μήνα θα αντέξεις. Γι’ αυτό η τάση άλλαξε. Η ψυχρότητα σε κάνει καταθλιπτικό, σε απομακρύνει από τον εαυτό σου. Ιδίως για εμάς στη Μεσόγειο, ελεύθερα πνεύματα με ταμπεραμέντο, είναι εντελώς ξένο σώμα. Ναι στις καθαρές γραμμές, αλλά με ψυχή και χαρακτήρα. Ο μινιμαλισμός παλιού τύπου είναι καλός για μπουτίκ και μουσεία, για να αναδείξεις αντικείμενα, όχι για να ζήσεις, να μεγαλώσεις παιδιά, να μοιραστείς στιγμές.

Ερ.: Ποια είναι η συμμετοχή του αρχιτέκτονα εσωτερικών χώρων στους χώρους όπου θα ζήσουν άλλοι;

Απ.: Εγώ αντιμετωπίζω τον μινιμαλισμό εδώ και χρόνια ως ουδέτερο background για να αναδείξει το θέμα και τον χαρακτήρα του κάθε χώρου. Υπάρχει πάντα μια ιστορία, μια φιλοσοφική προσέγγιση πίσω από τις δημιουργίες μου. Ο σχεδιασμός είναι πολύ προσωπική δουλειά. Είμαι 30 χρόνια στο χώρο και ξέρω ότι αν δεν είσαι από πάνω – αν δεν συμμετέχεις πέρα από τη μελέτη – το αποτέλεσμα δεν θα είναι σωστό. Δουλεύω πολύ προσωπικά: σχεδιάζω, παρακολουθώ στο πεδίο, συμμετέχω στην κατασκευή, μιλάω καθημερινά με τον πελάτη, έρχομαι κοντά του. Τα στάνταρ μου είναι πολύ υψηλά. Για να είναι κάτι πραγματικά ξεχωριστό πρέπει να λειτουργείς έτσι. Όλοι οι άλλοι τρόποι είναι απλά copy-paste. Η ιδέα δεν μοιράζεται. Δεν μπορείς να ζητήσεις από τον Πικάσο να συνεργαστεί με τον Μιρό για να σου κάνουν έναν πίνακα. Δεν γίνεται. Δεν καταλαβαίνω πώς μπορεί να σχεδιάζουν τον ίδιο χώρο τρεις ή πέντε μαζί. Αυτό είναι σύνθεση, όχι αυθεντική δημιουργία. Γι’ αυτό έχω χρόνιους πελάτες που έχουν γίνει φίλοι μου. Δεν είμαι για όλους  και αυτό είναι καλό. Γιατί οι «όλοι» έχουν και τα αποτελέσματα που βλέπουμε: χώρους άρτιους γεωμετρικά, αλλά χωρίς ταυτότητα. Δεν μπορείς να ξεχωρίσεις ποιο ξενοδοχείο ή εστιατόριο είναι ποιο μόνο από τις φωτογραφίες, αν δεν διαβάσεις εκτενή αναφορά. Οι χώροι πρέπει να είναι αναγνωρίσιμοι.. Στο τέλος, ο σχεδιασμός δεν είναι απλώς διακόσμηση. Είναι δημιουργία περιβάλλοντος με ψυχή, που σε κρατά μέσα του, σε κάνει να νιώθεις οικεία και ζωντανός. Και αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε και  το 2026 (Οι φωτο είναι από το προσωπικό αρχείο της Βιργινίας Καβράκη)

Η διαδρομή της Βιργινίας Καβρακη

Ξεκίνησε ανοίγοντας το γραφείο της στην Θεσσαλονίκη το 1993. Το 1995 δημιουργεί το πρώτο Boutique Hotel στην Ελλάδα το «Egnatia». Το 2002 ανοίγει γραφείο στην Αθήνα, όπου και διατηρεί μέχρι σήμερα. Δίδαξε σχεδιασμό ξενοδοχείων και χώρων εστίασης στο Applied Arts Studies(AAS) college, στον τμήμα Interior Architecture στην Θεσσαλονίκη. Έδωσε ειδικά σεμινάρια σε τελειόφοιτους αρχιτέκτονες εσωτερικού χώρου στο ΙΕΚ Πυθαγόρας. Έχει ολοκληρώσει έως τώρα πάνω από 300 χώρους όπως ξενοδοχεία, εστιατόρια, πολιτιστικούς πολυχώρους, bar, καφε, clubς, βίλες, διαμερίσματα, γυμναστήρια, αίθουσες τέχνης, θέατρα, γραφεία, ιατρεία, εμπορικά καταστήματα, εκθεσιακά περίπτερα. Επίσης σχεδιάζει από έπιπλα και αντικείμενα διακόσμησης, έως και ρούχα, πιάτα η οτιδήποτε χρειάζεται ώστε να πλαισιωθούν με ιδιαίτερο στυλ και αρμονία οι χώροι που δημιουργεί με σκοπό να είναι να λειτουργικοί πριν καν γίνουν όμορφοι. Όπως έχουν πει αρκετοί πελάτες της, σχεδιάζει τους χώρους της, με τον ίδιο τρόπο που ένας σκηνοθέτης κάνει μια ταινία, ανάπτυξη σεναρίων που σε απομακρύνουν από την καθημερινότητα και σε ταξιδεύουν σε έναν ευφάνταστο και δημιουργικά πνευματώδες κόσμο.  Είναι διακεκριμένη για τον σχεδιασμό πολυβραβευμένων και high rating Boutique Hotels. Τα πιο σημαντικά έργα μεταξύ άλλων, είναι: το «Boutique Hotel Hemera», τo boutique hotel «Astoria Budva» και το boutique Hotel «Astoria Kotor» που τo «Lonely Planet» έχει στα must visit με προνόμιο το σχεδιασμό του στο Montenegro.

Ακόμη έδωσε ζωή και σχήμα στο θρυλικό καφέ «Άρωμα» και τον Πολιτιστικό χώρο «ΒΙΛΚΑ» στην Θεσσαλονίκη, τον πολυχώρο «Da Vinci» και το «Prive Ferrari club Greece» στην Αγία Παρασκευή, το prive club «Fever» κομμάτι του ιστορικού «Santa Lucia» στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, τo «Tokyo theatre Athens» στην Αθήνα , Casa Sol στην Κροατία κ.α. Έχει πρόσφατα επίσης παρουσιάσει και ένα πιλοτικό καινοτομικό body and soul spa center. στο σεμινάριο «The Hotel Spa Masterclass» Είναι απόφοιτος του Middlesex University London στο τμήμα αρχιτεκτονικής εσωτερικών χώρων. Έχει μιλήσει σε αρκετά σεμινάρια για το concept και το σχεδιασμό των boutique hotels. Έργα της έχουν δημοσιευτεί στον διεθνή και ελληνικό τύπο, έντυπο και ηλεκτρονικο ενώ η συγγραφική της προσπάθεια «less is more = ουκ εν τω πολλώ το ευ» ανέδειξε την σωστή χρήση του μινιμαλισμού στην αρχιτεκτονική και την διακόσμηση (2015).

Μελ.Καρ. 

Η ιστορία πίσω από τα ασβεστωμένα σπίτια των νησιών (VIDEO)