46/52: Προσελκύοντας αλλοδαπά πανεπιστήμια για Βυζαντινές Σπουδές

Μετά την Κωνσταντινούπολη, η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη που έχει συνδεθεί περισσότερο, διαχρονικά, με την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η ανάδειξη αυτού του ρόλου της είναι κρίσιμη για τη διεθνή προβολή της. Η Πολιτεία και η πόλη έχουν ανταποκριθεί με πολλούς τρόπους, από την ανάδειξη των μνημείων μέχρι την άνθηση της επιστημονικής έρευνας γύρω από τη βυζαντινή κληρονομιά της πόλης. Εκτός από το Κέντρο Βυζαντινών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, υπάρχει το Πατριαρχικό Κέντρο Πατερικών Ερευνών που υπηρετεί σε ερευνητικό επίπεδο τη βυζαντινή παράδοση.

Προσθέτοντας στα παραπάνω, σε ένα από τα πρώτα σημειώματα αυτής της στήλης είχαμε δει πώς η βυζαντινή κληρονομιά μπορεί να λειτουργήσει ως θεσμός που συνδέει την πόλη με την ομογένεια. Πάνω σ’ αυτή την παραδοχή στήθηκε η πρόταση για ένα αγγλόφωνο μεταπτυχιακό στη βυζαντινή ιστορία. Αλλά υπάρχουν και άλλα περιθώρια για την αξιοποίηση της βυζαντινής παράδοσης και της συναφούς έρευνας για να αναδειχθεί το διεθνές προφίλ της Θεσσαλονίκης.

Ένας τρόπος είναι να αναζητηθούν πανεπιστημιακά ιδρύματα από το εξωτερικό, με μεγάλο κύρος, τα οποία θα παραδίδουν μαθήματα εδώ. Ήδη στην Αθήνα το University of Chicago εδώ και μερικά χρόνια έχει μόνιμη, ουσιαστικά, εγκατάσταση και παρέχει μαθήματα του εαρινού εξαμήνου που σχετίζονται με την αρχαιότητα. Τα μαθήματα αυτά προσφέρονται μόνο σε κανονικούς φοιτητές του από το διδακτικό του προσωπικό.

Η εγκατάσταση αυτή γίνεται σε συνεργασία με τον οργανισμό Study in Greece, που έχει συσταθεί από όλα τα δημόσια ελληνικά πανεπιστήμια και έχει σκοπό τη διεθνοποίηση και την εξωστρέφεια της ελληνικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Επιπλέον, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τα ΑΕΙ επιτρέπει τη συνεργασία των ελληνικών πανεπιστημίων με τα ξένα, και τη δυνατότητα να παρακολουθούν φοιτητές ξένων πανεπιστημίων, στο πλαίσιο μιας τέτοιας συνεργασίας, ξενόγλωσσα μαθήματα των δικών μας πανεπιστημίων.

Οι συνεργασίες με ξένα πανεπιστήμια και η παράδοση μαθημάτων στη Θεσσαλονίκη δεν είναι κάτι που θα γίνει για πρώτη φορά. Ήδη το Αμερικανικό Κολλέγιο έχει τέτοιες συμπράξεις, ενώ και το Harvard, μεταξύ άλλων, προσφέρει θερινά μαθήματα στην πόλη μας. Όμως η μόνιμη παρουσία ενός ξένου πανεπιστημίου θα δημιουργούσε πολύ περισσότερες συνέργειες με τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα που διαθέτουμε. Ειδικά στο University of Chicago διδάσκει ο Anthony Kaldellis (Αντώνης Καλδέλλης), Ελληνοαμερικανός επιστήμονας, ένας από τους καλύτερους και γνωστότερους βυζαντινολόγους στον κόσμο σήμερα. Αν μπορούσαμε να πείσουμε το πανεπιστήμιο αυτό να έχει μία μόνιμη παρουσία στην πόλη, θα διασφαλίζαμε την παρουσία κάποιων από τους καλύτερους καθηγητές και φοιτητές βυζαντινών σπουδών στον κόσμο. Θα κέρδιζε η Θεσσαλονίκη σε προβολή, και, φυσικά, τα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα όχι μόνο θα μπορούσαν να δεχθούν τις γνώσεις και τις υπηρεσίες κορυφαίων επιστημόνων, αλλά και να προβάλουν σε ένα σημαντικό διεθνές κοινό τα δικά τους ερευνητικά επιτεύγματα.

Για την προσέλκυση ενός ξένου φορέα θα βοηθούσε η συνεργασία του Study in Greece, που έχει ήδη συνυπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με το University of Chicago για την παρουσία του στην Αθήνα. Επίσης, η επέκταση προνομίων που ισχύουν για φοιτητές των ελληνικών ΑΕΙ στους φοιτητές ενός τέτοιου προγράμματος, όπως η φθηνότερη μετακίνηση στα μέσα μαζικής μεταφοράς και η δωρεάν ή φθηνή είσοδος στα μουσεία, ιδίως στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και στα μνημεία της βυζαντινής κληρονομιάς. Τέλος, μολονότι κάτι τέτοιο δεν έγινε στην Αθήνα, ίσως να βοηθούσε η παραχώρηση χώρων για στέγαση των εγκαταστάσεων του αλλοδαπού πανεπιστημίου στη Θεσσαλονίκη.

Οπωσδήποτε, όμως, αν μπορούσε να γίνει αυτή η εγκατάσταση, από εκεί και πέρα η ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα της Θεσσαλονίκης, με πρωτοπόρο το ΑΠΘ και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, θα έβρισκε τις κατάλληλες συμπράξεις, για να μεγιστοποιηθεί το όφελος από τη συνεργασία στην έρευνα και τη διδασκαλία. Εξυπακούεται βέβαια πως, όσο περισσότερα σημαντικά αλλοδαπά ΑΕΙ δηλώνουν ως χώρο διδασκαλίας τη Θεσσαλονίκη, τόσο θα αυξάνεται η διεθνής αναγνώρισή της, ενώ όλο και περισσότεροι άνθρωποι, ιδίως νέοι, θα έχουν την ευκαιρία να τη γνωρίσουν — και οι νέοι αυτοί άνθρωποι θα γίνουν οι μεγαλύτεροι διαφημιστές της πόλης μας στο μέλλον.