Θεσσαλονίκη: Γνωστή από το 2019 η επικινδυνότητα της Βίλας Νεχαμά – Οκτώ ειδοποιήσεις χωρίς αποτέλεσμα πριν από την κατάρρευση
Στον Εισαγγελέα η υπόθεση της Βίλας Νεχαμά – Οι παρεμβάσεις που δεν έγιναν
Σειρά προειδοποιήσεων, έγγραφων ειδοποιήσεων και υποδείξεων για τη λήψη μέτρων προστασίας είχαν προηγηθεί της κατάρρευσης τμήματος της ιστορικής Βίλας Νεχαμά, στη Θεσσαλονίκη, το μεσημέρι της Κυριακής (15/11). Παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις των αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού και του δήμου Θεσσαλονίκης, οι ιδιοκτήτες του διατηρητέου κτηρίου δεν έχουν προχωρήσει στις απαραίτητες εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης.
Όπως αναφέρεται στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), η Βίλα Νεχαμά έχει χαρακτηριστεί μνημείο από το 1985, ενώ από το 2019 έχει κριθεί «επικινδύνως ετοιμόρροπη». Η υπόθεση έχει πλέον διαβιβαστεί στην Εισαγγελία, καθώς η επικινδυνότητα του κτηρίου και οι κίνδυνοι για τους διερχόμενους έχουν απασχολήσει επανειλημμένα τις αρμόδιες αρχές.
Το ιστορικό κτήριο βρίσκεται επί της οδού Βασιλίσσης Όλγας, κοντά στη συμβολή της με την οδό 25ης Μαρτίου, και αποτελεί ένα από τα ελάχιστα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της άλλοτε Λεωφόρου των Εξοχών.
Περίπου οκτώ ειδοποιήσεις από το υπουργείο Πολιτισμού
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας, Δημήτρης Ζυγομαλάς, η υπηρεσία έχει αποστείλει από το 2019 περίπου οκτώ έγγραφες ειδοποιήσεις προς τους ιδιοκτήτες, επισημαίνοντας τις υποχρεώσεις τους και τις αναγκαίες παρεμβάσεις για τη διατήρηση του μνημείου.
Όπως εξήγησε, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, η ευθύνη για τη συντήρηση και τη διατήρηση του κτηρίου σε καλή κατάσταση ανήκει στους ιδιοκτήτες του, με την υπηρεσία να έχει αναπτύξει όλα αυτά τα χρόνια εκτενή αλληλογραφία μαζί τους.
«Ανταπόκριση από τους ιδιοκτήτες μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει σε τίποτα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Ζυγομαλάς.
Ιδιαίτερα κρίσιμη ήταν και η κατάρρευση τμήματος της πλευρικής όψης του κτηρίου το 2025. Μετά το περιστατικό, ακολουθήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία και συγκροτήθηκε πενταμελής επιτροπή του υπουργείου Πολιτισμού, η οποία πραγματοποίησε αυτοψία και προσδιόρισε τις εξειδικευμένες εργασίες αντιστήριξης και επισκευής που έπρεπε να εκτελεστούν άμεσα.
Το σχετικό πόρισμα εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων στην Αθήνα, ενώ στη συνέχεια εκδόθηκε και η σχετική απόφαση από τις κεντρικές υπηρεσίες του υπουργείου.
Παρά ταύτα, όπως ανέφερε ο κ. Ζυγομαλάς, ακολούθησαν νέες έγγραφες ειδοποιήσεις και υπενθυμίσεις προς τους ιδιοκτήτες για τις συγκεκριμένες εργασίες που έπρεπε να πραγματοποιηθούν, χωρίς να υπάρξει ανταπόκριση.
Στον Εισαγγελέα η υπόθεση από το 2025
Η Εισαγγελία είχε ενημερωθεί ήδη από την πρώτη κατάρρευση τμήματος του κτηρίου, όπως διευκρίνισε ο προϊστάμενος της αρμόδιας υπηρεσίας.
Όπως εξήγησε, οι υπηρεσίες καλούνται σε τέτοιες περιπτώσεις να ενημερώσουν τις εισαγγελικές αρχές σχετικά με το αν οι ιδιοκτήτες έχουν συμμορφωθεί με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις τους και αν έχουν εκτελέσει τις απαραίτητες εργασίες.
«Αν ήταν κτήριο του Δημοσίου ή ιδιοκτησίας του υπουργείου, αυτομάτως θα ήταν ευθύνη της υπηρεσίας να φροντίσει για όσα θα έπρεπε. Αλλά αυτό δεν συμβαίνει σε αυτή την περίπτωση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Ζυγομαλάς.
Οι παρεμβάσεις του δήμου Θεσσαλονίκης και τα μέτρα που ζητήθηκαν
Από την πλευρά της, η αντιδήμαρχος Αστικής Ανάπτυξης και Πολεοδομίας του δήμου Θεσσαλονίκης, Δήμητρα Αγκαθίδου, ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η επικοινωνία και η αλληλογραφία του δήμου με τους ιδιοκτήτες της Βίλας Νεχαμά ξεκίνησαν ήδη από το 2018.
Αφορμή αποτέλεσαν τότε οι πτώσεις σοβάδων και οι πρώτες εμφανείς φθορές, οι οποίες επιδεινώθηκαν με την πάροδο του χρόνου, εξαιτίας της εγκατάλειψης και της απουσίας εργασιών συντήρησης.
Σε επόμενο στάδιο ελήφθησαν ορισμένα μέτρα ασφαλείας, μεταξύ των οποίων και η τοποθέτηση των σκαλωσιών που υπάρχουν σήμερα στο κτήριο. Ωστόσο, έπειτα από νέα αυτοψία, τριμελής επιτροπή χαρακτήρισε το ακίνητο «επικινδύνως ετοιμόρροπο».
Τόσο ο Δήμος Θεσσαλονίκης όσο και το υπουργείο Πολιτισμού υπέδειξαν συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της επικινδυνότητας, μεταξύ των οποίων η μερική κατεδάφιση επικίνδυνων τμημάτων, η πρόσθετη στήριξη με βαρέως τύπου σκαλωσιά και η περίφραξη με λαμαρίνες, ώστε να αποτραπεί η πτώση δομικών υλικών σε κοινόχρηστους χώρους.
Παράλληλα, είχε ζητηθεί η λεπτομερής αποτύπωση του κτηρίου πριν από οποιαδήποτε επέμβαση, προκειμένου να διασφαλιστεί η δυνατότητα πιστής αποκατάστασης του ιστορικού μνημείου.
Η κ. Αγκαθίδου επισήμανε ότι οι δυνατότητες παρέμβασης του δήμου είναι συγκεκριμένες, με την παραπομπή της υπόθεσης στον Εισαγγελέα να αποτελεί το έσχατο μέτρο που μπορούσε να λάβει η δημοτική αρχή. Η σχετική ενέργεια πραγματοποιήθηκε μέσα στο 2025.
Ανησυχία για την τύχη και άλλων διατηρητέων της Θεσσαλονίκης
Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα σήμερα στο TheOpinion, η περίπτωση της Βίλας Νεχαμά επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της προστασίας των ιδιωτικών διατηρητέων κτηρίων της Θεσσαλονίκης, αρκετά από τα οποία βρίσκονται σε ιδιαίτερα επιβαρυμένη κατάσταση.
Η αντιδήμαρχος Αστικής Ανάπτυξης και Πολεοδομίας εξέφρασε την ανησυχία της για την τύχη και άλλων ιστορικών ακινήτων της πόλης, επισημαίνοντας την ανάγκη να υπάρξει μια ευρύτερη πρωτοβουλία για την αποκατάστασή τους.
Όπως ανέφερε, θα μπορούσε να εξεταστεί μια διυπουργική συνεργασία με τη συμμετοχή των υπουργείων Πολιτισμού, Υποδομών και Περιβάλλοντος, καθώς και του δήμου Θεσσαλονίκης και άλλων αρμόδιων φορέων.