Η επικαιρότητα σε λούπα: TikTok, viral περιεχόμενο και ΜΜΕ

Προχθές μπήκα στο TikTok και έπεσα πάνω σε ένα live γνωστού δικηγόρου. Κάποια στιγμή ακούγεται ένα περιστατικό με το ανήλικο παιδί του, το οποίο προκαλεί αμέσως αντιδράσεις. Η πρώτη μου σκέψη ήταν σχεδόν κυνική: «ποιος θα δώσει σημασία;». Άλλο ένα TikTok drama, άλλη μία ιστορία που θα κάνει μερικές χιλιάδες views και αύριο θα έχει εξαφανιστεί μέσα στο ατελείωτο scroll.

Μόνο που την επόμενη ημέρα δεν είχε εξαφανιστεί.

Η υπόθεση είχε περάσει στα sites και στα τηλεοπτικά κανάλια, ενώ, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, ενήλικος πολίτης απευθύνθηκε στη γραμμή προστασίας ανηλίκων 10201 έχοντας βιντεοληπτικό υλικό. Ακολούθησε η κινητοποίηση της Αστυνομίας και ο σχηματισμός δικογραφίας για ενδοοικογενειακή βία. Ο δικηγόρος αρνείται τις κατηγορίες και, προφανώς, η ενοχή ή η αθωότητά του δεν κρίνεται ούτε στο TikTok ούτε σε ένα τηλεοπτικό πάνελ.

Αλλά εδώ βρίσκεται η ουσία: στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα social media είχαν δίκιο να μην προσπεράσουν.

Όχι επειδή απέδειξαν μια κατηγορία. Δεν είναι αυτή η δουλειά τους. Είχαν δίκιο επειδή λειτούργησαν ως συναγερμός. Κάποιος είδε, κάποιος κατέγραψε, κάποιος θεώρησε ότι αυτό που συνέβαινε δεν έπρεπε απλώς να χαθεί όταν έκλεινε το live. Και τελικά το θέμα έφτασε εκεί όπου όφειλε να φτάσει: στις αρμόδιες Αρχές.

Και κάπου εδώ γεννιέται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: πλέον παράγουμε ειδήσεις μέσα από το TikTok;

Η απάντηση είναι ναι. Και όχι μόνο τις παράγουμε. Τις διαχέουμε, τις διογκώνουμε και πολλές φορές επιβάλλουμε στα παραδοσιακά μέσα να ασχοληθούν μαζί τους. Το TikTok δεν είναι πια απλώς η πλατφόρμα όπου ανεβαίνει ένα απόσπασμα από το δελτίο των οκτώ. Μπορεί να είναι ο τόπος όπου συμβαίνει το ίδιο το γεγονός, όπου εμφανίζεται ο πρώτος «μάρτυρας» και όπου ξεκινά η δημόσια πίεση.

Αυτό είναι ταυτόχρονα η δύναμη και ο κίνδυνός του.

Γιατί ο ίδιος μηχανισμός που σήμερα μπορεί να εμποδίσει ένα σοβαρό περιστατικό να περάσει απαρατήρητο, αύριο μπορεί να καταστρέψει έναν άνθρωπο για ένα κομμένο βίντεο, μια ψευδή καταγγελία ή μια ιστορία χωρίς κανένα πλαίσιο. Ο αλγόριθμος δεν γνωρίζει τι είναι αλήθεια. Γνωρίζει τι μας κρατά στην οθόνη. Και ο θυμός, η αγανάκτηση και το σοκ είναι εξαιρετικά «καύσιμα» για engagement.

Γι’ αυτό και το συμπέρασμα από τη συγκεκριμένη υπόθεση δεν πρέπει να είναι ότι «το TikTok δικάζει καλύτερα». Το ακριβώς αντίθετο. Το TikTok μπορεί να χτυπήσει το καμπανάκι δεν πρέπει να κρατά το σφυρί του δικαστή.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το καμπανάκι άξιζε να χτυπήσει. Και χτύπησε δυνατά. Το ζητούμενο είναι τι συμβαίνει την επόμενη φορά, όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι θα είναι εξίσου βέβαιοι αλλά μπορεί να έχουν άδικο.

Γιατί πλέον η είδηση δεν ξεκινά απαραίτητα από μια αίθουσα σύνταξης. Μπορεί να ξεκινήσει από ένα live. Και αυτό είναι ίσως μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές και τις μεγαλύτερες ευθύνες της εποχής μας.