Γιατί μας κόβεται η όρεξη όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία – Όσα λέει η επιστήμη

Αν έχετε παρατηρήσει ότι κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα δεν σας ανοίγει εύκολα η όρεξη, δεν είστε οι μόνοι. Πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού, καθώς όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, το σώμα επικεντρώνεται πρωτίστως στη διατήρηση της φυσιολογικής του θερμοκρασίας και όχι στην πέψη ενός μεγάλου γεύματος.

Όπως εξηγεί ο Dan Baumgardt, λέκτορας στη Σχολή Ψυχολογίας και Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, ο ανθρώπινος οργανισμός προσπαθεί να διατηρεί σταθερή την εσωτερική του θερμοκρασία γύρω στους 37 βαθμούς Κελσίου. Τον ρόλο αυτό αναλαμβάνει ο υποθάλαμος, η περιοχή του εγκεφάλου που λειτουργεί ως «θερμοστάτης» του σώματος.

Όταν οι εξωτερικές θερμοκρασίες είναι ιδιαίτερα υψηλές, ενεργοποιούνται μηχανισμοί που συμβάλλουν στην αποβολή της θερμότητας. Η εφίδρωση αυξάνεται, ενώ περισσότερο αίμα κατευθύνεται προς το δέρμα ώστε να διευκολύνεται η ψύξη του οργανισμού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η αιμάτωση σε άλλα συστήματα, μεταξύ των οποίων και το πεπτικό.

Η πέψη, άλλωστε, αποτελεί μια διαδικασία που απαιτεί ενέργεια και παράγει επιπλέον θερμότητα. Μετά την κατανάλωση ενός γεύματος, ο οργανισμός διοχετεύει περισσότερο αίμα στο έντερο για να υποστηρίξει τη διάσπαση των τροφών και την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Σε περιόδους έντονης ζέστης, όμως, αυτή η διαδικασία επιβραδύνεται, καθώς προτεραιότητα δίνεται στην αποφυγή της υπερθέρμανσης.

Στη μειωμένη όρεξη συμβάλλουν και οι ορμονικές μεταβολές. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να περιορίσει την παραγωγή ορμονών που διεγείρουν την πείνα, όπως η γκρελίνη, ενώ παράλληλα ενισχύεται η δράση ορμονών που σχετίζονται με το αίσθημα κορεσμού. Αν και δεν πρόκειται για τον μοναδικό παράγοντα, φαίνεται πως επηρεάζει σημαντικά τη διάθεση για φαγητό.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η ενυδάτωση. Κατά τη διάρκεια του καύσωνα ο οργανισμός χάνει μεγάλες ποσότητες υγρών και ηλεκτρολυτών μέσω της εφίδρωσης, γεγονός που αυξάνει την ανάγκη για νερό. Σε αρκετές περιπτώσεις, η δίψα μπορεί να εκληφθεί λανθασμένα ως πείνα ή, αντίθετα, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων νερού να δημιουργήσει αίσθημα πληρότητας, μειώνοντας ακόμη περισσότερο την επιθυμία για φαγητό. Επιπλέον, το θερμικό στρες μπορεί να επιβραδύνει την κένωση του στομάχου, παρατείνοντας το αίσθημα κορεσμού.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τις ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες ο οργανισμός προτιμά πιο ελαφριές και εύπεπτες τροφές. Φρούτα και λαχανικά με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, γιαούρτι, γάλα και άλλα δροσερά γεύματα συμβάλλουν τόσο στην ενυδάτωση όσο και στην κάλυψη των διατροφικών αναγκών, χωρίς να επιβαρύνουν το πεπτικό σύστημα.

Αντίθετα, τα βαριά γεύματα, ιδιαίτερα όσα περιέχουν μεγάλες ποσότητες πρωτεΐνης ή υδατανθράκων, απαιτούν περισσότερη ενέργεια για να χωνευτούν και παράγουν μεγαλύτερη ποσότητα μεταβολικής θερμότητας, κάτι που το σώμα προσπαθεί να αποφύγει όταν επικρατούν συνθήκες καύσωνα.

Παρότι η όρεξη μειώνεται, οι διατροφικές ανάγκες του οργανισμού παραμένουν ίδιες. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί συνιστούν μικρά και συχνά γεύματα μέσα στην ημέρα, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Ξηροί καρποί, όσπρια, γαλακτοκομικά προϊόντα, αβοκάντο, ελιές, δημητριακά ολικής άλεσης και λαχανικά μπορούν να προσφέρουν ενέργεια χωρίς να επιβαρύνουν ιδιαίτερα την πέψη, ενώ η πρωτεΐνη καλό είναι να κατανέμεται σε περισσότερα γεύματα.

Εκτός από τη σωστή διατροφή, σημαντική είναι και η υιοθέτηση απλών συνηθειών που βοηθούν τον οργανισμό να διατηρείται δροσερός. Η συχνή κατανάλωση νερού, η αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας τις ώρες με υψηλή θερμοκρασία, τα ελαφριά ρούχα και η παραμονή σε δροσερούς χώρους μπορούν να μειώσουν την καταπόνηση από τη ζέστη.

Η μειωμένη όρεξη, λοιπόν, δεν αποτελεί απαραίτητα λόγο ανησυχίας κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα. Είναι ένας φυσικός μηχανισμός προσαρμογής, με τον οποίο ο οργανισμός επιχειρεί να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σε φυσιολογικά επίπεδα. Το σημαντικό είναι να επιλέγουμε ελαφριά και θρεπτικά γεύματα, να μην αμελούμε την ενυδάτωση και να ακούμε τις πραγματικές ανάγκες του σώματός μας.