Ιστορικό ρεκόρ: Σε τιμή μαμούθ πουλήθηκε έργο του Κωνσταντίνου Παρθένη

Ιστορικό ρεκόρ πώλησης για το έργο του ζωγράφου Κωνσταντίνου Παρθένη «Ποίηση (Ευαγγελισμός)», καθώς δόθηκε έναντι 1.258.000 ευρώ στη δημοπρασία του οίκου Bonhams.

Κατέκτησε έτσι τον τίτλο του ακριβότερου ελληνικού έργου του 20ού αιώνα. Ο πίνακας δημιουργήθηκε το 1950 και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα του καλλιτέχνη που έχουν παρουσιαστεί ποτέ σε δημοπρασία.

Το συγκεκριμένο έργο αποτελεί το μεγαλύτερο σε διαστάσεις έργο του Παρθένη που έχει εμφανιστεί ποτέ σε δημοπρασία. Παράλληλα, έχει παρουσιαστεί σε αρκετές εκθέσεις αφιερωμένες στον καλλιτέχνη, με πιο πρόσφατη εκείνη της Εθνική Πινακοθήκη το 2022, όπου κατείχε κεντρική θέση στον εκθεσιακό χώρο. Ανήκε σε ιδιωτική συλλογή.

Η δημοπρασία πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, με την αρχική εκτίμηση να ανέρχεται στις 300.000 ευρώ. Ωστόσο, η τελική τιμή ξεπέρασε κατά πολύ το ανώτατο εκτιμώμενο όριο των 500.000 ευρώ. Οι πρώτες προσφορές αυξάνονταν κατά 10.000 ευρώ, όμως στη συνέχεια οι ενδιαφερόμενοι άρχισαν να πλειοδοτούν με διαφορές των 50.000 ευρώ, μέχρι που το έργο κατακυρώθηκε στο 1 εκατομμύριο ευρώ, ποσό στο οποίο προστέθηκαν ακόμη 250.000 ευρώ προμήθειας.

Σύμφωνα με τον κατάλογο της έκθεσης του 2022, «Κωνσταντίνος Παρθένης. Η ιδανική Ελλάδα της ζωγραφικής του», το έργο «Ποίηση (Ευαγγελισμός)» φιλοτεχνήθηκε από τον ζωγράφο προς το τέλος της ζωής του, όταν πλέον, όπως μας αναφέρει ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης Ευγένιος Ματθιόπουλος, μόνον ελάχιστοι μαθητές του μπορούσαν να περάσουν την κλειστή πόρτα του σπιτιού του. Αποσυρμένος και ίσως άρρωστος είχε πάψει να εκθέτει τη δουλειά του και αρνιόταν κάθε πρόταση για δημιουργία νέων έργων.

Το δύσκολο τέλος του Κων. Παρθένη

Τα έργα του διακρίνονται για τη φωτοχυσία, τον λυρισμό και την αφαίρεση της φόρμας, με πιο γνωστούς πίνακες τα έργα “Η Αποθέωση του Ομήρου” και το “Ευαγγελισμός”. Ωστόσο, παρά το φως στα έργα του, στο τέλος της ζωής του ο Κωνσταντίνος Παρθένης «γνώρισε» το σκοτάδι.

Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940, ο Κωνσταντίνος Παρθένης μαζί με άλλους Έλληνες λογίους προσυπέγραψε την έκκληση των Ελλήνων διανοουμένων προς τους διανοούμενους ολόκληρου του κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριαζόταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα.

Παρά την αναγνώρισή του, ο Παρθένης οδηγήθηκε σταδιακά στην απομόνωση και τη σιωπή. Το 1947 παραιτήθηκε από την καθηγητική έδρα μη μπορώντας να ανεχθεί τον συντηρητισμό της Σχολής και τον διαδέχτηκε ο Γιάννης Μόραλης.

Δεν επικοινωνούσε πλέον με κανένα. Αυτοέγκλειστος στην Ροβέρτου Γκάλι με τη γυναίκα του και την κόρη του αφοσιώθηκε στη ζωγραφική και στους στοχασμούς του. Το 1948 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο ζωγραφικής της Πανελλήνιας Έκθεσης αλλά δεν έγινε απονομή. Το 1954 του απενεμήθηκε το παράσημο του Ταξιάρχη του Βασιλέως Γεωργίου Α’ και το 1965 το παράσημο του Χρυσού Ταξιάρχη του Φοίνικος. Το 1966 οι πρώην μαθητές του οργάνωσαν στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο μεγάλη έκθεση έργων του, στην οποία όμως ο ίδιος δεν παρέστη.

Προς το τέλος της ζωής του, ο Παρθένης έπαθε παράλυση και σταμάτησε κάθε δραστηριότητα. Τον Απρίλιο του 1967 -ένα χρόνο νωρίτερα είχε πεθάνει η γυναίκα του- το δικαστήριο έθεσε τον Παρθένη υπό δικαστική απαγόρευση. Στις 25 Ιουλίου του 1967, ο Παρθένης άφησε την τελευταία του πνοή, σε συνθήκες ένδειας και απομόνωσης, ενώ η κόρη του Σοφία (1908-1982) και ο γιος του Νίκος (πεθ. 1999) είχαν ήδη εμπλακεί σε δικαστική διαμάχη για την κηδεμονία του παράλυτου πατέρα τους. Η Σοφία μάλιστα πέθανε έπειτα από πυρκαγιά στο σπίτι που διέμενε, εντελώς μόνη, στις 8 Δεκεμβρίου 1982. Είχε προηγηθεί και άλλη πυρκαγιά στο σπίτι της που την οδήγησε στην απόφαση να δωρίσει όλα τα έργα του πατέρα της στην Εθνική Πινακοθήκη. Ο Μαρίνος Καλλιγάς, διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης, είπε μεταξύ άλλων στον επικήδειο που εκφώνησε: “Ο Παρθένης άνοιξε τα μάτια μας σε μια ακόμη -έως τότε άγνωστη- μορφή του τόπου μας. Απεκάλυψε μια κρυμμένη έκφρασή της. Άλλαξε την πορεία της καλλιτεχνικής μας όρασης. Σφράγισε με την προσωπικότητά του μια κρίσιμη εποχή”.