Ο φόβος επιστρέφει από την… Αφρική
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την υψηλότερη βαθμίδα συναγερμού, χωρίς προηγούμενη σύγκληση της Επιτροπής Έκτακτης Ανάγκης ένα βήμα που περιγράφεται ως... ασυνήθιστο
theopinion 
Σαν να ξαναζούμε τις πρώτες ημέρες του κορωνοϊού. Νυχτερίδες, άγνωστη προέλευση, κανένα εγκεκριμένο εμβόλιο, έλεγχοι στα αεροδρόμια, ασυμπτωματικοί ταξιδιώτες και η οδηγία «μείνε σπίτι και κάλεσε αμέσως τον γιατρό». Αυτή τη φορά όμως ο ιός δεν έρχεται από την Κίνα, αλλά από την Αφρική και δεν είναι ο SARS-CoV-2, αλλά ο Έμπολα του στελέχους Bundibugyo.
Η κατάσταση προκαλεί σε πολλούς μια… οικεία ανησυχία, όμως οι ειδικοί του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του ΕΟΔΥ είναι σαφείς. Ο κίνδυνος για την Ελλάδα και την Ευρώπη παραμένει πολύ χαμηλός. Η επιδημία ξεκίνησε στις αρχές Μαΐου 2026 στην επαρχία Ituri της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, περιοχή με εξόρυξη, ανασφάλεια και μεγάλη κινητικότητα πληθυσμού. Γρήγορα επεκτάθηκε σε γειτονικές επαρχίες όπως το North Kivu και έφτασε με εισαγόμενα κρούσματα μέχρι την Καμπάλα της Ουγκάντας. Μέχρι τα μέσα Μαΐου είχαν καταγραφεί εκατοντάδες ύποπτα και δεκάδες θάνατοι, μεταξύ των οποίων και υγειονομικοί, ένδειξη υψηλής μετάδοσης μέσα σε νοσοκομεία.
Λίγο πριν τη βαθμίδα της πανδημίας
Στις 17 Μαΐου ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ κήρυξε την επιδημία Public Health Emergency of International Concern, την υψηλότερη βαθμίδα συναγερμού, χωρίς προηγούμενη σύγκληση της Επιτροπής Έκτακτης Ανάγκης ένα βήμα που περιγράφεται ως… ασυνήθιστο. Ο Έμπολα είναι σοβαρή ιογενής αιμορραγική νόσος που προκαλείται από ιούς του γένους Orthoebolavirus. Το στέλεχος Bundibugyo είναι σπανιότερο και δεν διαθέτει εγκεκριμένα εμβόλια ή ειδικές θεραπείες. Μεταδίδεται αποκλειστικά με άμεση επαφή με σωματικά υγρά (αίμα, εμετός, διάρροια, σάλιο, ιδρώτας) ατόμου που έχει ήδη συμπτώματα ή με μολυσμένα αντικείμενα. Δεν πετάει στον αέρα, δεν μεταδίδεται με απλή επαφή και το άτομο δεν είναι μεταδοτικό πριν εμφανίσει συμπτώματα. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από δύο έως είκοσι μία ημέρες, συνήθως οκτώ έως δέκα. Τα συμπτώματα ξεκινούν ξαφνικά και μοιάζουν με γρίπη, υψηλός πυρετός, κόπωση, πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι. Στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν έντονη ναυτία, έμετοι, διάρροια, κοιλιακός πόνος και σε σοβαρές περιπτώσεις αιμορραγίες και πολυοργανική ανεπάρκεια. Η θνητότητα για το Bundibugyo κυμαίνεται ιστορικά μεταξύ είκοσι πέντε και πενήντα τοις εκατό, ανάλογα με την έγκαιρη φροντίδα. (Ερευνα εκατομμυρίων για την ασφάλεια των εμβολίων)
Αυτοπαρακολούθηση, αυτοπεριορισμός…
Η πιο πιθανή οδός εισαγωγής σε Ευρώπη και Ελλάδα παραμένει ένας ταξιδιώτης, υγειονομικός ή εργαζόμενος πχ σε ΜΚΟ που μολύνθηκε στην περιοχή της επιδημίας, βρίσκεται ακόμα στην περίοδο επώασης και φτάνει με συμπτώματα. Δεν υπάρχουν άμεσες πτήσεις από τις πληγείσες περιοχές και ο ΠΟΥ δεν συνιστά κλείσιμο συνόρων ή γενικούς περιορισμούς ταξιδιών, καθώς τέτοια μέτρα θα μπορούσαν να χειροτερέψουν την κατάσταση. Στην Ελλάδα ο ΕΟΔΥ έχει επικαιροποιήσει τα σχέδια ετοιμότητας. Δεν υπάρχουν γενικευμένοι έλεγχοι θερμοκρασίας σε όλα τα αεροδρόμια. Όποιος επιστρέφει από τις περιοχές αυτές πρέπει να παρακολουθεί τον εαυτό του για είκοσι μία ημέρες. Αν εμφανιστεί πυρετός ή άλλα συμπτώματα, η οδηγία είναι σαφής. Μείνετε σπίτι, μην πάτε απευθείας σε γιατρό ή νοσοκομείο και καλέστε αμέσως το 1135 ή το 210 5212054 του ΕΟΔΥ, αναφέροντας το ταξίδι. Η έγκαιρη απομόνωση και ιχνηλάτηση είναι αυτά που σταματούν την αλυσίδα μετάδοσης. (Τι γίνεται με τον Χανταιό στην Αφρική)
Ό,τι γίνεται στην Αφρική μένει εκεί;
Ιστορικά, ο ιός ανακαλύφθηκε το 1976 κοντά στον ποταμό Έμπολα στο Κονγκό. Από τότε έχουν σημειωθεί δεκάδες επιδημίες, κυρίως στην Κεντρική Αφρική. Το Bundibugyo είχε προκαλέσει μικρότερες εστίες το 2007 στην Ουγκάντα και το 2012 στη ΛΔ Κονγκό. Η τρέχουσα είναι η τρίτη μεγάλη με αυτό το στέλεχος και η δέκατη έβδομη συνολικά στη χώρα. Σε αντίθεση με το Zaire, για το οποίο υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια και θεραπείες μετά τις μεγάλες επιδημίες του 2014-2016 και 2018-2020, το Bundibugyo παραμένει χωρίς ειδικά μέσα πρόληψης. Ο ΠΟΥ και ερευνητικά κέντρα έχουν ήδη ξεκινήσει προσπάθειες ανάπτυξης νέων υποψηφίων εμβολίων, όμως η πλήρης διαδικασία απαιτεί χρόνο. Μέχρι τότε, η υποστηρικτική φροντίδα, ενυδάτωση, έλεγχος πόνου και αντιμετώπιση επιπλοκών, παραμένει η βασική παρέμβαση που σώζει ζωές. Οι ειδικοί επαναλαμβάνουν ότι ο Έμπολα δεν εξαπλώνεται εύκολα έξω από τις ζώνες άμεσης επαφής και ότι οι προηγούμενες επιδημίες ελέγχθηκαν με κλασικά μέτρα δημόσιας υγεία. Ιχνηλάτηση, απομόνωση, ασφαλείς ταφές και προστασία υγειονομικών. Το περιοδικό The Lancet, σε πρόσφατο σχόλιο, μιλάει για «σημείο καμπής για την αλληλεγγύη και την ισότητα στην υγεία», τονίζοντας την ανάγκη επένδυσης σε φτωχές περιοχές και την ενίσχυση των συστημάτων υγείας. (Τι μάθαμε από την πανδημία) Κι όλα αυτά ενώ ο μεγαλύτερος εταίρος του ΠΟΥ, οι ΗΠΑ έχει κουνήσει μαντήλι…