Εθισμένος στο TikTok ένας στους δύο νέους στην Ελλάδα – Μειώνεται το IQ της νέας γενιάς (VIDEO)

Η ατελείωτη κύλιση στην οθόνη, τα βίντεο λίγων δευτερολέπτων και η ανάγκη για συνεχή εναλλαγή περιεχομένου αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι καταναλώνουν πληροφορίες.

Το TikTok έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο ισχυρά μέσα ψυχαγωγίας και ενημέρωσης για τη νεότερη γενιά. Για εκατομμύρια νέους, η ημέρα ξεκινά και τελειώνει με ένα κινητό τηλέφωνο στο χέρι, ενώ τα βίντεο των λίγων δευτερολέπτων διαδέχονται το ένα το άλλο με τέτοια ταχύτητα, ώστε συχνά δεν υπάρχει καν χρόνος για να επεξεργαστεί κανείς όσα μόλις παρακολούθησε.

Αυτό που ξεκίνησε ως μια πλατφόρμα σύντομων βίντεο και δημιουργικής έκφρασης έχει πλέον μετατραπεί σε ένα περιβάλλον που διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι της καθημερινότητας των νέων. Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται πλέον στον χρόνο που περνούν μπροστά από την οθόνη. Στο επίκεντρο βρίσκονται η εξάρτηση από τα social media, η ικανότητα συγκέντρωσης, η μνήμη, η ποιότητα της πληροφορίας και, τελικά, ο τρόπος με τον οποίο αναπτύσσεται η σκέψη.

Είναι, όμως, σωστό να μιλάμε για μια γενιά με μειωμένο IQ εξαιτίας του TikTok; Και τι γνωρίζουμε πραγματικά για τη σχέση ανάμεσα στην υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων και τις γνωστικές λειτουργίες;

Η έρευνα του ΕΚΠΑ και τα στοιχεία για τη Generation Z στην Ελλάδα

Η συζήτηση για την υπερβολική χρήση των social media αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ελλάδα, καθώς νέα ερευνητικά δεδομένα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) επιχειρούν να αποτυπώσουν τη σχέση των νέων με το TikTok και τις υπόλοιπες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, Πέτρος Γαλάνης, σε συνέντευξή του στο Health Talks του Iatropedia, περίπου ένας στους δύο νέους της Generation Z στην Ελλάδα εμφανίζει συμπτώματα εθισμού στο TikTok. Η ίδια παρουσίαση αναφέρει ότι οι νέοι περνούν κατά μέσο όρο τέσσερις ώρες ημερησίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τις 2,3 ώρες να αφορούν αποκλειστικά το TikTok.

Τα ευρήματα αυτά προκαλούν προβληματισμό, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι δεν πρόκειται απλώς για μια συνήθεια ψυχαγωγίας, αλλά για μια καθημερινή δραστηριότητα που μπορεί να επηρεάζει τον χρόνο ξεκούρασης, τις κοινωνικές σχέσεις, την παραγωγικότητα και τη δυνατότητα συγκέντρωσης.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση ως προς τα ποσοστά. Σε δημοσιευμένη ανακοίνωση του ίδιου του ΕΚΠΑ για μελέτη 1.033 χρηστών, το 19,5% της Gen Z καταγράφηκε στην ομάδα υψηλού κινδύνου εθισμού ειδικά στο TikTok, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το σύνολο των social media έφτασε το 56,3%. Η διαφορά δείχνει ότι πρέπει να διακρίνουμε την προβληματική χρήση της συγκεκριμένης εφαρμογής από τον κίνδυνο εθισμού στα κοινωνικά δίκτυα συνολικά, καθώς και να λαμβάνουμε υπόψη τα διαφορετικά ερευνητικά κριτήρια.

Η μελέτη του ΕΚΠΑ, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, εξέτασε τη σχέση της προβληματικής χρήσης του TikTok με την αναβλητικότητα, τη μοναξιά και τη χαμηλή αυτοεκτίμηση. Για την αξιολόγηση χρησιμοποιήθηκε ειδική κλίμακα 15 ερωτήσεων, η TikTok Addiction Scale.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Generation Z εμφανίζει τις υψηλότερες επιδόσεις προβληματικής χρήσης σε σύγκριση με τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες. Στην ίδια έρευνα, οι νέοι της συγκεκριμένης γενιάς περνούσαν κατά μέσο όρο 2,4 ώρες ημερησίως στο TikTok, έναντι 1,3 ωρών για τους millennials και 0,8 ωρών για τη Generation X.

Παράλληλα, το 63,9% των ατόμων της Gen Z που ανήκαν στην ομάδα υψηλού κινδύνου εθισμού στο TikTok εμφάνιζε πολύ υψηλά επίπεδα αναβλητικότητας. Με άλλα λόγια, η υπερβολική ενασχόληση με την πλατφόρμα συνδέθηκε με μεγαλύτερη δυσκολία στην ολοκλήρωση καθημερινών εργασιών και υποχρεώσεων.

Γιατί το TikTok είναι τόσο εθιστικό;

Η επιτυχία του TikTok δεν οφείλεται αποκλειστικά στο περιεχόμενο που φιλοξενεί. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο είναι σχεδιασμένο να κρατά τον χρήστη στην εφαρμογή.

Σε αντίθεση με παλαιότερες μορφές κοινωνικής δικτύωσης, όπου κάποιος έπρεπε να αναζητήσει ενεργά τις δημοσιεύσεις των φίλων του ή να επιλέξει τι θα παρακολουθήσει, το TikTok αναλαμβάνει να επιλέξει το επόμενο βίντεο. Η σελίδα «For You» λειτουργεί ως μια ατελείωτη ροή περιεχομένου, η οποία προσαρμόζεται διαρκώς στις αντιδράσεις του χρήστη.

Ο αλγόριθμος παρατηρεί πόσο χρόνο παραμένει κάποιος σε ένα βίντεο, αν το παρακολουθεί μέχρι το τέλος, αν το προσπερνά, αν κάνει like, αν σχολιάζει ή αν το μοιράζεται. Με βάση αυτές τις ενδείξεις, διαμορφώνει σταδιακά ένα εξατομικευμένο περιβάλλον, στο οποίο το επόμενο βίντεο έχει περισσότερες πιθανότητες να τραβήξει το ενδιαφέρον του.

Αυτό δημιουργεί έναν κύκλο συνεχούς αναζήτησης νέου περιεχομένου. Ο χρήστης δεν χρειάζεται να αποφασίσει τι θέλει να παρακολουθήσει, αφού η ίδια η εφαρμογή φροντίζει να του προσφέρει διαρκώς κάτι καινούργιο.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η απουσία ενός φυσικού τέλους. Μια ταινία ολοκληρώνεται, ένα επεισόδιο έχει συγκεκριμένη διάρκεια, ένα άρθρο τελειώνει. Στο TikTok, όμως, δεν υπάρχει κάποιο ξεκάθαρο σημείο που να υποδεικνύει ότι η κατανάλωση περιεχομένου πρέπει να σταματήσει. Ένα βίντεο διαδέχεται το επόμενο και η φράση «άλλο ένα και κλείνω» μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε μία ακόμη ώρα μπροστά στην οθόνη.

Η συνεχής εναλλαγή εικόνων, ήχων, θεμάτων και συναισθημάτων δημιουργεί ένα περιβάλλον έντονων ερεθισμάτων. Από ένα χιουμοριστικό βίντεο μπορεί κανείς να περάσει σε μια είδηση, στη συνέχεια σε ένα βίντεο μαγειρικής και αμέσως μετά σε μια προσωπική εξομολόγηση. Ο εγκέφαλος καλείται να προσαρμόζεται συνεχώς σε διαφορετικές πληροφορίες, χωρίς απαραίτητα να υπάρχει χρόνος για βαθύτερη επεξεργασία τους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χρήστης που παρακολουθεί πολλά βίντεο αναπτύσσει εξάρτηση. Η προβληματική χρήση, όμως, αρχίζει να γίνεται ανησυχητική όταν η ενασχόληση με την εφαρμογή αποκτά προτεραιότητα έναντι άλλων δραστηριοτήτων και ο χρήστης δυσκολεύεται να περιορίσει τον χρόνο του, ακόμη και όταν αντιλαμβάνεται τις αρνητικές συνέπειες.

Μειώνεται το IQ της νέας γενιάς; Τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ζητήματα που έχουν επανέλθει στη δημόσια συζήτηση είναι η πιθανή μείωση των γνωστικών επιδόσεων των νεότερων γενεών. Μάλιστα, έχουν διατυπωθεί ισχυρισμοί ότι τα σημερινά παιδιά ενδέχεται να εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ νοημοσύνης σε σύγκριση με τους γονείς τους.

Για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει, χρειάζεται να γνωρίσουμε το λεγόμενο Φαινόμενο Flynn.

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που περιγράφει την αύξηση των επιδόσεων στα τεστ νοημοσύνης από γενιά σε γενιά, το οποίο παρατηρήθηκε σε πολλές χώρες κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Οι επιστήμονες έχουν συνδέσει την εξέλιξη αυτή με παράγοντες όπως η καλύτερη πρόσβαση στην εκπαίδευση, η βελτίωση της διατροφής, οι καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και η μεγαλύτερη εξοικείωση με σύνθετες πληροφορίες.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και σε όλες τις χρονικές περιόδους. Ερευνητικές εργασίες έχουν καταγράψει επιβράδυνση ή ακόμη και αντιστροφή του φαινομένου Flynn σε συγκεκριμένους πληθυσμούς. Αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι νεότερες γενιές δεν εμφανίζουν την ίδια βελτίωση στις επιδόσεις που παρατηρούνταν παλαιότερα.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει προκαλέσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς θέτει ερωτήματα για τις αλλαγές στο περιβάλλον, την εκπαίδευση και τις καθημερινές συνήθειες των παιδιών.

Είναι, όμως, το TikTok υπεύθυνο για τη μείωση του IQ; Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη πλατφόρμα προκαλεί άμεσα μείωση της νοημοσύνης ή ότι ένας νέος που τη χρησιμοποιεί συστηματικά θα εμφανίσει χαμηλότερο IQ.

Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις ότι η υπερβολική κατανάλωση σύντομου ψηφιακού περιεχομένου σχετίζεται με δυσκολίες σε επιμέρους γνωστικές λειτουργίες, όπως η προσοχή και ο αυτοέλεγχος.

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Bulletin, εξέτασε 71 μελέτες με συνολικά 98.299 συμμετέχοντες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η αυξημένη χρήση βίντεο μικρής διάρκειας, όπως αυτά που κυριαρχούν στο TikTok, συνδεόταν με χαμηλότερες επιδόσεις σε γνωστικές λειτουργίες.

Οι ισχυρότερες συσχετίσεις καταγράφηκαν στην προσοχή και στον ανασταλτικό έλεγχο, δηλαδή στην ικανότητα του ατόμου να συγκρατεί μια παρόρμηση ή να αποφεύγει έναν περισπασμό όταν χρειάζεται να επικεντρωθεί σε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Τα αποτελέσματα είναι σημαντικά, αλλά χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Η συσχέτιση δεν αποδεικνύει ότι τα σύντομα βίντεο προκαλούν από μόνα τους τις συγκεκριμένες δυσκολίες. Είναι πιθανό, για παράδειγμα, άτομα που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα συγκέντρωσης να στρέφονται συχνότερα σε περιεχόμενο γρήγορης εναλλαγής.

Επιπλέον, η νοημοσύνη δεν περιορίζεται στην ικανότητα συγκέντρωσης. Περιλαμβάνει τη μνήμη, τη γλωσσική κατανόηση, τη λογική σκέψη, την επίλυση προβλημάτων και πολλές ακόμη δεξιότητες. Επομένως, μια αρνητική συσχέτιση στην προσοχή δεν ισοδυναμεί με αποδεδειγμένη πτώση του IQ.

Η προσοχή γίνεται το μεγάλο «θύμα» των σύντομων βίντεο

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που απασχολούν τους ειδικούς είναι η δυσκολία διατήρησης της προσοχής για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η καθημερινή έκθεση σε περιεχόμενο που αλλάζει κάθε λίγα δευτερόλεπτα ενδέχεται να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι ανταποκρίνονται σε δραστηριότητες που απαιτούν υπομονή και πνευματική προσπάθεια.

Για παράδειγμα, η ανάγνωση ενός βιβλίου, η μελέτη ενός απαιτητικού μαθήματος ή η παρακολούθηση μιας ταινίας χωρίς διακοπές προϋποθέτουν παρατεταμένη συγκέντρωση. Αντίθετα, η παρακολούθηση σύντομων βίντεο προσφέρει διαρκώς νέα ερεθίσματα, χωρίς να απαιτεί την ίδια διάρκεια προσήλωσης σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νέοι χάνουν την ικανότητα να συγκεντρώνονται. Σημαίνει, όμως, ότι η συνεχής εναλλαγή περιεχομένου μπορεί να δυσκολεύει την επιστροφή σε δραστηριότητες που απαιτούν μεγαλύτερη πνευματική προσπάθεια, ιδιαίτερα όταν η συνήθεια έχει γίνει μέρος της καθημερινής ρουτίνας.

Μάλιστα, η συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Psychological Bulletin κατέγραψε ότι η χρήση βίντεο μικρής διάρκειας συνδέεται με χαμηλότερες επιδόσεις στην προσοχή και στον ανασταλτικό έλεγχο. Πρόκειται για δύο λειτουργίες που είναι απαραίτητες τόσο για τη μάθηση όσο και για την καθημερινή οργάνωση.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν ένας νέος μπορεί να παρακολουθήσει εκατοντάδες βίντεο μέσα σε μία ημέρα, αλλά αν μπορεί στη συνέχεια να καθίσει για μία ώρα και να διαβάσει ένα βιβλίο, να ολοκληρώσει μια εργασία ή να παρακολουθήσει μια συζήτηση χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να ελέγξει το κινητό του.

Άγχος, κατάθλιψη και έλλειψη ύπνου: Η άλλη πλευρά του εθισμού

Οι επιπτώσεις της προβληματικής χρήσης του TikTok δεν περιορίζονται στη συγκέντρωση. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία που αφορούν την ψυχική υγεία των νέων, καθώς η υπερβολική ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, συμπτώματα κατάθλιψης και διαταραχές του ύπνου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Health Talks του Iatropedia από τον καθηγητή Πέτρο Γαλάνη, μεταξύ των χρηστών που εμφανίζουν συμπτώματα εθισμού στο TikTok καταγράφονται ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά τέτοιων προβλημάτων. Συγκεκριμένα, περίπου το 80% αναφέρει υπνηλία, ενώ το 70% εμφανίζει συμπτώματα έντονου άγχους και το 60% συμπτώματα κατάθλιψης.

Η εικόνα αυτή συνδέεται και με τον τρόπο που χρησιμοποιούνται οι πλατφόρμες. Πολλοί νέοι καταφεύγουν στο TikTok όταν βαριούνται, όταν αισθάνονται μοναξιά ή όταν θέλουν να αποσπάσουν την προσοχή τους από κάτι που τους απασχολεί. Τα σύντομα βίντεο προσφέρουν μια άμεση μορφή ψυχαγωγίας, η οποία μπορεί προσωρινά να απομακρύνει δυσάρεστες σκέψεις ή συναισθήματα.

Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν αυτή η συνήθεια μετατρέπεται στον βασικό τρόπο διαχείρισης της καθημερινής πίεσης. Αντί κάποιος να αντιμετωπίσει αυτό που τον προβληματίζει, επιλέγει να παρακολουθήσει ακόμη περισσότερα βίντεο, δημιουργώντας έναν κύκλο προσωρινής ανακούφισης και επαναλαμβανόμενης χρήσης.

Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα του ύπνου. Η χρήση του κινητού πριν από την κατάκλιση μπορεί να καθυστερεί την ώρα που κάποιος θα κοιμηθεί, ενώ η συνεχής αναζήτηση νέου περιεχομένου δυσκολεύει τη διακοπή της δραστηριότητας. Έτσι, η ξεκούραση περιορίζεται και η επόμενη ημέρα μπορεί να ξεκινήσει με κόπωση, μειωμένη εγρήγορση και δυσκολία συγκέντρωσης.

Η έλλειψη ύπνου, με τη σειρά της, επηρεάζει τη μνήμη, τη μάθηση και τη συναισθηματική ισορροπία. Δημιουργείται, λοιπόν, μια αλληλουχία στην οποία η υπερβολική χρήση του κινητού μπορεί να επιβαρύνει την ξεκούραση, ενώ η κόπωση κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη διαχείριση των καθημερινών συνηθειών.

Δεν είναι όλα τα social media επιβλαβή – Τι έχει σημασία στον τρόπο χρήσης

Παρά τα ανησυχητικά ευρήματα, η επιστημονική συζήτηση δεν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κάθε μορφή ψηφιακής δραστηριότητας είναι επιβλαβής για τον εγκέφαλο.

Αντίθετα, η επίδραση της τεχνολογίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος του περιεχομένου, τη διάρκεια χρήσης, την ηλικία του ατόμου και τον τρόπο με τον οποίο εντάσσεται στην καθημερινότητά του.

Χαρακτηριστική είναι μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports. Οι ερευνητές εξέτασαν 9.855 παιδιά στις ΗΠΑ, ηλικίας 9-10 ετών κατά την έναρξη της έρευνας, και παρακολούθησαν τις γνωστικές τους επιδόσεις για δύο χρόνια.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι διαφορετικές δραστηριότητες μπροστά στην οθόνη δεν είχαν την ίδια επίδραση. Το βιντεοπαιχνίδι συνδέθηκε με βελτίωση ορισμένων μετρήσεων νοημοσύνης, ενώ η παρακολούθηση βίντεο παρουσίασε επίσης θετική συσχέτιση στη συγκεκριμένη μελέτη. Αντίθετα, η χρήση των social media δεν εμφάνισε ανεξάρτητη επίδραση στη μεταβολή της νοημοσύνης κατά τη διάρκεια της διετούς παρακολούθησης.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε όλες τις δραστηριότητες στην οθόνη ως μία ενιαία κατηγορία. Άλλο είναι να παρακολουθεί κάποιος ένα εκπαιδευτικό βίντεο, άλλο να συμμετέχει σε ένα παιχνίδι στρατηγικής και άλλο να περνά συνεχόμενες ώρες κάνοντας scroll σε σύντομα βίντεο.

Επομένως, η συζήτηση δεν αφορά την πλήρη απομάκρυνση των νέων από την τεχνολογία. Αφορά τη δημιουργία μιας πιο ισορροπημένης σχέσης με αυτήν, ώστε να αξιοποιούνται οι δυνατότητές της χωρίς να παραμελούνται βασικές δραστηριότητες που συμβάλλουν στη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη.

Πώς μπορεί να περιοριστεί η εξάρτηση από το TikTok;

Η αντιμετώπιση της προβληματικής χρήσης δεν απαιτεί απαραίτητα τη διαγραφή της εφαρμογής ή την πλήρη αποχή από τα social media. Το σημαντικότερο είναι να αναγνωρίσει κάποιος πότε η χρήση έχει αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινότητά του και να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο στον χρόνο που αφιερώνει στην οθόνη.

Μερικές απλές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν:

– Καθορισμός ημερήσιου χρονικού ορίου: Η ενεργοποίηση των εργαλείων διαχείρισης χρόνου της εφαρμογής μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό της ατελείωτης κύλισης.

– Απομάκρυνση του κινητού πριν από τον ύπνο: Η αποφυγή των social media πριν από την κατάκλιση συμβάλλει στη δημιουργία μιας πιο σταθερής ρουτίνας ξεκούρασης.

– Χρόνος χωρίς οθόνες: Τα γεύματα, οι συναντήσεις με φίλους και οι δραστηριότητες εκτός σπιτιού μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρίες αποσύνδεσης.

– Επιστροφή στην ανάγνωση: Βιβλία, μεγάλα άρθρα και δραστηριότητες που απαιτούν παρατεταμένη συγκέντρωση μπορούν να βοηθήσουν στην εξάσκηση της προσοχής.

– Περιορισμός των ειδοποιήσεων: Οι συνεχείς ειδοποιήσεις δημιουργούν επιπλέον περισπασμούς και ενισχύουν την ανάγκη ελέγχου του κινητού.

– Πιο συνειδητή επιλογή περιεχομένου: Η αναζήτηση εκπαιδευτικών, ενημερωτικών και δημιουργικών βίντεο μπορεί να μετατρέψει την πλατφόρμα από μια παθητική συνήθεια σε ένα εργαλείο ψυχαγωγίας και μάθησης.

Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος των γονιών, ειδικά όταν πρόκειται για μικρότερες ηλικίες. Η θέσπιση ορίων, η συζήτηση γύρω από το περιεχόμενο που παρακολουθούν τα παιδιά και η δημιουργία δραστηριοτήτων μακριά από τις οθόνες μπορούν να συμβάλουν σε πιο υγιείς ψηφιακές συνήθειες.

Μια γενιά που καταναλώνει περισσότερη πληροφορία, αλλά έχει λιγότερο χρόνο να την επεξεργαστεί;

Το TikTok και τα υπόλοιπα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι ενημερώνονται, ψυχαγωγούνται και επικοινωνούν. Η πρόσβαση στην πληροφορία είναι πλέον ευκολότερη από ποτέ, ενώ ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων μπορεί να μεταφέρει μια είδηση, να εξηγήσει ένα επιστημονικό ζήτημα ή να παρουσιάσει μια νέα ιδέα σε εκατομμύρια ανθρώπους.

Την ίδια στιγμή, όμως, η υπερβολική κατανάλωση σύντομου περιεχομένου δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο οι νέοι έχουν τον χρόνο και τη διάθεση να εμβαθύνουν σε όσα παρακολουθούν. Η ταχύτητα με την οποία φτάνει μια πληροφορία στην οθόνη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει γίνει και ουσιαστικά κατανοητή.

Η συζήτηση για το IQ της νέας γενιάς χρειάζεται επιστημονική προσοχή και όχι βιαστικά συμπεράσματα. Δεν έχει αποδειχθεί ότι το TikTok μειώνει τη νοημοσύνη, ενώ τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα αναδεικνύουν κυρίως συσχετίσεις ανάμεσα στην υπερβολική χρήση σύντομων βίντεο, την προσοχή και ορισμένες άλλες γνωστικές λειτουργίες.

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η νέα γενιά είναι λιγότερο έξυπνη από τις προηγούμενες. Είναι αν μεγαλώνει σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που της επιτρέπει να αξιοποιεί τη γνώση ή αν την εκπαιδεύει να αναζητά διαρκώς το επόμενο ερέθισμα, χωρίς να σταματά για να επεξεργαστεί όσα μόλις είδε.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής: να μάθουμε να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία χωρίς να αφήνουμε την τεχνολογία να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε.