Απαγόρευση των social media σε ανήλικους: Τα παραδείγματα, οι γκρίζες ζώνες και οι «ζαβολιές»

Το τελευταίο ποστάρισμα εφήβων κάτω των 15 ετών θα είναι το recap της χρονιάς που πέρασε, αφού με το «καλή χρονιά», στις 1 Ιανουαρίου 2027 θα τεθεί σε εφαρμογή ο καθολικός αποκλεισμός τους από τα social media.

Πριν από δύο χρόνια ήταν που ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τόνισε για πρώτη φορά στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την ανάγκη προστασίας των ανηλίκων από τον εθισμό στο διαδίκτυο και από τότε, η Ελλάδα έχει προωθήσει μια σειρά από μέτρα, με το Kids Wallet να αποτελεί τον πρώτο λειτουργικό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας που υιοθετήθηκε από κράτος-μέλος της ΕΕ.

Σε πλήρη ισχύ από το 2027 η «ψηφιακή ασπίδα» στα social media για τους ανήλικους – Τι προβλέπεται

Τι περιλαμβάνει το νομοσχέδιο και πως θα εφαρμοστούν οι απαγορεύσεις

Ουσιαστικά, με το νέο νομοσχέδιο απαγορεύεται η πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, δηλαδή τα online social media, για ανηλίκους που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους.

Μητσοτάκης για μπλόκο στα social media: «Οι γονείς είναι απελπισμένοι» – Οι παρεμβάσεις που ακολουθούν (VIDEO)

Αυτό θα επιτυγχάνεται μέσα από έναν μηχανισμό επαλήθευσης της ηλικίας για όλες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, μέσω επίδειξης της αστυνομικής ταυτότητας. Μάλιστα, η επαλήθευση της ηλικίας με αυτόν τον τρόπο θα είναι υποχρεωτική κάθε έξι μήνες. Πρακτικά, η επαλήθευση αυτή θα γίνεται από τις ίδιες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Πώς θα εφαρμοστούν οι περιορισμοί στα social media για παιδιά κάτω των 15 – Τι λένε οι αρμόδιοι υπουργοί

Οι πλατφόρμες θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε ένα σενάριο «επανεπαλήθευσης» ηλικίας (re-verification) όλων των λογαριασμών στην Ελλάδα, έτσι ώστε λογαριασμοί με δηλωμένη ηλικία διαφορετική της πραγματικής και κάτω των ορίων που έχουν τεθεί, να αποκλειστούν από τη χρήση.

Παράλληλα, το κράτος δεν θα ελέγχει τους χρήστες, αλλά θα εποπτεύει αν οι πλατφόρμες συμμορφώνονται με την ισχύουσα νομοθεσία. Την εποπτεία θα αναλάβουν η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) σε συνεργασία με το ΕΣΡ και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, επιβάλλονται κυρώσεις, μεταξύ των οποίων μπορεί να είναι και πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου.

H Κομισιόν παρέλαβε την επιστολή Μητσοτάκη για όριο ηλικίας στα social media

Ποιες είναι οι πλατφόρμες που μπαίνουν στο «μικροσκόπιο»

Το μέτρο αφορά κάθε εφαρμογή ή ιστοσελίδα όπου οι χρήστες δημιουργούν προφίλ, αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και μπορούν να δημοσιεύουν περιεχόμενο που το βλέπουν άλλοι. Ενδεικτικά μιλάμε για πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το Tik Tok.

Γιατί τώρα

Ιδιαίτερα από την περίοδο της καραντίνας, παρατηρήθηκε ότι η καθημερινότητα των παιδιών έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στο ψηφιακό περιβάλλον και οι κίνδυνοι δεν είναι πλέον θεωρητικοί αλλά πραγματικοί και μετρήσιμοι.

Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στην ουσιαστική θωράκιση των παιδιών από κινδύνους που σχετίζονται με την ανεξέλεγκτη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.

Η απαγόρευση των social media στους ανηλίκους και το κενό της φυσικής εμπειρίας

Την ίδια ώρα, έχει ανοίξει ο διάλογος και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, οι οποίες αναγνωρίζουν ότι η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην ατομική ευθύνη των οικογενειών ή στην αυτορρύθμιση των πλατφορμών. Η Αυστραλία, η Γαλλία, η Δανία, η Ιταλία, η Κύπρος και η Ισπανία προχωρούν σταδιακά σε μέτρα όπως όρια ηλικίας, υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας και γονική συναίνεση, ενώ και η ευρωπαϊκή νομοθεσία κινείται προς αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις εταιρείες τεχνολογίας.

Από την πλευρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χθες Τετάρτη 15 Απριλίου, παρουσίασε μια εφαρμογή για την επαλήθευση της ηλικίας όσων χρησιμοποιούν ψηφιακές πλατφόρμες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα παιδιά δεν θα έχουν πρόσβαση σε ακατάλληλο περιεχόμενο. Την εφαρμογή χρησιμοποιούν ήδη πιλοτικά οι παραπάνω χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας.

Επιστολή Μητσοτάκη στην Φον ντερ Λάιεν για ενιαίο ευρωπαϊκό «φρένο» στα social media για παιδιά κάτω των 15

Το (αποτυχημένο) παράδειγμα της Αυστραλίας

Η απαγόρευση των social media για χρήστες κάτω των 16 ετών στην Αυστραλία δεν δημιούργησε το αποτέλεσμα που ανέμεναν οι αρχές, καθώς τέσσερις μήνες μετά την εφαρμογή της, μεγάλο ποσοστό παιδιών συνεχίζει να έχει πρόσβαση στις πλατφόρμες.

Η έρευνα που πραγματοποίησε τον Μάρτιο η βρετανική Molly Rose Foundation βασίστηκε σε απαντήσεις περισσοτέρων από 1.000 παιδιών ηλικίας 12 έως 15 ετών και κατέληξε σε ένα σαφές συμπέρασμα: το 61% των παιδιών που είχαν λογαριασμό πριν από την ψήφιση του μέτρου εξακολουθεί να μπορεί να έχει πρόσβαση στις πλατφόρμες, γεγονός που δείχνει ότι σχεδόν 6 στα 10 παιδιά συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τους λογαριασμούς τους παρά τη νομική ρύθμιση.

Δωρεάν εξετάσεις σε παιδιά για αυτισμό, άγχος και κατάθλιψη – Τι είναι το Doomscrolling για τα social media

Το βασικό μειονέκτημα φαίνεται να είναι η αδυναμία των πλατφορμών να εντοπίσουν με ακρίβεια τους ανήλικους χρήστες και να κλείσουν τους λογαριασμούς τους.

Μάλιστα, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, τα περισσότερα παιδιά φαίνεται να μην χρειάστηκαν κάποια πολύπλοκη μέθοδο παράκαμψης, αφού δοκίμασαν να ξεγελάσουν τα συστήματα αναγνώρισης προσώπου με μακιγιάζ, διαφορετικές εκφράσεις του προσώπου ή ακόμη και με τη χρήση VPN, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκαν φωτογραφίες άλλων προσώπων για να περάσουν οι έλεγχοι ηλικίας, κάτι που φαίνεται ότι πέτυχε.

Ανήλικη έχασε τη ζωή της από επικίνδυνο challenge στα social media