Γιώτα Φέστα στο TheOpinion: «Είναι πολύ ενδιαφέρον για έναν ηθοποιό να δει ξανά ένα κείμενο με μεγαλύτερη τόλμη, γίνεται πιο αποκαλυπτικό για τον ίδιο»

Ο σκηνοθέτης, Στέλιος Βραχνής, φέρνει σε διάλογο τον «Άη Λαό» του Δημήτρη Λάγιου με τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη, συνθέτοντας ένα σύγχρονο μουσικοθεατρικό ρέκβιεμ για την ήττα ενός λαού, τους ανθρώπους που έχουν χαθεί, για όσους μένουν πίσω και για τη μνήμη που επιμένει να επιβιώνει μέσα στα ερείπια της ιστορίας.

Για τη Γιώτα Φέστα, η ενασχόληση με την υποκριτική ήρθε ως φυσική εξέλιξη. Αυτός ο τρόπος έκφρασης τη συνόδευε από την παιδική της ηλικία, μέχρι που ο δρόμος, τελικά, την οδήγησε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου.

Σε αυτό το σημείο, ας μου επιτραπεί να αλλάξω τον ρου της αφήγησής μου. Δεν θα επιχειρήσω να υποδείξω πόσο σπουδαία ή καταξιωμένη καλλιτέχνιδα είναι —άλλωστε, κάτι τέτοιο δεν θα της άρεσε. Ούτε θα προσπαθήσω να ξεδιπλώσω, σε μερικές γραμμές, το νήμα μιας πορείας επαγγελματικών επιτυχιών.

Θα μοιραστώ, όμως, αυτό που είπα εξαρχής και στην ίδια: η συζήτησή μας πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη θεατρική παράσταση «Άη Λαός», που παρουσιάζεται σε πανελλήνια πρώτη και πρόκειται να φιλοξενηθεί σε επιλεγμένα θέατρα, αλλά και από την προσωπική μου ανάγκη να γεφυρώσουμε την όποια απόσταση μπορεί να δημιουργούν οι διαφορετικές ηλικιακές αφετηρίες και οι βιωματικές διαδρομές μας.

Υπάρχει μια πολύ όμορφη σημειολογία, κυρία Φέστα, σε αυτήν την παράσταση: μετά από έξι χρόνια επιστρέφετε στον ίδιο ρόλο, ξεκινώντας το ταξίδι πάλι από τη Θεσσαλονίκη, αυτήν τη φορά υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Στέλιου Βραχνή.

Αισθάνομαι τυχερή που, τα τελευταία χρόνια, δουλεύω με νέους ανθρώπους. Νιώθω πιο οικεία, συνδέομαι περισσότερο με αυτά τα παιδιά.

Χαίρομαι που ανακαλύπτω μια γενιά, η οποία έχει ένα πιο φρέσκο, πιο τολμηρό βλέμμα πάνω στη δουλειά μας. Η νεότητα έχει περισσότερες δεξιότητες, έχει τόλμη και η τόλμη ανέκαθεν με γοήτευε. Μια παράσταση πάντα κρύβει μέσα της ένα «στοίχημα», δηλαδή αν θα μπορέσει ή όχι να συνδεθεί με τον κόσμο.

Οι νέοι είναι το μέλλον του θεάτρου, όπως συμβαίνει σε κάθε επάγγελμα. Βέβαια, θέλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν διακατέχομαι από καμία τάση νεολαγνείας. Υπάρχουν άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας που είναι πιο νέοι στο πνεύμα, και υπάρχουν και νέοι άνθρωποι που είναι αδιάφοροι ή λειτουργούν με κοινοτοπίες. Η νεότητα, από μόνη της, δεν αποτελεί άλλοθι.

Η παράσταση του 2020 ήταν μια ιδιαίτερη εμπειρία, γιατί συνέπεσε με την πανδημία. Επικρατούσε ένας τρομερός φόβος γύρω μας, θα χαρακτήριζα τις συνθήκες σαν μια κατάσταση πολέμου.

Κι η ίδια ήμουν πολύ διστακτική… Τελικά, αποφάσισα ότι πρέπει να ακολουθήσω τη ζωή κι όχι να κλειστώ μέσα στο σπίτι μου. Δεν το μετάνιωσα.

Εν τέλει, και η Εκάβη ακολουθεί τη ζωή. Δεν την αγνοεί. «Πλεί κατά πορθμόν, πλεί κατά δαίμονα», λέει. Πήγαινε, δηλαδή, με το ρεύμα, πήγαινε με την τύχη. Αναδεικνύει την αδυναμία του ανθρώπου να αλλάξει την τύχη του, θέτοντας, προς το τέλος του έργου, και το ζήτημα της ατομικής ηθικής ευθύνης.

Παραμένει κάποιο κομμάτι της Εκάβης ίδιο μέσα σας;

Μέσα σε αυτά τα έξι χρόνια έχω μεγαλώσει και έχω αλλάξει. Έχει αλλάξει και η πραγματικότητα γύρω μου.

Υπάρχει, όμως, κάτι που με συνδέει πάντα μαζί της και παραμένει το ίδιο συγκινητικό όσα χρόνια κι αν περάσουν. Είναι η φράση: «Ποτέ δεν μπήκα η ίδια σε καράβι, αλλά ξέρω από ζωγραφιές και από όσα ακούω».

Υπάρχουν και σήμερα άνθρωποι που δεν έχουν ταξιδέψει, δεν έχουν μπει ποτέ σε καράβι ή αεροπλάνο. Θυμάμαι, για παράδειγμα, την πεθερά μου, η οποία ήθελε πάρα πολύ να μπει σε ένα αεροπλάνο, σε ένα καράβι. Σκέφτομαι και το μυθιστόρημα του Βιζυηνού, «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον», όπου ο ήρωας γνωρίζει τον κόσμο μέσα από τις αφηγήσεις και τη δύναμη της φαντασίας.

Οι σύγχρονοι άνθρωποι δεν είμαστε έτσι. Ταξιδεύουμε πολύ και νιώθω ότι χάνουμε κάτι από το όνειρο. Κυριαρχεί παντού η νοοτροπία να πάμε και να δούμε όσα περισσότερα μπορούμε. Έχω την αίσθηση ότι είναι η προσπάθειά μας να καλύψουμε ένα κενό.

Στο τέλος, δεν ξέρω τι μένει από όλο αυτό. Με συγκινεί πολύ ένας άνθρωπος που, παρότι δεν έχει πάει πουθενά, μπορεί ακόμη να ονειρεύεται. Γι’ αυτό και το συγκεκριμένο κομμάτι είναι από τα αγαπημένα μου στις «Τρωάδες».

Η τριβή με τέτοια κλασικά έργα σάς καθιστά, ενδεχομένως, πιο επιεική απέναντι στον εαυτό σας ή και στους άλλους;

Μακάρι αυτά τα κλασικά έργα, είτε τα προσεγγίζουμε ως θεατές είτε ως ηθοποιοί, να μπορούσαν να αλλάξουν τον χαρακτήρα μας. Πιστεύω πως δεν συμβαίνει. Συνήθως, αυτά τα έργα δεν δίνουν απαντήσεις. Δημιουργούν, όμως, ερωτήματα σε σχέση με τη ζωή. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι το μεγαλείο τους.

Αυτά τα κείμενα διαπραγματεύονται μια οικουμενικότητα πιο μεγάλη από τους ρόλους. Πιθανόν να διαπιστώνει κανείς, όπως λέει η Εκάβη, πόσο άστατη είναι η τύχη και πόσο αβέβαιη είναι η χαρά στη ζωή.

Οι «Τρωάδες» διαπραγματεύονται μια κραυγή κατά της τυραννίας, κατά αυτού που μας ξεπερνά: του εγωισμού, της ανθρώπινης σκληρότητας. Μέσα στο έργο, οι σύγχρονοι άνθρωποι μπορούμε να αναγνωρίσουμε πόσο εγωιστές είμαστε, πόσο σκληροί γινόμαστε χωρίς να το καταλαβαίνουμε, αδυνατώντας, ωστόσο, να κάνουμε κάτι για αυτό. Δυστυχώς, η εμπειρία δεν μεταβιβάζεται, οι άνθρωποι δεν αλλάζουν.

Πράγματι αδυνατούμε ή μήπως, επειδή έχουμε συνηθίσει σε μια οικεία κατάσταση, δεν επιθυμούμε να ξεβολευτούμε;

Υπάρχει μια ασφυκτική πίεση του περιβάλλοντος κόσμου σήμερα, που δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Αυτή είναι η μοίρα των «Τρωάδων», και σε έναν μεγάλο βαθμό αυτό ισχύει και για τον σύγχρονο κόσμο.

Δεν είναι ότι δεν θέλουμε. Αφηνόμαστε, βολευόμαστε στην προσωπική μας ευημερία. Μπορεί να το ονειρευόμαστε, αλλά δεν μπορούμε να αλλάξουμε την κατάσταση.

Ο Ευριπίδης επέλεξε ως πεδίο θεατρικής μελέτης όχι αυτήν καθ’ αυτήν την αγριότητα του πολέμου, αλλά πώς τα δεινά του ενεργούν ως καταλύτες και επηρεάζουν τον ανθρώπινο ψυχισμό. Μιλάει τόσο ωραία για την ανθρώπινη μοίρα.

Η Εκάβη είναι μια γυναίκα που δέχεται το ένα χτύπημα μετά το άλλο. Όσο ακούει, βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στην οδύνη. Χάνει τα πάντα, ένα προς ένα. Αυτήν την ανθρώπινη μοίρα της δεν μπορεί να την αλλάξει.

Φέρει αυτές τις τρεις ιδιότητες: είναι βασίλισσα, μητέρα, γυναίκα. Είναι βασίλισσα με την έννοια της εξουσίας και της δύναμης, αλλά και με την έννοια της ευθύνης. Έχει ευθύνη για αυτές τις γυναίκες. Όχι τύποις, ουσιαστικά.

Ως βασίλισσα, αναφέρεται πάρα πολύ συχνά στην πόλη· στην πόλη-κράτος, στη χώρα. Αν με ρωτούσε κανείς τι την πληγώνει περισσότερο, θα έλεγα ότι είναι η απώλεια της πόλης της. Από αυτήν την πόλη, που κάποτε ευημερούσε, έχει μείνει μόνο στάχτη. Αλλά και ως βασίλισσα, με την έννοια της εξουσίας, λέει κάποια στιγμή ότι όλα τα μεγαλεία είναι ένα τίποτα.

Είναι τρομερό, αν το σκεφτούμε σε σχέση με τους σημερινούς πολέμους. Ο ανθρώπινος νους δύσκολα μπορεί να συλλάβει ότι εκεί που κάποτε υπήρχε μια πόλη, τώρα υπάρχουν ερείπια, ότι εκεί που υπήρχε μια ευτυχία στη ζωή —όσο μπορεί να μιλήσει κανείς για ευτυχία, όπως λέει και η Εκάβη— τώρα υπάρχει μόνο στάχτη.

Ζούμε σε μια σχετικά ασφαλή χώρα. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε, εκτός αν το δούμε ιδίοις όμμασι. Εύχομαι να μη ζήσουμε ποτέ τι σημαίνει να πέφτει μια βόμβα και να ανατινάζεται ένα σχολείο. Το γεγονός, όμως, ότι βλέπουμε καθημερινά εικόνες μιας καταστροφής, είναι κάτι που θα έπρεπε να αφυπνίζει τη συνείδησή μας.

Ήταν και μια δική σας επιθυμία να συνομιλήσετε με τις σύγχρονες «Εκάβες» των γεωπολιτικών κρίσεων;

Δεν άρχισα από κει. Ως ηθοποιός, συνήθως ξεκινώ από τον λόγο. Σε σχέση με τα αρχαία κείμενα, θεωρώ ότι είμαι αυτό που λέω. Επομένως, η Εκάβη είναι αυτό που λέει.

Μέσα από το κείμενο των «Τρωάδων», όμως, πρέπει να τροφοδοτήσουμε τη φαντασία μας. Δεν είναι δυνατόν σε ένα οικουμενικό θέμα να μη συμπεριλάβουμε τον κοινωνικοπολιτικό περίγυρο ή να αποφύγουμε να συνδεθούμε με τις συνθήκες της εποχής μας.

Η Εκάβη θα μπορούσε να είναι μια σύγχρονη Παλαιστίνια, μια Ιρανή, μια Ουκρανή. Βρίσκεται μέσα σε αυτές τις εικόνες πολέμου που βλέπουμε στις ειδήσεις σήμερα.

Τι απομένει μετά τον πόλεμο και ποια είναι η μοίρα των ηττημένων;

Η μοίρα των ηττημένων είναι η σκλαβιά. Η τύχη των ηρωίδων, όπως και του Χορού —οι «Τρωάδες», στην πραγματικότητα, είναι ο Χορός— είναι η σκλαβιά.

Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι ο εχθρός, ο νικηφόρος στρατός, είναι απρόσωπος. Στην παράσταση του Στέλιου Βραχνή αντιπροσωπεύεται από τους τέσσερις κήρυκες, τους Ταλθύβιους. Οι Ταλθύβιοι, όμως, δεν είναι οι υπεύθυνοι των πολέμων, είναι οι στρατιώτες που καλούνται να υπηρετήσουν σε έναν πόλεμο. Πολύ συχνά, σε αυτούς τους ήρωες βλέπουμε την αμηχανία μπροστά στην ευθύνη να αναγγείλουν τα δυσάρεστα νέα.

Σήμερα, παρακολουθούμε την προσφυγιά των λαών. Άνθρωποι ξεριζώνονται από ένα μέρος και πηγαίνουν σε ένα άλλο. Είναι ένα είδος σκλαβιάς. Ως Έλληνες το έχουμε ζήσει. Πριν από, περίπου, εκατό χρόνια, πολλοί πρόσφυγες ήρθαμε από τη Μικρά Ασία.

Για αυτόν τον λόγο το έργο είναι οικουμενικό, και μπορεί κάποιος να δει και τη σημερινή πραγματικότητα μέσα από αυτό. Λειτουργεί σε οποιαδήποτε εποχή και είναι ένα έργο που ανεβαίνει πολύ συχνά.

Ποιος είναι ο συνδετικός κρίκος του δίσκου του Δημήτρη Λάγιου, «Άη Λαός», με τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη;

Ο Δημήτρης Λάγιος ήταν ένας πολύ εμπνευσμένος συνθέτης. Ο Θωμάς Λαζάρου, με τη συμβολή του Στέλιου Βραχνή, έχει κάνει εξαιρετική δουλειά.

Η ερμηνεία της Σωτηρίας Μπέλλου μετασχηματίζεται σε μια πολυφωνική σκηνική εμπειρία: τα τραγούδια αποκτούν νέα διάσταση μέσα από τα όργανα και τις φωνές των ηθοποιών. Ανάμεσα στους ηθοποιούς βρίσκεται και η κόρη του Δημήτρη Λάγιου, η Υακίνθη Λάγιου.

Μέσα από τους στίχους αυτών των τραγουδιών αναδύονται αναφορές στην Τροία, στον Μενέλαο, στον Αγαμέμνονα, και φαίνεται ότι υπάρχει και από αυτήν την πλευρά μια σύνδεση με τις «Τρωάδες». Κατ’ εμέ, η απάντηση του Δημήτρη Λάγιου απέναντι σε αυτήν τη βαρβαρότητα είναι η καλοσύνη και η αγάπη που μεταφέρουν τα τραγούδια του μέσα στην οδύνη και στον σπαραγμό των ανθρώπων.

Για εμένα, αυτή η σύνδεση είναι μεγάλη έκπληξη. Δεν το φανταζόμουν. Έχοντας, όμως, τον εαυτό μου ανοιχτό, ξεκινώντας ως tabula rasa, παρασύρθηκα πολύ εύκολα. Συμμετέχω στον Χορό και τραγουδάω, παρόλο που δεν έχω τις φωνητικές δυνατότητες μιας τραγουδίστριας. Μέσα από αυτό, κατάλαβα ότι η Εκάβη είναι μέρος του Χορού.

Οι γυναίκες του Χορού και οι τέσσερις άντρες-Ταλθύβιοι είναι ηθοποιοί με εξαιρετικό επίπεδο. Πρόκειται για νέους ανθρώπους, ορισμένοι από αυτούς χωρίς προηγούμενη εμπειρία, αλλά είναι ο ένας καλύτερος από τον άλλον. Τους θαυμάζω πολύ, και θαυμάζω και τη δουλειά τους πάνω σε αυτό. Θα είναι για όλους μια έκπληξη.

Και, φυσικά, υπάρχει η «Κασσάνδρα» της Άλκηστης Αγγελοπούλου και η «Ανδρομάχη» της Ιωάννας Πηλιχού.

Ποια θα θεωρήσετε ως επιτυχημένη έκβαση της συγκεκριμένης παράστασης;

Υπάρχει ένα γνώριμο χαρακτηριστικό των Ελλήνων: μας αρέσει περισσότερο να μιλάμε και να εκφέρουμε γνώμη, παρά να ακούμε.

Για εμένα, λοιπόν, μια πολύ επιτυχημένη έκβαση της συγκεκριμένης παράστασης θα είναι να συνδεθεί ο κόσμος με τον λόγο και τα τραγούδια, και να γεννηθούν ερωτήματα.

Η κριτική σάς απασχολεί;

Η σημερινή κριτική διαφέρει από τον λόγο των προηγούμενων κριτικών. Θα αναφέρω τον Γιάννη Βαρβέρη, ο οποίος, εκτός από πολύ σοβαρός κριτικός, ήταν και ποιητής.

Προσωπικά, η κριτική δεν με απασχολεί πολύ. Αν, ωστόσο, εστιάζει σε κάτι που θα μπορούσα να κάνω και δεν έκανα, και έχει πάντα θετικό πρόσημο, τότε με βοηθάει πολύ. Συνήθως, όμως, τα σχόλια είναι πολύ γενικά και το γενικό σχόλιο δεν σε βοηθάει. 

Πότε αποχωρίζεστε έναν ρόλο;

Όταν τελειώνουν οι παραστάσεις, τελειώνει για εμένα και ο ρόλος. Από την άλλη πλευρά, είμαι μια ηθοποιός που δεν ονειρεύεται ρόλους, αλλά ονειρεύεται να επανέλθει σε κάποια κείμενα με τα οποία έχει δουλέψει ήδη στο παρελθόν.

Έτσι, έχω αυτήν την τύχη να μπορώ να «σκάψω» περισσότερο στο κείμενο του Ευριπίδη. Μου αρέσει πολύ να ασχολούμαι με τα κείμενα. Με το κομμάτι της Εκάβης, σε ό, τι αφορά τη μετάφραση, έχω ασχοληθεί τόσο την πρώτη φορά όσο και τώρα.

Υπάρχουν κι άλλοι ρόλοι στους οποίους θα ήθελα να επιστρέψω. Ο «Γυάλινος Κόσμος», για παράδειγμα, σε σκηνοθεσία της Γλυκερίας Καλαϊτζή, στο Θέατρο Τ, ήταν μια πάρα πολύ ωραία εμπειρία και θα ήθελα να τη ζήσω ξανά. Θα ήθελα να δω και πάλι το έργο με τα μάτια της Γιώτας δέκα χρόνια μετά.

Τώρα, είμαι έτοιμη να δοκιμάσω περισσότερα πράγματα. Έχω μεγαλύτερη τόλμη. Είναι πολύ ενδιαφέρον για έναν ηθοποιό να δει ξανά ένα κείμενο με μεγαλύτερη τόλμη, γιατί γίνεται πιο αποκαλυπτικό για τον ίδιο.

Όμορφο πράγμα το θέατρο, κυρία Φέστα… Όχι μόνο για το αποτέλεσμα που παράγει, αλλά και για τις συναντήσεις των ανθρώπων· των συντελεστών μεταξύ σας και τις δικές μας, του κοινού, με εσάς…

Σε μια παράσταση, το σημαντικότερο είναι αυτή η συνάντηση με τους ανθρώπους. Στην πραγματικότητα, η δουλειά μας είναι να συναντηθούμε με τους άλλους, να αφηγηθούμε μαζί μια ιστορία. Η προσπάθεια να αποκτήσεις μια κοινή γλώσσα είναι μέρος της διαδικασίας. Από αυτήν τη συνάντηση μαθαίνεις.

Έτσι, τώρα βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να συνομιλώ με αυτούς τους νέους ανθρώπους, τους οποίους θαυμάζω κι εκτιμώ. Σε αυτήν τη δουλειά πρέπει εγώ να δώσω χώρο σε αυτούς κι αυτοί σε εμένα. Ως ηθοποιός αυτό αισθάνομαι ότι οφείλω να κάνω, να δώσω χώρο.

Υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους θα θέλατε να συναντηθείτε ξανά υποκριτικά;

Πολλοί. Υπάρχουν άνθρωποι που θα ήθελα να συναντήσω ξανά και άλλοι που δεν θα ήθελα.

Σίγουρα, θα ήθελα να συναντηθώ ξανά με τον Γιάννη Παρασκευόπουλο, με τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο και πολλούς άλλους νέους σκηνοθέτες.

Ποιους συναδέλφους σας θαυμάζετε και ξεχωρίζετε, με την έννοια ότι τα επόμενα χρόνια διαγράφονται λαμπρά για την πορεία τους;

Είναι σημαντικό που μου δίνεις το «βήμα» να μιλήσω και για άλλους συναδέλφους. Εκτιμώ πολλούς ηθοποιούς της γενιάς μου, αλλά και νεότερους.

Θαυμάζω πολύ, τυγχάνει να είναι και φίλη μου, την Κόρα Καρβούνη. Πιστεύω ότι θα αφήσει ένα μεγάλο αποτύπωμα σε αυτήν τη δουλειά. Την Άννα Μάσχα. Τη Μαίρη Μηνά. Τον Ορφέα Αυγουστίδη. Τον Προμηθέα Αλειφερόπουλο. Την Αλεξία Καλτσίκη, εξαιρετικό πλάσμα και ηθοποιός. Την Ηρώ Μπέζου. Τον Δημήτρη Καπουράνη. Τον Θάνο Λέκκα. Την Εύη Σαουλίδου. Τη Θεοδώρα Τζήμου. Την Αμαλία Μουτούση.

Μου αρέσει πολύ ο Έκτορας Λιάτσος, με τον οποίο παίζαμε μαζί στο «Ναυάγιο». Πρόκειται για ένα εξαιρετικό ταλέντο. Η Αγορίτσα Οικονόμου. Η Γαλήνη Χατζηπασχάλη. Η Ιωάννα Μαυρέα. Ο Θανάσης Δήμου. Ο Φιντέλ Ταλαμπούκας. Ο Βασίλης Καλφάκης. Η Ελίνα Ρίζου, η οποία είναι και φίλη μου.

Είμαι σίγουρη ότι έχω παραλείψει κάποιους, αλλά θέλω να πω ότι τρέφω έναν μεγάλο θαυμασμό για τους Έλληνες ηθοποιούς και αισθάνομαι ότι είναι σπουδαίοι κάτω από τις συνθήκες από τις οποίες όλοι δουλεύουμε.

Κυρία Φέστα, είστε μια ακριβοθώρητη ηθοποιός. Παρότι είστε πολύ φιλική και δοτική με τους ανθρώπους —αυτό το επιβεβαιώνω— όπου καταφέρετε να περάσετε απαρατήρητη, θα το κάνετε…

Όσο γίνεται, προσπαθώ, στην ηλικία που είμαι, να κάνω πράγματα που να έχουν νόημα κυρίως για εμένα. Αισθάνομαι πως αν έχουν νόημα για εμένα, τότε θα έχουν και για τους υπόλοιπους.

Δεν είμαι πολύ των κοινωνικών συναναστροφών, αγαπώ και τη μοναξιά μου. Όμως, τώρα που καθόμαστε μαζί, είμαστε τετ α τετ και μιλάμε, μου αρέσει πάρα πολύ που μπορώ να ακούσω την άποψή σου και να συζητήσουμε. Μου αρέσει πολύ ο διάλογος, ακόμα και η αντιπαράθεση. Πολύ συχνά, λειτουργώ έτσι και στις πρόβες. Επιδιώκω, ως ηθοποιός, να είμαι δημιουργική. Δεν ξέρω, ίσως να είναι και θέμα ηλικίας…

Όσο κανείς μεγαλώνει, θέλει να κάνει στη ζωή του πιο ουσιαστικά πράγματα. Να πει αυτά που έχει να πει, να μην κρύβεται και να μη «διπλωματεί». Τώρα, πια, γιατί; Δεν μου χρειάζεται. Όσα κάνω, θα ήθελα να έχουν ουσία, αισθητική και νόημα.

Το μοναδικό παράδειγμα που μπορώ να αφήσω πίσω για αυτούς που αγαπώ, είναι ο τρόπος που ζω και συμπεριφέρομαι. Αυτό το θεωρώ πολύ σημαντικό.

Ας πάμε, λοιπόν, να κάνουμε δέκα πράγματα στη ζωή. Αν μπορούμε να τα κάνουμε με αξιοπρέπεια, ευγένεια, ενσυναίσθηση και, κυρίως, με αγάπη και καλοσύνη, αυτό μπορεί να γίνει ένα παράδειγμα για τους άλλους.

Έχω την αίσθηση ότι αυτό ίσχυε γενικότερα στις επαγγελματικές επιλογές σας, όχι μόνο με το πέρασμα του χρόνου…

Πράγματι. Όχι, βέβαια, πως δεν έχω κάνει λάθη στη ζωή μου, έχω κάνει πολλά λάθη. Έχω αρνηθεί πράγματα που δεν θα έπρεπε. Έχω σπαταλήσει τον εαυτό μου σε ανούσια πράγματα.

Όσο μεγαλώνεις και αισθάνεσαι ότι ο καιρός λιγοστεύει, επιθυμείς αυτά που κάνεις να έχουν νόημα. Όταν ήμουν μικρή, πίστευα ότι η ζωή είναι για πάντα. Δεν σκεφτόμουν το τέλος. Η ζωή δεν είναι για πάντα, και δεν είναι για πάντα και οι χαρές.

Είναι αλήθεια ότι υπήρξε περίοδος που σνομπάρατε, υποτιμήσατε την τηλεόραση; Δεν μπορώ να κατανοήσω τον λόγο, είναι το μέσο που βάζει εσάς τους ηθοποιούς μέσα σε κάθε σπίτι, και στην πιο απομακρυσμένη γωνιά…

Αρνήθηκα πολλές δουλειές στην τηλεόραση, αλλά πρέπει να πω ότι η δουλειά μας είναι μια δουλειά τεχνίτη. Είμαστε σαν τους τσαγκάρηδες· τοποθετούμε την πρόκα εκεί που πρέπει, η τεχνική δεν έχει διαφορά. Είτε, λοιπόν, είσαι στο θέατρο είτε στο σινεμά είτε στην τηλεόραση, μαθαίνεις πάντα.

Δουλεύω στην τηλεόραση από πολύ παλιά. Με ενδιέφερε, όμως, πάρα πολύ στη δουλειά μου η έρευνα. Η τηλεόραση, παρόλο που είναι ένα σημαντικό κομμάτι της δουλειάς των ηθοποιών και μας βοηθάει οικονομικά, δεν παρέχει, συχνά, το κομμάτι της έρευνας.

Ακόμα και στην τηλεόραση μπορείς να δημιουργήσεις μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα. Καλό είναι, βέβαια, να βρίσκεται κανείς σε εγρήγορση για να μπορεί να συμβαδίζει με αυτόν τον ρυθμό, γιατί ο χρόνος δεν είναι πάντα αρκετός.

Στο θέατρο, κάποιες φορές —όχι όλες— έχεις αυτήν την πολυτέλεια, την πολυτέλεια της έρευνας. Αισθάνθηκα πως, σε αυτό το πλαίσιο, έκανα ό, τι μπορούσα. Προσπάθησα να κάνω τη «δουλειά» μου.

Επίσης, συμμετείχα και σε πολλές ταινίες. Το τέλος των σπουδών μου συνέπεσε με την άνθιση του νέου ελληνικού κινηματογράφου, οπότε η μία ταινία έφερνε την άλλη.

Διδάσκετε;

Πλέον, όχι. Έχω σταματήσει εδώ και πολλά χρόνια, δεν προλάβαινα.

Επίσης, πιστεύω ότι η διδασκαλία είναι ένα πολύ σημαντικό πράγμα. Δεν έχει να κάνει με το αν είσαι καλός ηθοποιός ή όχι, είναι μια άλλη ικανότητα.

Παρατηρώ, συχνά, ότι πολλοί διδάσκουν με μια ευκολία. Αισθάνομαι ότι έχει εμπορευματοποιηθεί και η διδασκαλία με τόσες σχολές που υπάρχουν γύρω μας. Στη δουλειά μας υπάρχει πολύ μεγάλη προσφορά και πολύ λίγη ζήτηση.

Είστε βέρα Αθηναία;

Έχω γεννηθεί στην Αθήνα. Από την πλευρά της μητέρας μου κατάγομαι από την Κάλυμνο, ενώ ο παππούς μου είχε ρίζες από την Αλικαρνασσό.

Ο δε πατέρας μου ήταν από τα Αρφαρά της Πελοποννήσου. Από όσα έχω ακούσει, η οικογένειά του έφυγε από τα Γιάννενα την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Όταν δεν υπάρχουν στη μέση επαγγελματικές υποχρεώσεις, ας πούμε ότι διανύετε μια μικρή περίοδο νηνεμίας και ξεκούρασης, θα επιλέξετε κάποιο από αυτά τα μέρη για να αναζητήσετε τις ισορροπίες σας;

Έχω κάνει χωριό μου, το χωριό του πατέρα των παιδιών μου στο Πήλιο. Η Ζαγορά είναι το χωριό μου και είμαι πολύ τυχερή για αυτό.

Από τον πατέρα μου κληρονόμησα την αγάπη για την τέχνη και τη λογοτεχνία. Από τη μητέρα μου, την αγάπη μου για τα ταξίδια.

Η μάνα μου, μάλιστα, έλεγε μια εξαιρετική φράση: «Να πάρουμε δρόμο». Δεν εννοούσε να ταξιδέψουμε οπωσδήποτε, αλλά να φύγουμε από κει που είμαστε και να πάμε κάπου αλλού, να δούμε κάτι άλλο. Από αυτήν έχω κληρονομήσει την περιέργεια για τη ζωή.

Είμαι ένας άνθρωπος που ο χρόνος δεν του αρκεί ποτέ. Βλέπω πολύ συχνά εκθέσεις. Έχω αφορμές για ταξίδια, καθώς η μία μου κόρη ζει στο Παρίσι και η άλλη στη Γλασκώβη.

Όταν βρίσκομαι σε έναν άλλον τόπο, πέρα από το τουριστικό κομμάτι, μου αρέσει να περπατάω στους δρόμους, να παρατηρώ πώς ζουν οι άνθρωποι…

Είμαι τρομερά παρατηρητική. Δυστυχώς, δεν μου ξεφεύγει τίποτα και, πολλές φορές, αυτή η παρατηρητικότητά μου γίνεται τρομερό ελάττωμα. Υπάρχουν πράγματα που θα μπορούσε κανείς να αγνοήσει ή να παραβλέψει. Ορισμένα ίσως θα έπρεπε να τα αφήνω να περνούν…

Η παρατηρητικότητά μου είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τη δουλειά μου, αλλά ένας ανασταλτικός παράγοντας στη ζωή μου.

Ο έρωτας, κυρία Φέστα, τι ρόλο παίζει στη ζωή σας;

Θα σου πω μια φράση του Χέλντερλιν: «Τα λουλούδια της καρδιάς θέλουν περιποίηση. Η ρίζα τους βρίσκεται παντού, τα ίδια μόνο σε καλοκαίρια ανθίζουν».

Ο έρωτας θέλει πάντα ένα εύφορο έδαφος. Είναι μια ανθρώπινη κατάσταση, η οποία, συνήθως, δεν αφορά μόνο στο έτερον ήμισυ ή σε έναν σύντροφο. Μπορεί να τον συναντήσεις παντού.

Είναι ο έρωτας για τις «Τρωάδες». Είναι ο έρωτας για αυτό το συγκλονιστικό ηλιοβασίλεμα που βλέπουμε μαζί αυτήν τη στιγμή. Είναι ο έρωτας για τον έξι μηνών εγγονό μου, το αγόρι της καρδιάς μου. Είναι ο έρωτας για τη ζωή.

Με αυτήν την έννοια, λοιπόν, είμαι με τον έρωτα! Πάντα!

Πληροφορίες

«Άη Λαός»

Μια παράσταση βασισμένη στον ιστορικό δίσκο του Δημήτρη Λάγιου, «Άη Λαός», και στις «Τρωάδες» του Ευριπίδη, σε σύλληψη, σκηνοθεσία και δραματουργική σύνθεση Στέλιου Βραχνή

Πρωταγωνιστούν: Γιώτα Φέστα (Εκάβη), Ιωάννα Πηλιχού (Ανδρομάχη), Άλκηστις Αγγελοπούλου (Κασσάνδρα)

Οδυσσέας Πετράκης, Απόστολος Λινάρδος, Αλκιβιάδης Στασινός, Δημήτρης Μαρκόπουλος (Ταλθύβιος)

Πρεμιέρα: Τετάρτη 29 Ιουλίου, Θέατρο Γης (Θεσσαλονίκη)

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων (περιοδείας): more.com

Συντελεστές

Μετάφραση: Δήμητρα Χ. Χριστοδούλου

Μουσική προετοιμασία – Φωνητική διδασκαλία – Μουσική διεύθυνση: Σοφία Γιολδάση

Ενορχήστρωση: Θωμάς Λαζάρου

Σκηνική εγκατάσταση: Στέλιος Βραχνής

Σύμβουλος δραματουργίας: Παναγιώτα Τατανάρη

Βοηθός σκηνοθέτη: Πάνος Αναγνωστόπουλος

Σχεδιασμός φωτισμών: Σωτήρης Ρουμελιώτης

Σχεδιασμός ήχου: Άγγελος Αθανασιάδης

Φωτογραφία – Βιντεοσκόπηση – Υπεύθυνος media: : Γιάννης Πορτοκαλίδης

Κινηματογράφηση trailer: Γιάννης Καραθανάσης, Κριστιάν Τόσκα

Hair stylist: Πέλα Ατματζίδου

Nail & Make-up artist: Τζούλια Μιζαρίδου, Μαρία Ρηνώτα

Ενδυματολόγος: Κρυσταλλία Κασσέρη

Εικαστική επιμέλεια: Νίκη Λαγιόκαπα

Γραφιστική επιμέλεια – Media Creation: Τόνια Καλόνικου, Ελευθερία Ζαϊροπούλου

Εκτέλεση παραγωγής: Ηρώ Γραμματικάκη, Ευγένιος Κοψαχείλης

Διεύθυνση παραγωγής: Politistica-Cultural Scenes

Επικοινωνία (Αθήνα): Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble

Επικοινωνία: Ρεβέκκα Ρουμελιώτη

Ερμηνεύουν στον Χορό

Άλκηστις Αγγελοπούλου

Πέλια Γιαννουλάτου

Σοφία Γιολδάση

Ελένη Δημοπούλου

Δήμητρα Ζαχαριάδου

Μαρία Κατηρτζίδου

Υακίνθη Λάγιου

Μαίρη Λιόλιου

Ηρώ Σαλάκου

Μυρτώ Χαλέμη

Μουσικοί επί σκηνής

Θωμάς Λαζάρου (ηχητική εγκατάσταση/ηλεκτρονικός ήχος)

Μαριαλένα Αντωνοπούλου (φλάουτο)

Παναγιώτης Ανδρέου (κλαρινέτο)

Χρήστος Παπαδόπουλος (ηλεκτρική κιθάρα/μπάσο)

Δήμητρα Βάκα (βιολοντσέλο)

Σ.Σ.: Από τη νέα θεατρική σεζόν, η Γιώτα Φέστα θα βρίσκεται στη διανομή της παράστασης «McNeal» του Ayad Akhtar, σε σκηνοθεσία Χρήστου Σουγάρη, με τον Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη στον ρόλο του Jacob McNeal, η οποία θα παρουσιαστεί στο θέατρο ΝΕΟΣ ΑΚΑΔΗΜΟΣ.