Καρκίνος προστάτη: Απειλεί 1 στους 8 άνδρες – Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Περίπου 7.500 νέες διαγνώσεις και 2.000 θάνατοι καταγράφονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα
Ένας στους οκτώ άνδρες αναμένεται να εμφανίσει καρκίνο του προστάτη κάποια στιγμή στη ζωή του, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 7.500 νέα περιστατικά και 2.000 θάνατοι ετησίως, καθιστώντας τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου την πιο συχνή κακοήθεια στον ανδρικό πληθυσμό της χώρας.
Παρά τους αριθμούς, υπάρχει ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο: όταν η νόσος εντοπίζεται εγκαίρως, οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι εξαιρετικά υψηλές. Η δυσκολία είναι ότι στα αρχικά στάδια ο καρκίνος του προστάτη συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, με αποτέλεσμα αρκετοί άνδρες να μην αντιλαμβάνονται ότι χρειάζεται να απευθυνθούν σε γιατρό.
Με αφορμή τον Νοέμβριο, μήνα ευαισθητοποίησης για την ανδρική υγεία και την εκστρατεία Movember, ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος Ιωάννης Κακουλίδης, μέσα από ενημερωτικό άρθρο του ΕΟΔΥ, αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης, τους παράγοντες κινδύνου και τον ρόλο της εξέτασης PSA στην έγκαιρη διάγνωση.
Καρκίνος προστάτη: Τι δείχνουν τα στοιχεία στην Ελλάδα και τον κόσμο
Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη μορφή καρκίνου στους άνδρες παγκοσμίως. Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και 420.000 θάνατοι.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζονται περίπου 320.000 νέα περιστατικά και 80.000 θάνατοι ετησίως, ενώ στην Ελλάδα η συγκεκριμένη νόσος βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των ανδρικών κακοηθειών.
Οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες προκαλούν επιπλέον ανησυχία. Η γήρανση του πληθυσμού εκτιμάται ότι θα οδηγήσει έως το 2040 σε αύξηση των νέων διαγνώσεων στην Ευρώπη κατά 23% και των θανάτων κατά 43%.
Αν και η νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε άνδρες άνω των 65 ετών, τα τελευταία χρόνια καταγράφονται περισσότερες διαγνώσεις και σε νεότερες ηλικίες. Ωστόσο, μέρος αυτής της αύξησης ενδέχεται να σχετίζεται με τη συχνότερη διενέργεια εξετάσεων και τη βελτίωση των διαγνωστικών μεθόδων.
Ποιοι άνδρες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου. Η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη αυξάνεται αισθητά μετά τα 50 έτη, γι’ αυτό και η συγκεκριμένη ηλικία θεωρείται σημαντικό ορόσημο για την έναρξη της συζήτησης σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο.
Εξίσου σημαντικό είναι το οικογενειακό ιστορικό. Οι άνδρες που έχουν πατέρα ή αδελφό με ιστορικό καρκίνου του προστάτη αντιμετωπίζουν περίπου διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, ιδιαίτερα όταν ο συγγενής διαγνώστηκε σε σχετικά νεαρή ηλικία.
Ρόλο παίζουν και ορισμένες κληρονομικές γενετικές μεταλλάξεις, όπως εκείνες στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. Παράλληλα, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες έχουν συσχετιστεί με τον κίνδυνο εμφάνισης ή την εξέλιξη της νόσου, αν και ο βαθμός επιστημονικής τεκμηρίωσης διαφέρει ανά περίπτωση.
Τα συμπτώματα του καρκίνου του προστάτη που χρειάζονται προσοχή
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα, ειδικά στα πρώτα στάδια. Όταν εμφανιστούν ενοχλήσεις, αυτές συχνά σχετίζονται με την ούρηση ή με την περιοχή της λεκάνης.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, τα συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση περιλαμβάνουν:
– Δυσκολία στην έναρξη της ούρησης ή αδύναμη και διακεκομμένη ροή ούρων.
– Συχνουρία, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
– Αίσθημα ότι η ουροδόχος κύστη δεν αδειάζει πλήρως.
– Πόνο ή τσούξιμο κατά την ούρηση ή την εκσπερμάτωση.
– Παρουσία αίματος στα ούρα ή στο σπέρμα.
– Επίμονο πόνο στη μέση, στα ισχία ή στην περιοχή της λεκάνης.
Η παρουσία ενός ή περισσότερων από αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει καρκίνος. Παρόμοιες ενοχλήσεις μπορεί να προκαλούνται από καλοήθεις παθήσεις, όπως η υπερπλασία του προστάτη ή η προστατίτιδα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούνται. Η αξιολόγηση από ουρολόγο είναι απαραίτητη, ώστε να εντοπιστεί η αιτία και να αποφασιστεί εάν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
Εξέταση PSA: Πότε πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος
Ένα από τα βασικά εργαλεία για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη είναι η εξέταση PSA. Πρόκειται για μια απλή αιματολογική εξέταση που μετρά τα επίπεδα του ειδικού προστατικού αντιγόνου στο αίμα.
Σύμφωνα με τον ειδικό που παραθέτει ο ΕΟΔΥ, η συζήτηση για τον προληπτικό έλεγχο θα πρέπει να ξεκινά περίπου στην ηλικία των 50 ετών. Για τους άνδρες με αυξημένο κίνδυνο, λόγω οικογενειακού ιστορικού ή κληρονομικών γενετικών μεταλλάξεων, η συζήτηση με τον γιατρό μπορεί να γίνει νωρίτερα.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι μια αυξημένη τιμή PSA δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάποιος έχει καρκίνο. Τα επίπεδα του συγκεκριμένου δείκτη μπορεί να αυξηθούν και εξαιτίας άλλων καταστάσεων, όπως η φλεγμονή του προστάτη ή η καλοήθης διόγκωσή του.
Εάν προκύψουν ύποπτα ευρήματα, ο ουρολόγος μπορεί να προτείνει επιπλέον εξετάσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται η κλινική εξέταση, η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, η βιοψία του προστάτη.
Η απόφαση για τη διενέργεια PSA δεν χρειάζεται να είναι ίδια για όλους. Λαμβάνονται υπόψη η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου και τα πιθανά οφέλη αλλά και οι περιορισμοί του προσυμπτωματικού ελέγχου.
Γιατί η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει την πρόγνωση
Παρά τη συχνότητά του, ο καρκίνος του προστάτη έχει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιβίωσης όταν εντοπίζεται σε αρχικό στάδιο.
Σύμφωνα με αμερικανικά πληθυσμιακά δεδομένα που επικαλείται ο ειδικός, η πενταετής σχετική επιβίωση για την εντοπισμένη νόσο προσεγγίζει το 100%. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει πόσο σημαντικό είναι να μη μετατίθεται επ’ αόριστον η συζήτηση για την πρόληψη.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη τον ατομικό κίνδυνο κάθε άνδρα. Στόχος είναι να ενισχυθεί η έγκαιρη διάγνωση, χωρίς να υποβάλλονται οι πολίτες σε περιττές εξετάσεις.
Το μήνυμα της εκστρατείας Movember είναι σαφές: η φροντίδα της ανδρικής υγείας δεν πρέπει να περιορίζεται σε έναν μήνα ευαισθητοποίησης. Η ενημέρωση, η συζήτηση με τον γιατρό και ο κατάλληλος προληπτικός έλεγχος μπορούν να κάνουν τη διαφορά.