ΗΠΑ: Οι εκλογικές περιφέρειες «κλειδώνουν» τις περισσότερες έδρες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές

Σε μια εκλογική αναμέτρηση όπου η μάχη για τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις ΗΠΑ θα κριθεί πιθανότατα σε λίγες δεκάδες περιφέρειες, οι Αμερικανοί οδεύουν προς τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Η επαναχάραξη των εκλογικών χαρτών σε αρκετές πολιτείες έχει περιορίσει σημαντικά τον αριθμό των πραγματικά ανταγωνιστικών αναμετρήσεων, μετατρέποντας πολλές από τις 435 έδρες σε σχεδόν ασφαλείς για το ένα ή το άλλο κόμμα.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο στην αμερικανική πολιτική. Η πρακτική του «gerrymandering», δηλαδή η χάραξη των εκλογικών περιφερειών με τρόπο που μπορεί να ενισχύσει την εκλογική ισχύ ενός κόμματος, αποτελεί εδώ και δεκαετίες μέρος του πολιτικού παιχνιδιού στις ΗΠΑ. Αυτό που διαφοροποιεί τον φετινό εκλογικό κύκλο είναι η νέα προσπάθεια ανακατανομής των περιφερειών στη μέση της δεκαετίας, με άμεσο στόχο να επηρεαστεί η ισορροπία στη Βουλή.

Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις του Cook Political Report, η εικόνα των ανταγωνιστικών περιφερειών έχει περιοριστεί αισθητά μετά τις αλλαγές στους χάρτες. Η ανάλυση του οργανισμού καταγράφει πλέον πολύ λιγότερες πραγματικά αμφίρροπες έδρες, ενώ οι συνολικές προβλέψεις δείχνουν ότι η μάχη για τον έλεγχο της Βουλής θα είναι εξαιρετικά στενή.

Η διαδικασία πήρε ιδιαίτερη πολιτική διάσταση όταν ο Ντόναλντ Τραμπ άσκησε πιέσεις σε πολιτείες που ελέγχονται από τους Ρεπουμπλικάνους να προχωρήσουν σε νέες χαράξεις, με στόχο να βελτιωθούν οι πιθανότητες του κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές. Το Τέξας βρέθηκε στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, με τον νέο χάρτη να έχει σχεδιαστεί ώστε να ενισχύσει σημαντικά τις ρεπουμπλικανικές πιθανότητες. Εκτιμήσεις είχαν κάνει λόγο για έως και πέντε επιπλέον έδρες υπέρ των Ρεπουμπλικάνων.

Η απάντηση ήρθε από την Καλιφόρνια, όπου οι Δημοκρατικοί προχώρησαν επίσης σε αλλαγές στον εκλογικό χάρτη, επιδιώκοντας να περιορίσουν τα οφέλη που θα μπορούσε να αποκομίσει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα από το Τέξας και άλλες πολιτείες. Το αποτέλεσμα είναι ότι και εκεί ο αριθμός των πραγματικά ανταγωνιστικών περιφερειών έχει μειωθεί σημαντικά. Σύμφωνα με ανάλυση των Los Angeles Times με βάση τα στοιχεία του Cook Political Report, μόλις τρεις από τις περιφέρειες της Καλιφόρνια αξιολογούνται πλέον ως ανταγωνιστικές, έναντι δώδεκα το 2024 και εννέα το 2022.

Στο ίδιο παιχνίδι μπήκαν και άλλες πολιτείες. Το Μιζούρι, η Φλόριντα και το Τενεσί προχώρησαν σε αλλαγές που επηρεάζουν τη μάχη για τις έδρες της Βουλής, με τους Ρεπουμπλικάνους να εμφανίζονται συνολικά ενισχυμένοι από τη διαδικασία. Στο Μιζούρι, μάλιστα, δικαστήριο επέτρεψε πρόσφατα τη χρήση του νέου χάρτη στις εκλογές του Νοεμβρίου, παρά τις αντιδράσεις που υποστήριζαν ότι η διαδικασία είχε καθαρά κομματικό χαρακτήρα.

Οι αλλαγές έχουν ήδη επηρεάσει τις πολιτικές καριέρες αρκετών βουλευτών. Περιφέρειες που μέχρι πρότινος αποτελούσαν ασφαλή πολιτικά καταφύγια έχουν αλλάξει τόσο πολύ ώστε ορισμένοι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την ανάγκη να διεκδικήσουν μια διαφορετική έδρα ή να αποσυρθούν.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δημοκρατικού βουλευτή Στιβ Κόεν στο Τενεσί, του οποίου η περιφέρεια στο Μέμφις αναδιαμορφώθηκε και κατανεμήθηκε σε νέες περιφέρειες με σαφώς πιο συντηρητικό προσανατολισμό. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στην απόφασή του να μην διεκδικήσει εκ νέου την έδρα του, έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες στη Βουλή.

Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στους Δημοκρατικούς. Η αλλαγή των εκλογικών χαρτών έχει επηρεάσει και Ρεπουμπλικάνους ή ανεξάρτητους βουλευτές, καθώς η αναδιανομή ψηφοφόρων μπορεί να μετατρέψει ακόμη και μια σχετικά ασφαλή περιφέρεια σε διαφορετική πολιτική πραγματικότητα. Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου κύκλου redistricting: οι χάρτες επανασχεδιάζονται τόσο έντονα ώστε ακόμη και οι ίδιοι οι πολιτικοί να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τις παλιές τους εκλογικές βάσεις.

Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί και ένα ευρύτερο πρόβλημα για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι εκλογές. Όσο περισσότερες περιφέρειες αποκτούν ξεκάθαρη κομματική ταυτότητα, τόσο λιγότερο κρίσιμη γίνεται η γενική εκλογική αναμέτρηση του Νοεμβρίου για την επιλογή του βουλευτή. Το πραγματικό ενδιαφέρον μεταφέρεται στις προκριματικές εκλογές, όπου οι υποψήφιοι απευθύνονται κυρίως στους ψηφοφόρους της δικής τους κομματικής βάσης.

Αυτό μπορεί να ενισχύσει την πολιτική πόλωση. Σε μια ασφαλή περιφέρεια, ένας υποψήφιος έχει μικρότερο κίνητρο να πείσει ανεξάρτητους ή μετριοπαθείς ψηφοφόρους του αντίπαλου κόμματος, καθώς η μεγαλύτερη απειλή για την πολιτική του επιβίωση μπορεί να προέρχεται από έναν πιο ιδεολογικά σκληρό αντίπαλο στις προκριματικές. Παράλληλα, μετά την εκλογή τους, οι βουλευτές έχουν μικρότερο λόγο να αναζητήσουν συμβιβασμούς με την άλλη πλευρά.

Το ζήτημα απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τις πρόσφατες αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ για τους εκλογικούς χάρτες και τη σχετική νομολογία γύρω από τον Voting Rights Act. Τον Ιούνιο το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε στην Αλαμπάμα να χρησιμοποιήσει στις εκλογές του 2026 έναν χάρτη που ευνοεί τους Ρεπουμπλικάνους, ανατρέποντας προηγούμενη απόφαση κατώτερου δικαστηρίου. Η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη δικαστική διαμάχη που έχει επηρεάσει την επαναχάραξη περιφερειών σε αρκετές πολιτείες του Νότου.

Έτσι, η μάχη των ενδιάμεσων εκλογών δεν αφορά πλέον μόνο τους υποψηφίους, τις πολιτικές τους θέσεις ή τη δημοτικότητα του εκάστοτε κόμματος. Αφορά σε μεγάλο βαθμό και το ποιος σχεδιάζει τον χάρτη πάνω στον οποίο θα διεξαχθεί η εκλογική αναμέτρηση.

Και αυτό έχει μια παράδοξη συνέπεια για εκατομμύρια Αμερικανούς ψηφοφόρους. Σε πολλές περιφέρειες, το αποτέλεσμα του Νοεμβρίου μπορεί να θεωρείται σε μεγάλο βαθμό προδιαγεγραμμένο πριν καν ανοίξουν οι κάλπες. Η πραγματική μάχη για την εκπροσώπησή τους μπορεί να έχει ήδη δοθεί στις προκριματικές εκλογές, όπου κρίθηκαν οι υποψήφιοι μέσα σε εκλογικούς χάρτες που σχεδιάστηκαν με τρόπο ώστε να περιορίζουν τον ανταγωνισμό.

Με άλλα λόγια, η μεγάλη μάχη για τον έλεγχο της Βουλής μπορεί να διεξαχθεί τον Νοέμβριο, αλλά σε πολλές αμερικανικές περιφέρειες η επιλογή του επόμενου βουλευτή θα έχει ουσιαστικά κριθεί πολύ νωρίτερα. Και όσο το gerrymandering συνεχίζει να διαμορφώνει τους εκλογικούς χάρτες, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιο κόμμα θα κερδίσει περισσότερες ψήφους, αλλά και ποιο κόμμα θα έχει τη δυνατότητα να σχεδιάσει τις περιφέρειες που θα καθορίσουν τις επόμενες εκλογές.