Το μνημείο της Θεσσαλονίκης που αποδίδεται στο κοινό στις 10 Οκτωβρίου

Ανοίγει τις πόρτες του στο κοινό, μετά από πολυετή πολιορκία πίσω από λαμαρίνες, ένα ακόμη μνημείο στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για το τέμενος Χαμζά Μπέη, πιο γνωστό ως Αλκαζάρ.

Η επίσημη τελετή θα γίνει παρουσία της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, στις 7 το απόγευμα του Σαββάτου 10 Οκτωβρίου.

Στις αρχές Σεπτέμβρη, άλλωστε, η υπουργός βρέθηκε και πάλι στο μνημείο, στην Εγνατία, δίπλα από τη στάση του μετρό Βενιζέλου, για να επιθεωρήσει τις τελευταίες πινελιές στην αναστήλωσή του.

Το Τέμενος Χαμζά Μπέη, που αποτελεί τον παλαιότερο ισλαμικό ευκτήριο οίκο της Θεσσαλονίκης, οικοδομήθηκε το 1468 από την κόρη του στρατιωτικού διοικητή Χαμζά Μπέη, που έδωσε σε αυτό το όνομα του πατέρα της, σύμφωνα με κτητορική επιγραφή που βρίσκεται εντοιχισμένη στη δυτική πλευρά του κτιρίου. Είναι η εποχή που στην πόλη λειτουργούν ακόμα και εκκλησίες όπως ο Άγιος Δημήτριος και της του Θεού Σοφίας και μάλιστα πιθανολογείται ότι το ίδιο το μνημείο κτίστηκε σε χώρο στον οποίο υπήρχε βυζαντινό γυναικείο μοναστήρι. Αν και αρχικά προοριζόταν για περιορισμένη χρήση, το κτίριο σιγά σιγά επεκτάθηκε και απέκτησε μιναρέ και μια μεγάλη περιστύλια αυλή.

Ο Σουλτάνος Σελήμ Β’, διέταξε την απόσπαση παλαιοχριστιανικών κολόνων και κιονόκρανων από διάφορους ναούς της πόλης και την μεταφορά τους στο Αλκαζάρ. Το 1620, έγιναν επισκευές στο κτίριο λόγω κάποιας φυσικής καταστροφής, γεγονός που μαρτυράει και η επιγραφή που βρίσκεται στο κτίριο. Παρέμεινε να λειτουργεί ως τζαμί μέχρι και το 1925 οπότε και κρίθηκε διατηρητέο μνημείο αλλά λειτούργησε και ως τηλεγραφείο ενώ φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκε και για τη στέγαση προσφύγων. Το 1927 περιήλθε στην κυριότητα της Εθνικής Τράπεζας, η οποία, παρά την απόφαση που το χαρακτήριζε ως διατηρητέο μνημείο, το 1928 το δημοπράτησε σε ιδιώτη, που ξεκίνησε την μίσθωσή του για χρήσεις καταστημάτων και λίγο αργότερα και του κινηματογράφου Αλκαζάρ. Και μάλιστα τα τελευταία χρόνια σε κινηματογράφο προβολής ερωτικών ταινιών!

Την ονομασία «Αλκαζάρ»(σημαίνει φρούριο, οχυρό στα αραβικά) την πήρε όταν άρχισε να λειτουργεί ως κινηματογράφος. Αργότερα πέρασε στα χέρια άλλου ιδιοκτήτη ο οποίος μετέτρεψε το μνημείο σε εμπορικό κατάστημα κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να αλλοιωθεί εντελώς η φυσιογνωμία του κτιρίου Οι ιδιοκτήτες το δωρίζουν το 1977 στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, αλλά κρίθηκε ακατάλληλο και το Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός το παραχωρεί στο Υπουργείο Πολιτισμού που από το 2006 κάνει έργα αποκατάστασης του μνημείου.