Το πολιτικό αισθητήριο επιταχύνει τον περιορισμό των ΜΚΔ

Ο πρωθυπουργός απέδειξε και πάλι ότι διαθέτει ισχυρό πολιτικό αισθητήριο. Δρομολογώντας οριστικά για τον επόμενο Ιανουάριο την απαγόρευση χρήσης social media από ανηλίκους κάτω των 15 ετών, απέδειξε ότι μπορεί να κατευθύνει τον δημόσιο διάλογο σε ζητήματα που πραγματικά ενδιαφέρουν την κοινωνία. Διότι σίγουρα ενδιαφέρει την κοινωνία ένα φαινόμενο που έχει προκαλέσει πρωτοφανή αποξένωση ανάμεσα στα μέλη των οικογενειών. Αποξένωση διαλυτική, με σοβαρότατες ψυχικές προεκτάσεις.

Οι ίδιοι οι νέοι εγκρίνουν αποφασιστικά το μέτρο. Η -απροσδόκητη- στάση τους αποτελεί ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο: η γενιά που μεγάλωσε μπροστά σε οθόνες δείχνει να αντιλαμβάνεται πόσο εξαρτημένοι είναι οι μικρότεροί της. Οι ευθύνες φυσικά ανήκουν πρωτίστως στους γονείς· σε όσους -λόγω άγνοιας, επιπολαιότητας ή κόπωσης- παρέδωσαν αμαχητί το κινητό στα παιδιά. Μετά την πανδημία, το αποτέλεσμα είναι ολοφάνερο, ειδικά στα νεαρότερα μέλη της Gen Z: μειωμένη συγκέντρωση, αναβλητικότητα, πτωχή ενσυναίσθηση, αδυναμία κατανόησης σύνθετων θεμάτων, παραίτηση από στόχους ζωής, αδικαιολόγητη ανασφάλεια.

Το TikTok, το Instagram, το Facebook, το Snapchat και το YouTube παράγουν ελάχιστη γνώση, μα άφθονη κατανάλωση. Προσφέρουν άμεση ανταμοιβή, αλλά καμία ουσιαστική δεξιότητα. Αναλυτικό πνεύμα, φιλομάθεια, ενδοσκόπηση, καλαισθησία, υγιές φλερτ δεν καλλιεργούνται εκεί όπου η προσοχή εξαντλείται σε στιγμιαία, κραυγαλέα ερεθίσματα.

Ωστόσο, το χειρότερο είναι η υποκατάσταση της πραγματικότητας. Σωστό-λάθος και όμορφο-άσχημο σχετικοποιούνται· το χρήμα είτε εξιδανικεύεται, είτε αποκηρύσσεται· η γραφή περιορίζεται σε ιδεογράμματα, η ομιλία σε ανούσιες φράσεις. Πλέον συζητάμε για νέα άτομα αδύναμα να σταθούν με αξιώσεις στον αληθινό κόσμο, εγκλωβισμένα στην παιδικότητα. Και όλα αυτά, με αντάλλαγμα έναν αδιάκοπο βομβαρδισμό διαφημίσεων· η νεολαία -και όχι μόνο- πληρώνει για την πλύση εγκεφάλου που υφίσταται νυχθημερόν.  Αυτό επιτάσσουν τα ολοένα υψηλότερα εταιρικά κέρδη. Ο αλγόριθμος τελικά παράγει έναν κοινωνικό πολτό, δεκτικό σε κάθε μορφή προπαγάνδας, ανεξαρτήτως χρώματος και περιεχομένου.

Μέσα σε αυτό το αλλοπρόσαλλο περιβάλλον, οι νεότεροι λαμβάνουν αφιλτράριστα τα πάντα. Κατά συνέπεια, ο συνδυασμός ΜΚΔ και fake news διαμορφώνει κοινωνικές τάσεις και πολιτικές συνειδήσεις. Ενθαρρύνει την ακραία σκέψη, περιθωριοποιεί την αλληλοκατανόηση και αποσυνθέτει τη συλλογική συνείδηση. Ίσως γι αυτό οι μετριοπαθείς κυβερνήσεις εμφανίζονται πιο πρόθυμες να επιβάλλουν περιορισμούς· συνειδητοποιούν πως η διαδικτυακή ρητορική των άκρων κερδίζει εύκολα τη νέα γενιά σε επίπεδο συναισθηματικής επαφής. Εν τούτοις, όποια και αν είναι τα πολιτικά κίνητρα, η ουσία παραμένει η εξής: μια υγιής κοινωνία δεν μπορεί να ανεχθεί άλλο την ανεξέλεγκτη επιρροή των μέσων αυτών πάνω στις επόμενες γενιές.

Εδώ αξίζει να αναρωτηθούμε πόσα παιδιά ζημιώθηκαν επειδή τα κέντρα αποφάσεων άργησαν τόσο πολύ να αντιδράσουν δυναμικά. Να αναρωτηθούμε τι μέλλον περιμένει τούτα τα παιδιά. Να αναρωτηθούμε πόσες ακόμη δραστηριότητες προκαλούν βλάβες, προς το παρόν αόρατες, επειδή επιτρέπονται δίχως οποιαδήποτε ρύθμιση.

Το μέτρο ήδη εφαρμόστηκε σε Ισπανία και Αυστραλία, ενώ δρομολογείται σε περισσότερα κράτη του βόρειου ημισφαιρίου. Υποστηρίζεται διαγενεακά και διακομματικά. Είναι απολύτως εύλογο. Συνεπώς, οι δυσκολίες δεν εντοπίζονται στη νομοθέτηση της απαγόρευσης. Εντοπίζονται στην επιβολή της, με ευθύνη γονέων, επιχειρήσεων μα και Πολιτείας. Καλή λοιπόν η κυβερνητική πρωτοβουλία, αλλά προϋποθέτει μεθοδικότητα και αποφασιστικότητα.