Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα: Αλλαγή δόγματος των ΗΠΑ και νέος ρόλος της Ελλάδας

Μπορεί η τοποθεσία και ο συμβολισμός της να παρέμειναν αμετάβλητα, μα η ομιλία που εκφώνησε ο Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα ήταν σημαντικά διαφορετική από εκείνη του Μπάρακ Ομπάμα, πριν από 10 χρόνια.

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών περιέγραψε τον μετασχηματισμό του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού στον σύγχρονο δυτικό, μέσω της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού, τονίζοντας τον ρόλο του Χριστιανισμού. Επιπλέον, το όραμά του για τον κόσμο περιλαμβάνει απερίφραστα την πρωτοκαθεδρία της Δύσης. Πρόκειται για ένα μοντέλο με έμφαση στο κλασικό πλεονέκτημά της έναντι του υπόλοιπου πλανήτη: την τεχνολογική της υπεροχή. Τέλος, η ρητή αναφορά του στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας έχει ιδιαίτερη σημασία για τη θέση της Ελλάδας.

Θα ήταν υπερβολή να αναφερθούμε σε «δόγμα Ρούμπιο». Τούτου λεχθέντος, ο ΥΠΕΞ αποτελεί το πλέον σοβαρό στέλεχος της κυβέρνησης Τραμπ· κατορθώνει να κρατά σταθερό το τιμόνι της εξωτερικής -και κατ’ επέκταση αμυντικής- πολιτικής, διατηρώντας παράλληλα ικανοποιημένο τον προϊστάμενό του. Εάν λοιπόν ο υψηλός επισκέπτης μας εκφράζει περισσότερους από τον ίδιο, τότε ίσως θα πρέπει να μιλάμε για την ενεργοποίηση της χώρας μας σε έναν ρόλο πολύ πιο κρίσιμο από εκείνον που είχε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Τις προηγούμενες εβδομάδες ο αμερικανικός στρατός εκκένωσε τις βάσεις του στο Ιράκ, ενώ την άνοιξη είχε απομακρύνει τις τελευταίες μονάδες του από τη Συρία. Αν συνδυάσουμε τα εν λόγω γεγονότα με την απροθυμία για χερσαίες επιχειρήσεις κατά του Ιράν, τότε μάλλον παρατηρούμε την αναδίπλωση των ΗΠΑ από την πολυτάραχη αυτή περιοχή. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ισραήλ θα παραμείνει ασφαλές μετά την εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ και της Χαμάς, σε ειρηνική συνύπαρξη και οικονομική συνεργασία με τους γείτονές του.

Η όλη υπόθεση ίσως μοιάζει παράλογη. Εδώ και 80 χρόνια, οι Αμερικανοί φροντίζουν να ελέγχουν τη Μέση Ανατολή και τα ενεργειακά της αποθέματα. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες άλλαξαν αρκετά. Πρώτη μεγάλη αλλαγή είναι η αξιοποίηση των τεράστιων κοιτασμάτων σχιστολιθικού πετρελαίου στις μεσοδυτικές πολιτείες, η οποία ανύψωσε τις ΗΠΑ σε κορυφαίο παγκόσμιο εξαγωγέα. Δεύτερη αλλαγή είναι η μαζική αντικατάσταση του πετρελαίου από το -καθαρότερο- φυσικό αέριο, που επίσης εξορύσσεται από σχιστόλιθο. Τρίτη μεγάλη αλλαγή είναι η ραγδαία εξάπλωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των τρόπων αποθήκευσής τους. Και τέταρτη αλλαγή είναι η υποταγή της Βενεζουέλας και των μεγαλύτερων κοιτασμάτων στον πλανήτη, μετά την απαγωγή Μαδούρο.

Συμπερασματικά, το πετρέλαιο υποβιβάζεται σε πρώτη βιομηχανική ύλη για πολυμερή, τουλάχιστον όσον αφορά τα ανεπτυγμένα κράτη. Μετά από λίγες δεκαετίες, μόνο τα αναπτυσσόμενα θα το χρησιμοποιούν εν μέρει για κίνηση και ηλεκτροπαραγωγή.

Εάν επιβεβαιωθεί αυτό το ενδεχόμενο, τότε οι Αμερικανοί πράγματι δεν θα πιέζονται να δεσμεύουν τεράστιες στρατιωτικές δυνάμεις και να δαπάνουν αντίστοιχα τεράστια ποσά για τον έλεγχο της Μέσης Ανατολής. Αντί αυτής, θα εστιάσουν πιο απερίσπαστοι στον Ινδο-Ειρηνικό.

Εντούτοις, κανείς δεν πιστεύει ότι η Γηραιά Ήπειρος είναι απολύτως ασφαλής. Οι μανδαρίνοι του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ γνωρίζουν ότι, αν και οι Ευρωπαίοι είναι αδύναμοι στους πολέμους και στην αντικατασκοπεία, δεν παύουν να είναι οι πιο πιστοί συμπαραστάτες των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και οι σπουδαιότεροι εμπορικοί και τεχνολογικοί εταίροι τους. Παρά τις περιστασιακές μεγαλοστομίες των Τραμπ και Βανς, αυτό δεν θα αλλάξει στο ορατό μέλλον. Άλλωστε, μια χειραφετημένη ΕΕ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ανταγωνιστή.

Συνεπώς, η ασφάλεια της Ευρώπης είναι πρωτεύουσας σημασίας για την Ουάσιγκτον, άρα δεν θα την αφήσει μόνη απέναντι σε απειλές από Ανατολή και Νότο. Ήδη έχει δρομολογηθεί μια στενότερη συνεργασία κρατών από τη Βαλτική μέχρι το Αιγαίο, υπό την ονομασία 3SI. Ας μην εκπλαγούμε λοιπόν αν αυτή αργότερα αποκτήσει και αμυντικό χαρακτήρα. Ταυτόχρονα, η παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στο ελληνικό έδαφος ενισχύεται, καθώς δεν εμπλέκονται αποκλειστικά στην προστασία του ευρωπαϊκού εδάφους, αλλά και σε εκείνη του Ισραήλ, όπως και των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου.

Ενθαρρυντικές σκέψεις, αλλά οφείλουμε να θυμόμαστε το εξής: όπως απεδείχθη στο Βιετνάμ, στο Αφγανιστάν, στη Σομαλία, στη Συρία και στο Ιράκ, οι… Γιάνκηδες κάποτε παύουν να επιμένουν. Παραδοσιακά υποστηρίζουν όσους δείχνουν πρόθυμοι να εκμεταλλευτούν την υποστήριξη και να αναβαθμιστούν σε πρόθυμους συμμάχους. Με άλλα λόγια, ακολουθώντας την αρχαία ελληνική σκέψη, λειτουργούν σύμφωνα με το «συν Αθηνά και χείρα κίνει».

Εάν σκοπεύουμε να παίξουμε ρυθμιστικό ρόλο στη γειτονιά μας (φυσικά σε συνεργασία με την Ιερουσαλήμ και τις βαλκανικές πρωτεύουσες), τότε θα πρέπει να είμαστε πάρα πολύ σοβαροί. Σοβαροί στην οικονομία, σοβαροί στην άμυνα, σοβαροί στην ασφάλεια πληροφοριών, σοβαροί σε κάθε δοσοληψία μας με την δυτική ακτή του Ατλαντικού. Να μην το ξεχνάμε ποτέ αυτό.