Τι είναι τα «otrovert» παιδιά και γιατί δυσκολεύονται να νιώσουν μέλη μιας ομάδας

Πιθανότατα γνωρίζετε ήδη τις έννοιες της εσωστρέφειας και της εξωστρέφειας. Υπάρχει, όμως, και ο όρος «otrovert», ο οποίος περιγράφει ανθρώπους που δεν εντάσσονται εύκολα σε κάποια από αυτές τις δύο κατηγορίες.

Μπορεί τη μία στιγμή να είναι ιδιαίτερα κοινωνικοί και την επόμενη να αναζητούν την ηρεμία και τον προσωπικό τους χώρο. Αν αυτή η συμπεριφορά σάς θυμίζει το παιδί σας, ίσως αναγνωρίζετε σε εκείνο ορισμένα χαρακτηριστικά ενός «otrovert». Η κατανόηση και η υποστήριξη των παιδιών που δεν ταιριάζουν απόλυτα στις παραδοσιακές κατηγορίες προσωπικότητας απαιτούν ευελιξία και διάθεση να κοιτάξουμε πέρα από τις ταμπέλες που συχνά χρησιμοποιούμε για να τα περιγράψουμε. Τα παιδιά αυτά ενδέχεται να παρουσιάζουν αντιφατικές συμπεριφορές, με αποτέλεσμα οι ενήλικες να παρερμηνεύουν τις ανάγκες τους ή να περιμένουν από εκείνα να συμπεριφέρονται με πιο σταθερό τρόπο. Όταν, όμως, οι γονείς κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο λειτουργίας τους και τις κοινωνικές τους προτιμήσεις, μπορούν να τα υποστηρίξουν ουσιαστικότερα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου θα αισθάνονται ελεύθερα να εκφράσουν την προσωπικότητά τους.

Τι σημαίνει ο όρος «otrovert»;

Ο ψυχίατρος Rami Kaminski εισήγαγε τον όρο «otrovert» στο βιβλίο του The Gift of Not Belonging, το οποίο κυκλοφόρησε το 2025. Ωστόσο, δεν αποτελεί επιστημονικά αναγνωρισμένο τύπο προσωπικότητας. Επίσης, δεν πρέπει να συγχέεται με τον όρο «ambivert», που περιγράφει ένα άτομο το οποίο συνδυάζει χαρακτηριστικά εσωστρέφειας και εξωστρέφειας, όπως εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια Lorain Moorehead.

«Ένας ambivert αντλεί ενέργεια από τις ατομικές δραστηριότητες και συχνά χρειάζεται χρόνο μόνος του για να γεμίσει τις μπαταρίες του. Παράλληλα, όμως, μπορεί να αντλεί ενέργεια και από μια ουσιαστική συζήτηση με μια μικρή παρέα. Ακόμη και μια μεγαλύτερη ομάδα φίλων ή μια κοινωνική εκδήλωση μπορεί να λειτουργήσει αναζωογονητικά για εκείνον», αναφέρει. Από την άλλη πλευρά, ο «otrovert» είναι ένας άνθρωπος που δεν αισθάνεται απαραίτητα ότι αποτελεί μέλος μιας κοινωνικής ομάδας και συχνά έχει την αίσθηση ότι βρίσκεται στο περιθώριό της. Ο όρος προέρχεται από την ισπανική λέξη «otro», που σημαίνει «άλλος».

«Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άνθρωποι αυτοί στερούνται κοινωνικών δεξιοτήτων ή ότι δεν μπορούν να ενταχθούν σε μια ομάδα. Αντίθετα, συχνά διαθέτουν υψηλό επίπεδο ενσυναίσθησης», διευκρινίζει η Moorehead. Όπως επισημαίνει, βασικό χαρακτηριστικό τους είναι η ανάγκη για αυθεντικότητα και η επιθυμία να μην περιορίζονται σε προκαθορισμένους ρόλους, κοινωνικούς κανόνες ή στερεότυπα. Αυτή η ανάγκη είναι που μπορεί να τους κάνει να αισθάνονται διαφορετικοί από τους υπόλοιπους.

Ποια χαρακτηριστικά έχει ένα «otrovert» παιδί;

Η Cameron Caswell, PhD, ψυχολόγος εφήβων και παρουσιάστρια του podcast Parenting Teens with Dr. Cam, εξηγεί ότι, σύμφωνα με τον ορισμό του Kaminski, οι συγκεκριμένοι άνθρωποι προτιμούν τις βαθιές και προσωπικές σχέσεις από τις μεγάλες παρέες, οι οποίες συχνά τους εξαντλούν. Αυτό δεν οφείλεται απαραίτητα στη ντροπαλότητα ή στην ανασφάλεια, αλλά στο γεγονός ότι δεν αισθάνονται την ανάγκη να ανήκουν σε μια ομάδα για να νιώθουν ολοκληρωμένοι.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένα χαρακτηριστικά των «otroverts» μπορεί να εμφανίζονται και σε νευροδιαφορετικά παιδιά ή σε παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι ο συγκεκριμένος τύπος προσωπικότητας συνδέεται με τη νευροδιαφορετικότητα. «Δεδομένου ότι πρόκειται για έναν σχετικά νέο όρο, δεν είμαι βέβαιη ότι υπάρχει έρευνα που να υποστηρίζει τη σύνδεσή του με κάποια διαγνωστική κατηγορία», επισημαίνει η ψυχολόγος Anne Josephson.

Πώς κοινωνικοποιούνται τα otrovert παιδιά;

Τα παιδιά με αυτά τα χαρακτηριστικά είναι πιθανότερο να έχουν έναν ή δύο πολύ στενούς φίλους, τους οποίους εμπιστεύονται απόλυτα, αντί να προτιμούν μια μεγάλη παρέα ή ένα γεμάτο πρόγραμμα κοινωνικών δραστηριοτήτων. «Μπορεί να αρνηθούν να πάνε σε ένα πάρτι με διανυκτέρευση μαζί με πολλά παιδιά, αλλά να χαρούν ιδιαίτερα αν προσκαλέσουν έναν φίλο στο σπίτι για να δουν μια ταινία ή να κάνουν μια ουσιαστική συζήτηση», εξηγεί η Caswell. Η συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες δεν αποτελεί απαραίτητα το δυνατό τους σημείο. Συχνά αισθάνονται πιο άνετα όταν ασχολούνται με κάτι ανεξάρτητα, χωρίς να χρειάζεται να συντονίζονται με πολλά άτομα ταυτόχρονα. Στο σχολικό περιβάλλον, ένα τέτοιο παιδί μπορεί να νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια κοντά στον δάσκαλό του ή σε έναν μικρό κύκλο φίλων, παρά ανάμεσα σε μια μεγάλη ομάδα συμμαθητών.

Οι ομαδικές εργασίες και οι αίθουσες με έντονο θόρυβο ενδέχεται να το κουράζουν γρήγορα. Για τον λόγο αυτό, μπορεί να προτιμά να περάσει το διάλειμμά του ήσυχα με έναν καλό φίλο, αντί να καθίσει σε ένα τραπέζι γεμάτο παιδιά. Όταν επιστρέφει στο σπίτι έπειτα από μια απαιτητική ημέρα, ενδέχεται να αναζητά λίγη ησυχία. Μπορεί να αποσυρθεί στο δωμάτιό του για να διαβάσει, να ζωγραφίσει ή να ασχοληθεί με το αγαπημένο του χόμπι.

Αυτό δεν σημαίνει ότι απορρίπτει τους άλλους. Απλώς χρειάζεται χρόνο για να ξεκουραστεί και να ανακτήσει την ενέργειά του. Ανάλογη συμπεριφορά μπορεί να εμφανίζει και στη γειτονιά. Όπως αναφέρει η ίδια, τα παιδιά αυτά είναι συνήθως ευγενικά, αλλά συγκρατημένα. Μπορεί να χαιρετούν τα υπόλοιπα παιδιά, χωρίς να συμμετέχουν αμέσως σε ένα μεγάλο ομαδικό παιχνίδι. «Είναι πιθανότερο να περάσουν χρόνο με έναν φίλο από τη γειτονιά ή να αφιερώσουν ώρες εξερευνώντας μόνα τους κάτι που πραγματικά αγαπούν», προσθέτει.

Πώς να υποστηρίξετε ένα otrovert παιδί

Αν παρατηρείτε στο παιδί σας κάποια από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, υπάρχουν τρόποι να το βοηθήσετε να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να αισθάνεται ασφαλές.

Γνωρίστε πραγματικά το παιδί σας

Κάθε παιδί αναπτύσσει τις κοινωνικές του δεξιότητες με τον δικό του ρυθμό. Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός σωστός τρόπος για να δημιουργεί σχέσεις με τους άλλους. Το παιδί σας έχει τη δική του ξεχωριστή προσωπικότητα και δεν χρειάζεται να ενταχθεί υποχρεωτικά σε κάποια κατηγορία. Άλλωστε, εξακολουθεί να ανακαλύπτει πώς θέλει να επικοινωνεί και να συνδέεται με τους ανθρώπους γύρω του. «Δεν χρειάζεται όλα τα παιδιά να ενσωματώνονται σε μια ομάδα για να δημιουργούν ζεστές και ουσιαστικές σχέσεις», εξηγεί η Josephson. Η ίδια προτείνει στους γονείς να αποδέχονται τη διαφορετικότητα του παιδιού τους, να ενδιαφέρονται για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον κόσμο και να του επιτρέπουν να διαχειρίζεται τις κοινωνικές καταστάσεις με τον δικό του τρόπο.

Αναγνωρίστε και αποδεχτείτε τα συναισθήματά του

Ορισμένα παιδιά έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για ανεξαρτησία, ιδιαίτερα όταν μαθαίνουν κάτι καινούργιο ή ολοκληρώνουν μια δραστηριότητα. Άλλα, αντίθετα, μπορεί να χρειάζονται περισσότερη υποστήριξη από τους γονείς τους σε κοινωνικές περιστάσεις, προκειμένου να νιώσουν ασφαλή ή να γνωρίσουν καινούργιους ανθρώπους. «Το παιδί σας μπορεί να προτιμά να εργάζεται μόνο του, ακόμη και όταν αυτό δεν είναι εφικτό». Οι γονείς μπορούν να αναγνωρίσουν αυτή την επιθυμία, λέγοντας, για παράδειγμα, «Καταλαβαίνω ότι θα προτιμούσες να δουλέψεις μόνος σου». Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι πρέπει να ενθαρρύνουν συμπεριφορές που δεν το βοηθούν, όπως η πλήρης άρνηση συμμετοχής σε μια ομαδική δραστηριότητα.

Αναδείξτε όσα το κάνουν ξεχωριστό

Η ειδικός προτρέπει τους γονείς να αντιμετωπίζουν τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται με τον όρο «otrovert» ως μια διαφορετική έκφραση της προσωπικότητας. Όπως ακριβώς συμβαίνει με την εσωστρέφεια και την εξωστρέφεια ή με την προτίμηση για ήσυχες βραδιές στο σπίτι αντί για πολυσύχναστα πάρτι. «Αναδείξτε τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από το να βλέπει κανείς τον κόσμο διαφορετικά και βοηθήστε το παιδί σας να καταλάβει ότι η δική του οπτική έχει αξία», επισημαίνει.

Μη συγχέετε τη μοναχικότητα με τη μοναξιά

Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που χρειάζεται να θυμούνται οι γονείς είναι ότι η επιθυμία ενός παιδιού να περνά χρόνο μόνο του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθάνεται μοναξιά. Αν αφιερώνει πολλές ώρες στα χόμπι του, αυτό μπορεί απλώς να σημαίνει ότι απολαμβάνει μια συγκεκριμένη δραστηριότητα ή ότι χρειάζεται ένα διάλειμμα από τις κοινωνικές συναναστροφές.

«Όταν το παιδί σας περνά ώρες διαβάζοντας, ζωγραφίζοντας, παίζοντας μουσική ή ακόμη και βιντεοπαιχνίδια, μην υποθέτετε αυτόματα ότι απομονώνεται», εξηγεί η Caswell. Το σημαντικό είναι να παρατηρείτε πώς αισθάνεται αφού περάσει αυτόν τον χρόνο μόνο του. Αν επιστρέφει χαλαρό, έχει διάθεση για συζήτηση ή θέλει να σας δείξει κάτι που δημιούργησε ή ανακάλυψε, τότε ο προσωπικός του χρόνος πιθανότατα το βοήθησε να ξεκουραστεί. Αντίθετα, αν επιστρέφει εκνευρισμένο, εμφανίζεται συναισθηματικά αποστασιοποιημένο, αντιδρά έντονα όταν το διακόπτουν, εγκαταλείπει δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε ή αποφεύγει φίλους που συνήθως αγαπά, μπορεί να συμβαίνει κάτι διαφορετικό. Το ίδιο ισχύει όταν συνεχίζει να χρησιμοποιεί το κινητό ή να παίζει βιντεοπαιχνίδια, παρόλο που παραδέχεται ότι δεν το διασκεδάζει. «Αυτό δεν είναι αναζωογόνηση, αλλά απόσυρση», τονίζει η ειδικός.

Σεβαστείτε την ανάγκη του για ξεκούραση

Έπειτα από μια σχολική ημέρα γεμάτη θόρυβο, υποχρεώσεις και κοινωνικές επαφές, ορισμένα παιδιά χρειάζονται χρόνο για να αποφορτιστούν. Η ψυχολόγος προτρέπει τους γονείς να σέβονται αυτή την ανάγκη και να μην περιμένουν από το παιδί να ξεκινήσει αμέσως τις δουλειές του σπιτιού, να κάνει τα μαθήματά του ή ακόμη και να απαντήσει σε πολλές ερωτήσεις σχετικά με την ημέρα του. Μερικές φορές, το μόνο που χρειάζεται είναι να μείνει για λίγο στο δωμάτιό του, να ζωγραφίσει, να διαβάσει ένα βιβλίο ή να παίξει ήρεμα έξω. Όταν ανακτήσει την ενέργειά του και γεμίσουν ξανά οι κοινωνικές του «μπαταρίες», είναι πιθανότερο να συνεργαστεί και να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.

Αφιερώστε χρόνο αποκλειστικά στο παιδί σας

Ο χρόνος που περνούν μαζί ο γονέας και το παιδί είναι πολύτιμος, ανεξάρτητα από τον τύπο προσωπικότητας. Όταν αφιερώνετε χρόνο αποκλειστικά σε εκείνο, δημιουργείτε ένα ασφαλές και σταθερό περιβάλλον, μέσα στο οποίο αισθάνεται σημαντικό και αποδεκτό. Σε τέτοιες στιγμές είναι πιθανότερο να ανοιχτεί, να μοιραστεί τα συναισθήματά του ή ακόμη και να ζητήσει συμβουλές και παρηγοριά. Προτιμήστε χαλαρές δραστηριότητες, χωρίς πίεση, όπως μια διαδρομή με το αυτοκίνητο, η προετοιμασία του φαγητού ή μια βόλτα με τον σκύλο. Μια ακόμη χρήσιμη συμβουλή είναι να αποφεύγετε τις συνηθισμένες ερωτήσεις, όπως «Πώς πέρασες σήμερα;». Αντί γι’ αυτό, μπορείτε να δοκιμάσετε κάτι πιο παιχνιδιάρικο: «Αν η σημερινή σου μέρα είχε ένα τραγούδι για soundtrack, ποιο θα ήταν και γιατί;». Μια τέτοια ερώτηση μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για μια πιο αυθόρμητη και ουσιαστική συζήτηση.

Στις φιλίες, μετράει η ποιότητα και όχι η ποσότητα

Τέλος, η ειδικός συμβουλεύει τους γονείς να αναγνωρίζουν την ικανότητα των παιδιών τους να συγκεντρώνονται, να σκέφτονται σε βάθος και να δημιουργούν ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς. Αυτές οι δεξιότητες δεν εκδηλώνονται μόνο στις σχέσεις με συνομηλίκους. Μπορούν να φανούν και όταν τα παιδιά διαβάζουν, συζητούν με μέλη της οικογένειάς τους, μελετούν για το σχολείο ή ασχολούνται με δραστηριότητες που καλλιεργούν τη σκέψη τους, χωρίς να απαιτούν απαραίτητα την παρουσία άλλων. «Ο κόσμος τείνει να επιβραβεύει την εξωστρέφεια». «Όταν, όμως, αναγνωρίζετε την αξία της στοχαστικής φύσης του παιδιού σας, το βοηθάτε να τη δει ως μια ιδιαίτερη δύναμη και όχι ως ελάττωμα».