Βρέθηκε ο τρόπος να μην ξεχνάμε τίποτα

Σε όλους έχει συμβεί: να ψάχνουν απεγνωσμένα τα κλειδιά τους λίγο πριν φύγουν από το σπίτι, να μην θυμούνται πού άφησαν το κινητό τους ή να συνειδητοποιούν ότι ξέχασαν ένα προσωπικό αντικείμενο σε κάποιο κατάστημα ή εστιατόριο. Αν και πολλοί αποδίδουν αυτές τις στιγμές σε κακή μνήμη, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η εξήγηση βρίσκεται συχνά αλλού.

Ερευνητές που μελετούν τη λειτουργία του εγκεφάλου εδώ και δεκαετίες επισημαίνουν ότι τα περισσότερα περιστατικά καθημερινής λησμοσύνης σχετίζονται περισσότερο με την προσοχή παρά με τη μνήμη. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι ότι ο εγκέφαλος ξεχνά, αλλά ότι πολλές φορές δεν καταγράφει σωστά μια πληροφορία από την αρχή.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η μνήμη βασίζεται σε τρία βασικά στάδια: την κωδικοποίηση, την αποθήκευση και την ανάκληση των πληροφοριών. Όταν κάποιος αφήνει τα κλειδιά του σε ένα σημείο ενώ παράλληλα σκέφτεται τη δουλειά, μια υποχρέωση ή ένα προσωπικό ζήτημα, ο εγκέφαλος δεν δίνει την απαραίτητη προσοχή στη συγκεκριμένη πράξη. Ως αποτέλεσμα, αργότερα δυσκολεύεται να ανακαλέσει την πληροφορία.

Η σύγχρονη καθημερινότητα, γεμάτη υποχρεώσεις, ειδοποιήσεις και συνεχή εναλλαγή ερεθισμάτων, ενισχύει αυτό το φαινόμενο. Η διάσπαση της προσοχής θεωρείται ένας από τους βασικούς λόγους που πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι ξεχνούν ολοένα και περισσότερο, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα μνήμης.

Άνοια: 5 κινήσεις SOS για δυνατό μυαλό που μπορούν να σε «εξασφαλίσουν» ως τα βαθιά γεράματα

Μία από τις πιο αποτελεσματικές πρακτικές που προτείνουν οι επιστήμονες είναι η δημιουργία σταθερών συνηθειών. Η επιλογή ενός συγκεκριμένου σημείου για αντικείμενα όπως τα κλειδιά, το πορτοφόλι ή τα γυαλιά μπορεί να μειώσει σημαντικά τις πιθανότητες απώλειάς τους. Όταν ο εγκέφαλος συνδέει ένα αντικείμενο με μια συγκεκριμένη θέση, η διαδικασία ανάκλησης γίνεται πολύ πιο εύκολη.

Για αντικείμενα που χρησιμοποιούνται πιο σπάνια, οι ειδικοί προτείνουν μια διαφορετική τεχνική. Η λεκτική καταγραφή της πράξης τη στιγμή που συμβαίνει φαίνεται να βοηθά σημαντικά. Για παράδειγμα, το να πει κάποιος δυνατά «άφησα το καπέλο πάνω στην καρέκλα» ή «έβαλα τα έγγραφα στο δεύτερο συρτάρι» ενισχύει την προσοχή και δημιουργεί ισχυρότερα νοητικά ίχνη στον εγκέφαλο.

Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τεχνική που είναι γνωστή ως «παλάτι της μνήμης». Πρόκειται για μια μέθοδο που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια από ανθρώπους με εξαιρετικές επιδόσεις στην απομνημόνευση πληροφοριών. Η βασική ιδέα είναι η σύνδεση αντικειμένων ή πληροφοριών με συγκεκριμένους χώρους που γνωρίζουμε καλά, όπως το σπίτι μας ή μια καθημερινή διαδρομή. Ακόμη και σε απλοποιημένη μορφή, η τεχνική μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη για την καθημερινότητα.

Οι επιστήμονες τονίζουν, ωστόσο, ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στις συνηθισμένες στιγμές αφηρημάδας και στα προβλήματα μνήμης που επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινή λειτουργικότητα. Όταν οι δυσκολίες ανάκλησης πληροφοριών γίνονται συχνότερες, συνοδεύονται από σύγχυση ή επηρεάζουν την εργασία και τις κοινωνικές δραστηριότητες, τότε είναι σκόπιμο να ζητείται η γνώμη ειδικού.

Το συμπέρασμα των ερευνών είναι καθησυχαστικό για τους περισσότερους ανθρώπους. Το να ξεχνά κάποιος πού άφησε τα κλειδιά του ή να χάνει περιστασιακά προσωπικά αντικείμενα δεν αποτελεί συνήθως ένδειξη κακής μνήμης. Συχνά πρόκειται για αποτέλεσμα της έλλειψης προσοχής σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Με μικρές αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες και μεγαλύτερη συγκέντρωση στις απλές πράξεις της ημέρας, είναι δυνατόν να περιοριστούν σημαντικά αυτά τα μικρά αλλά εκνευριστικά περιστατικά λησμοσύνης.