Στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων η ελληνική πρόταση για το μεταναστευτικό

Έκτακτος μηχανισμός για μαζικές ροές και Return Hubs σε τρίτες χώρες στην ατζέντα της Ελλάδας

Στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων η ελληνική πρόταση για το μεταναστευτικό
Φωτογραφία αρχείου (EUROKINISSI)

Με δύο βασικές προτάσεις για τη διαχείριση του μεταναστευτικού προσέρχεται η Ελλάδα στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο της ελληνικής παρέμβασης βρίσκονται η δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού για την αντιμετώπιση έκτακτων μεταναστευτικών κρίσεων και η ενίσχυση των επιστροφών μέσω των λεγόμενων Return Hubs σε τρίτες χώρες.

Πρώτο θέμα στην ατζέντα είναι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός για την αντιμετώπιση της εργαλειοποίησης μεταναστευτικών ροών και υβριδικών απειλών στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Η πρωτοβουλία είχε παρουσιαστεί αρχικά από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και αναμένεται να αναπτυχθεί στο Συμβούλιο από τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη.

Η ελληνική πρόταση αφορά περιπτώσεις μαζικών και αιφνίδιων ροών, με την Αθήνα να ζητά ένα σαφές ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ενεργοποίηση έκτακτων μέτρων. Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, να υπάρχει ενισχυμένη επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων και κοινή ευρωπαϊκή αντιμετώπιση σε περιόδους κρίσης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ελληνική θέση για τη δυνατότητα αναστολής της διαδικασίας ασύλου σε περιπτώσεις εργαλειοποίησης και μαζικών ροών. Όπως έχει δηλώσει ο Θάνος Πλεύρης, σε συνθήκες κρίσης θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα λήψης μέτρων πέρα από τα συνήθη εργαλεία διαχείρισης, με συγκεκριμένους κανόνες και προϋποθέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ.

Στο επίκεντρο και τα Return Hubs

Παράλληλα, η Ελλάδα αναμένεται να θέσει στο Συμβούλιο το ζήτημα των επιστροφών και της δημιουργίας Return Hubs σε τρίτες χώρες.

Η Αθήνα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Αυστρία στο λεγόμενο Core Group, το οποίο επεξεργάζεται ένα κοινό πλαίσιο συνεργασίας με τρίτες χώρες για τις επιστροφές. Μετά την πρόσφατη συνάντηση των πέντε υπουργών στην Κοπεγχάγη, έχουν ξεκινήσει τεχνικές επαφές και διαβουλεύσεις για το επόμενο στάδιο της πρωτοβουλίας.

Το μοντέλο προβλέπει τη δυνατότητα επιστροφής σε ασφαλή τρίτη χώρα προσώπων των οποίων το αίτημα διεθνούς προστασίας έχει απορριφθεί, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προβλέψεις του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.

Ο όρος «Return Hub», πάντως, δεν σημαίνει απαραίτητα κλειστή δομή κράτησης. Ο Θάνος Πλεύρης έχει διευκρινίσει ότι στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που θα διευκολύνει τις επιστροφές είτε στη χώρα καταγωγής είτε σε τρίτη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ελληνική πλευρά έχει θέσει ως στόχο να λειτουργήσει ο πρώτος αντίστοιχος κόμβος στην Αφρική κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Ο ρόλος των διεθνών οργανισμών

Σημαντικό μέρος των επόμενων συζητήσεων αφορά και τη συμμετοχή διεθνών οργανισμών. Στο περιθώριο του Συμβουλίου αναμένεται συνάντηση του Core Group με εκπροσώπους διεθνών οργανισμών, με αντικείμενο τις διαδικασίες παρακολούθησης και τις εγγυήσεις που θα πρέπει να συνοδεύουν τις συμφωνίες με τρίτες χώρες.

Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η εμπλοκή των διεθνών οργανισμών μπορεί να προσφέρει τεχνογνωσία και παρουσία στο πεδίο, χωρίς να μεταφέρεται σε αυτούς η ευθύνη για την εφαρμογή των συμφωνιών.

Το επόμενο βήμα είναι πλέον η μετάβαση από τον πολιτικό σχεδιασμό στην πρακτική εφαρμογή, με τις επόμενες διαβουλεύσεις να επικεντρώνονται στις νομικές προϋποθέσεις, τα χρονοδιαγράμματα και τους μηχανισμούς εποπτείας.