Άνδρες θύματα κακοποίησης – Γιατί δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια

Ένας άνδρας που βιώνει κακοποίηση από τη σύντροφό του μπορεί να παραμείνει σιωπηλός για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη και να μην αναζητήσει ποτέ βοήθεια. Νέα έρευνα δείχνει ότι πίσω από αυτή τη σιωπή βρίσκονται η ντροπή, ο φόβος για αντίποινα, η αντίληψη ότι πρόκειται για προσωπική υπόθεση, αλλά και η αβεβαιότητα για το αν οι διαθέσιμες υπηρεσίες μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του.

Περισσότεροι από 1.000 άνδρες μίλησαν για τις εμπειρίες τους

Η ενδοοικογενειακή βία συχνά αντιμετωπίζεται ως ένα ζήτημα που αφορά κυρίως τις γυναίκες, γεγονός που μπορεί να αφήνει στο περιθώριο τους άνδρες που υφίστανται κακοποίηση από τις γυναίκες συντρόφους τους. Αυτό, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύεται στο Psychology of Men & Masculinities, μπορεί να κάνει ακόμη δυσκολότερη την αναγνώριση της κακοποιητικής συμπεριφοράς και την αναζήτηση βοήθειας. Οι ερευνητές μελέτησαν 1.194 άνδρες ηλικίας 18 έως 59 ετών στις ΗΠΑ, οι οποίοι είχαν βιώσει επιθετική συμπεριφορά ή κακοποίηση από γυναίκα με την οποία είχαν ερωτική σχέση.

Οι συμμετέχοντες ανέφεραν εμπειρίες σωματικής και σεξουαλικής κακοποίησης, αλλά και εξαναγκαστικού ελέγχου. Πρόκειται για συμπεριφορές που περιορίζουν την ανεξαρτησία ενός συντρόφου, όπως η απομόνωσή του από φίλους και συγγενείς ή ο έλεγχος διαφορετικών πτυχών της καθημερινότητάς του. Ο εξαναγκαστικός έλεγχος ήταν η συχνότερη μορφή κακοποίησης που καταγράφηκε, καθώς αφορούσε σχεδόν το 96% των συμμετεχόντων. Περίπου το 85% ανέφερε ότι είχε υποστεί σωματική κακοποίηση. Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν 17 πιθανά εμπόδια που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την απόφαση των ανδρών να αναζητήσουν υποστήριξη.

Η ντροπή και ο φόβος κρατούν πολλούς στη σιωπή

Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες αντιμετώπιζαν την κακοποίηση ως μια ιδιωτική υπόθεση που έπρεπε να διαχειριστούν μόνοι τους. Παράλληλα, σχεδόν οι μισοί ανέφεραν αισθήματα ντροπής ή αμηχανίας. Ισχυρό εμπόδιο αποτελούσε και ο φόβος για πιθανές συνέπειες. Πολλοί άνδρες ανησυχούσαν ότι ο σύντροφός τους θα προχωρούσε σε αντίποινα ή θα προέβαινε σε ψευδείς κατηγορίες εναντίον τους, εάν αποκάλυπταν τι συνέβαινε στη σχέση τους. Άλλοι φοβούνταν ότι οι άνθρωποι στους οποίους θα απευθύνονταν για βοήθεια θα τους θεωρούσαν υπεύθυνους για την κακοποίηση που είχαν υποστεί.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα συγκεκριμένα εμπόδια συνδέονται, τουλάχιστον εν μέρει, με τις κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από την αρρενωπότητα. Η προσδοκία ότι ένας άνδρας πρέπει να είναι δυνατός, ανεξάρτητος και ικανός να αντιμετωπίζει μόνος του τις προσωπικές του δυσκολίες μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στην αναζήτηση βοήθειας.

«Δεν ξέρω πού να απευθυνθώ»

Η έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τις διαθέσιμες υπηρεσίες αποτέλεσε ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα. Σχεδόν το 40% των συμμετεχόντων εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο οι υπάρχουσες υπηρεσίες θα μπορούσαν πράγματι να τους βοηθήσουν. Περίπου δύο στους πέντε δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν πού θα μπορούσαν να απευθυνθούν για υποστήριξη. Την ίδια στιγμή, περίπου ένας στους τρεις θεωρούσε ότι οι διαθέσιμες υπηρεσίες για την ενδοοικογενειακή βία δεν απευθύνονταν σε άνδρες. Η αντίληψη αυτή αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: κατά πόσο τα υφιστάμενα συστήματα υποστήριξης θεωρούνται από τους άνδρες θύματα προσβάσιμα, κατάλληλα και ικανά να ανταποκριθούν στις δικές τους εμπειρίες κακοποίησης.

Τι χρειάζεται να αλλάξει στις υπηρεσίες υποστήριξης

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η σιωπή των ανδρών δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται ως απροθυμία να ζητήσουν βοήθεια. Ένας άνδρας μπορεί να μη μιλά επειδή νιώθει ντροπή, φοβάται αντίποινα ή πιστεύει ότι πρέπει να αντιμετωπίσει μόνος του την κατάσταση. Κάποιοι ενδέχεται ακόμη και να μην αναγνωρίζουν αυτό που βιώνουν ως ενδοοικογενειακή βία, ενώ άλλοι μπορεί να θεωρούν ότι οι οργανώσεις και οι υπηρεσίες υποστήριξης απευθύνονται κυρίως σε γυναίκες. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μια ενιαία προσέγγιση στην αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας δεν είναι πιθανό να καλύπτει τις ανάγκες όλων των θυμάτων.

Τα συστήματα υποστήριξης, σύμφωνα με τους ερευνητές, θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τον τρόπο με τον οποίο το φύλο και το κοινωνικό υπόβαθρο επηρεάζουν την αναζήτηση βοήθειας. Μεταξύ άλλων, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει σαφή επικοινωνία ότι και οι άνδρες μπορούν να είναι θύματα, καλύτερη εκπαίδευση των επαγγελματιών ώστε να αναγνωρίζουν την κακοποίηση κατά των ανδρών χωρίς στερεότυπα, αλλά και δημιουργία κατάλληλων και προσβάσιμων τρόπων για την αναζήτηση υποστήριξης.

Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη να αμφισβητηθεί η αντίληψη ότι η παραδοχή της ευαλωτότητας δεν συμβαδίζει με την αρρενωπότητα. Για πολλούς άνδρες που βιώνουν κακοποίηση, το πρόβλημα μπορεί να μην είναι αποκλειστικά η έλλειψη διαθέσιμης υποστήριξης, αλλά και η πεποίθηση ότι δεν πρέπει να τη χρειάζονται. Όσο αυτή η αντίληψη παραμένει ισχυρή, η ντροπή, ο φόβος και η πεποίθηση ότι η κακοποίηση αποτελεί μια υπόθεση που πρέπει να παραμείνει ιδιωτική ενδέχεται να συνεχίσουν να κρατούν πολλούς άνδρες στη σιωπή.