Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων Θεσσαλονίκης: Έργο ενιαίο ή σε στάδια;

Η ολοκλήρωση της διαβούλευσης για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων Θεσσαλονίκης γέννησε μεγάλες προσδοκίες. Διατυπώθηκε λοιπόν η άποψη ότι θα πρέπει να δημοπρατηθεί ως ενιαίο έργο.

Σύμφωνα με την ίδια λογική, τυχόν σπάσιμο του έργου θα οδηγήσει σε γνώριμες αρχιτεκτονικές αυθαιρεσίες, από εκείνες που ήδη διασπούν οπτικά το αστικό περιβάλλον της πόλης. Ποια άλλα επιχειρήματα διατυπώνονται υπέρ της εν λόγω προσέγγισης; Το συνολικό κόστος δεν συγκρίνεται με εκείνο του αρχαιολογικού περιπάτου στην Αθήνα. Μια ενιαία εργολαβία θα ολοκληρωθεί πιο γρήγορα, ευεργετώντας εξίσου γρήγορα την ψυχολογία των κατοίκων, την αναγνωρισιμότητα της πόλης και την τοπική ανάπτυξη. Το αποτέλεσμα θα συμπληρώσει σύντομα άλλες εμβληματικές αναπλάσεις, όπως εκείνη στη Νέα Παραλία.

Ωστόσο, αν και τα οφέλη είναι ομολογουμένως σημαντικά, η λύση της μοναδικής ανάθεσης εμπεριέχει έναν κίνδυνο ζωτικό: την εκδήλωση κατακραυγής κατά του έργου. Κάτι τέτοιο ακούγεται αδιανόητο, όμως στην πραγματικότητα δεν θα είναι λίγοι οι θιγόμενοι από την υλοποίηση του δικού μας ιστορικού περιπάτου.

Αν και στρατηγικά ορθές, οι προβλεπόμενες πεζοδρομήσεις και καταργήσεις θέσεων στάθμευσης γύρω από μνημεία θα μεταβάλουν δραστικά τις κυκλοφοριακές συνθήκες, αναστατώνοντας την καθημερινότητα αρκετών κατοίκων, όπως και επιχειρηματιών. Η αναστάτωση πιθανότατα θα οδηγήσει σε δικαστικές περιπέτειες, παρόμοιες με εκείνες του πρόσφατου παρελθόντος. Η συνολική προσπάθεια θα μπει σε φαύλο κύκλο, ικανό να την καταστήσει εργοτάξιο δίχως ορατή ημερομηνία ολοκλήρωσης· μια Πλατεία Διοικητηρίου, σε σαφώς ευρύτερη έκταση.

Συνεπώς θα πρέπει να βρεθεί μια προσέγγιση που θα εξασφαλίζει συνέχιση της δυναμικής, με την ελάχιστη δυνατή ενόχληση. Μετά την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών, η εργολαβία θα μπορούσε να τεμαχιστεί σε δύο ή τρία μέρη, με το πρώτο να αφορά τις πλέον απλές περιπτώσεις και το τελευταίο τις δυσκολότερες. Ενδιάμεσα, υπό κανονικές συνθήκες θα έχουν παραδοθεί τα νέα πάρκινγκ στη ΔΕΘ και στον ΟΛΘ, και θα έχει ολοκληρωθεί ο Δυτικός Προαστιακός, άρα η πίεση για στάθμευση μέσα στην Πυρίκαυστη Ζώνη θα έχει κάπως μειωθεί.

Επιπλέον, η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων μπορεί να συνδυαστεί με δράσεις στοχευμένης στήριξης της μικρής επιχειρηματικότητας στο ιστορικό κέντρο, κυρίως όσον αφορά παλιά επαγγέλματα: ράφτες, μοδίστρες, υποδηματοποιούς, χαλκουργούς, χρυσοχόους, επιπλοποιούς, υαλουργούς και γενικά τεχνίτες χειροποίητων προϊόντων υψηλής ποιότητας, απευθυνόμενους σε απαιτητικούς πελάτες.

Πάντως αργότερα θα πρέπει να ξεκινήσουν ως επιμέρους έργα οι επόμενες παρεμβάσεις: στον Άγιο Μηνά, στην πλατεία Ιπποδρομίου, στην Πλατεία Αντιγονιδών, στη Φιλίππου, στον Προφήτη Ηλία, στο Τοπ Χανέ, στο Μπιτ Παζάρ, στους αφανείς μικρούς δρόμους που προϋπήρχαν της πυρκαγιάς του 1917 (πχ η Παλαιολόγου, η Μόδη, η Κλεισούρας και η Νικηφόρου Φωκά). Και ας μην παραβλέπουμε αναπλάσεις άλλων οδών με ιστορικό ενδιαφέρον, όπως η Βελισσαρίου μέχρι το Γενί Τζαμί, ή η Αλεξανδρείας.

Τα μεγάλα συγκοινωνιακά έργα έχουν αναμφίβολα επιταχυνθεί. Εντούτοις, ως προς την ταυτότητα της πόλης, οι επί δεκαετίες συσσωρευμένες εκκρεμότητες είναι δυστυχώς πάρα πολλές. Εκ μέρους της κυβέρνησης, επιβάλλεται να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις.