Θερμό καλοκαίρι για τη ΔΕΘ – Η κρίσιμη συμφωνία για την ανάπλαση καταμεσής του καλοκαιριού

Δεν είναι πολλοί αυτοί που κατάλαβαν για ποιο λόγο, εν μέσω θερινής ραστώνης στα τέλη Ιουλίου, έρχεται προς έγκριση στο δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης, μια συμφωνία, μια σύμβαση που αφορά μάλιστα την ανάπλαση της ΔΕΘ και την παραχώρηση δωρεάν κατά χρήση ιδιοκτησίας που έχει ο δήμος Θεσσαλονίκης μέσα σε αυτή την έκταση.

Κάποιοι από αυτούς που είδαν τη σχετική εισήγηση η οποία έρχεται προς έγκριση στο δημοτικό συμβούλιο την Τετάρτη ίσως πρόσεξαν μάλιστα μια μικρή λεπτομέρεια: στα ψιλά, εκεί που αναφέρονται τα σχετικά θέματα, μπορεί κανείς να δει το πλήθος των επιστολών και emails που αντηλλάγησαν από τα τέλη Ιουνίου έως σήμερα μεταξύ της διοίκησης και των υπηρεσιών του δήμου Θεσσαλονίκης με τις αντίστοιχες της ΔΕΘ.

Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτός ο καταιγισμός επιστολών και η κινητικότητα καταμεσής του καλοκαιριού; Και για ποιο λόγο ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης καλεί και σήμερα Δευτέρα τους επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων προς ενημέρωση (για τη ΔΕΘ και για ένα ακόμη θέμα), ενώ και την Τετάρτη το θέμα θα απασχολήσει το δημοτικό συμβούλιο ;

Μάλιστα το παρών στη συγκεκριμένη συνεδρίαση αναμένεται να δώσει και ο πρόεδρος της ΔΕΘ, Χρήστος Τσεντεμεϊδης προκειμένου μάλλον να παρουσιάσει το νέο σχέδιο της ανάπλασης (άλλωστε ο ίδιος, από το ίδιο βήμα, το είχε υποσχεθεί στους δημοτικούς συμβούλους στη συνεδρίαση κατά την οποία το Σώμα απέρριπτε κατά πλειοψηφία το αίτημα 23.214 πολιτών για δημοψήφισμα για το μέλλον της έκτασης της ΔΕΘ).

Η κρίσιμη συμφωνία

Η σημερινή έκταση της ΔΕΘ ανέρχεται σε περίπου 180 στρέμματα. Ιδιοκτήτης ενός πολύ μικρού ποσοστού της έκτασης (συνολικά 12,6 στρεμμάτων)  είναι ο δήμος Θεσσαλονίκης. Προκειμένου να προχωρήσει ο διαγωνισμός για την ανάπλαση της ΔΕΘ και η κατασκευή του έργου, θα πρέπει προφανώς να συμφωνήσει και ο δήμος (ως ιδιοκτήτης) για την δωρεάν κατά χρήση παραχώρηση της περιουσίας του. Ο δήμος, όμως, δεν μπορεί να συμφωνήσει στον διαγωνισμό της ανάπλασης και στην δωρεάν παραχώρηση της ιδιοκτησίας του, αν δεν τροποποιηθεί το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο που ισχύει ειδικά για την έκταση της ΔΕΘ, καθώς, σήμερα, το ισχύον Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο δίνει τη δυνατότητα στη ΔΕΘ να προχωρήσει στη δόμηση όχι μόνο δύο περιπτέρων (όπως είπε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης τον περσινό Αύγουστο) αλλά και για να χτιστούν – ακόμη και στο μέλλον – ένα ξενοδοχείο και ένα εμπορικό κέντρο. Η τροποποίηση του Ειδικού Πολεοδομικού είναι φυσικά εφικτή, ωστόσο η διαδικασία είναι χρονοβόρα (απαιτούνται μελέτη τροποποίησης, αλλά και εγκρίσεις αρκετών φορέων) και δεν αναμένεται να ολοληρωθεί παρά μετά από αρκετό καιρό.

Προκειμένου το έργο της ανάπλασης να μην καθυστερήσει κι άλλο (το συζητάμε ήδη επί… δεκαετίες), η ΔΕΘ ως φορέας του έργου, το Υπερταμείο (ως υπεύθυνος για τον διαγωνισμό)αλλά και ο δήμος προχωρούν σε μια συμφωνία, μια σύμβαση, ώστε ο δήμος να παραχωρήσει μεν κατά χρήση την ιδιοκτησία του αλλά υπό όρους.

Αναλυτικά οι όροι Η σύμβαση που έρχεται προς έγκριση στο δημοτικό συμβούλιο αφορά τη συμφωνία για τη δωρεάν παραχώρηση της χρήσης ακινήτων ιδιοκτησίας του δήμου Θεσσαλονίκης προς την ΔΕΘ και την«Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσία Α.Ε.» (Ε.Ε.ΣΥ.Π. Α.Ε.), δηλαδή το ΤΑΙΠΕΔ, προκειμένου να υλοποιηθεί η ανάπλαση της σημερινής έκτασης της ΔΕΘ, έργο που αποφασίστηκε να γίνει ως δημόσιο έργο με κρατική χρηματοδότηση. Προκειμένου να προχωρήσει το έργο, η ΔΕΘ ζητά από τον δήμο τη δωρεάν κατά χρήση παραχώρηση της ιδιοκτησίας του για 99 χρόνια.

Με δεδομένο όμως ότι ο αναθεωρημένος σχεδιασμός της ανάπλασης δεν αποτυπώνεται στο ισχύον Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (που εγκρίθηκε με Προεδρικό Διάταγμα το 2021), απαιτείται, όπως αναφέρεται στη σχετική εισήγηση «η τροποποίησή του, προκειμένου να θεσμοθετηθεί η δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου συνολικής έκτασης περίπου εκατόν είκοσι (120) στρεμμάτων». Μάλιστα, η προβλεπόμενη διαμόρφωση του Μητροπολιτικού Πάρκου αποτυπώνεται στο σχέδιο γενικής διάταξης, το οποίο επισυνάπτεται  στο Παράρτημα του σχεδίου σύμβασης.

Πότε διαλύεται η συμφωνία

Για να διασφαλιστεί ότι ο δήμος είναι κατοχυρωμένος και δεν πρόκειται να βρεθεί προ εκπλήξεων στο μέλλον, υπάρχει όρος στην σύμβαση που έρχεται προς έγκριση, ο οποίος προβλέπει ότι η σύμβαση αυτή «παύει να ισχύει αυτοδικαίως και αναδρομικά και η χρήση των παραχωρούμενων ακινήτων επανέρχεται στον Δήμο Θεσσαλονίκης» σε περίπτωση που:

δεν υποβληθεί η μελέτη τροποποίησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου

δεν υλοποιηθεί Μητροπολιτικό Πάρκο

που μεταβληθεί η προβλεπόμενη χρήση των παραχωρούμενων δημοτικών ακινήτων σε σχέση με την υποβληθείσα με την με αριθμ. πρωτ. ΣΑΜ/ΤΧΠ/00809/0795/2026 αίτηση μελέτης τροποποίησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου

Πάρκο με περίφραξη και φύλαξη

Στη σύμβαση που έρχεται προς έγκριση, γίνεται λόγος για σύμβαση που εξυπηρετεί το δημόσιο και τοπικό συμφέρον και αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος, τα οποία«αναδεικνύονται ιδίως από τα ακόλουθα (σ.σ. τα οποία δίνουν μια «γεύση» του νέου σχεδίου ανάπλασης): 1) Τη δημιουργία-διαμόρφωση Μητροπολιτικού Πάρκου, συνολικής έκτασης 120 στρεμμάτων, με εκτεταμένες φυτεύσεις υψηλής και χαμηλής βλάστησης, με υδάτινο στοιχείο, ελεύθερους χώρους και σύγχρονες υποδομές αναψυχής και περιπάτου που έχει σαν αποτέλεσμα την πλήρη αφαίρεση της δόμησης από τις περιοχές δόμησης Ι2 και ΙΙΙ με τον μηδενισμό των μέγιστων επιτρεπόμενων δομήσιμων επιφανειών που το ισχύον ΕΠΣ αποδίδει στις εν λόγω περιοχές, ήτοι 14.000,00τ.μ. της Ι2 και 35.000,00τ.μ. της ΙΙΙ, και την ένταξη αυτών στην έκταση του πάρκου. (2) Την κατασκευή δυο (2) νέων βιοκλιματικών εκθεσιακών κτιρίων που θα καλύπτουν τις σύγχρονες ανάγκες της αμιγούς εκθεσιακής και εν γένει της εμπορικής δραστηριότητας της ΔΕΘ-HELEXPO. (3) Τη δημιουργία χιλίων (1.000) υπόγειων θέσεων στάθμευσης. (4) Την ευθύνη και την ανάληψη του κόστους συντήρησης, λειτουργίας και φύλαξης του Μητροπολιτικού Πάρκου από τη ΔΕΘ-HELEXPO. (5) Τη λειτουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου ως ανοικτού χώρου με περίφραξη και φύλαξη, ελεύθερα προσβάσιμου από τους πολίτες όλον τον χρόνο, κατά τρόπο αντίστοιχο προς το μοντέλο λειτουργίας του Εθνικού κήπου στην Αθήνα καθώς και του Πεδίου του Άρεως. (6) Την παραχώρηση στον Δήμο Θεσσαλονίκης τη χρήση χώρου για τη στέγαση μόνιμου περιπτέρου (100,00 τ.μ.) του Δήμου, εντός του νέου εκθεσιακού κέντρου, σύμφωνα με τους όρους που θα καθορίσει το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρείας»

Οι τοποθετήσεις

Στο δημοτικό συμβούλιο την Τετάρτη 29 Ιουλίου, οι δημοτικές παρατάξεις αναμένεται να πάρουν θέση για το θέμα, αλλά ήδη κάποιοι με δηλώσεις τους έχουν τοποθετηθεί.

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης

«Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική απόφαση για το μέλλον της ΔΕΘ και του κέντρου της πόλης. Μετά από μια μακρά περίοδο διαλόγου, διεκδικήσεων και ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, η πρόταση που διαμορφώσαμε μαζί με τους πολίτες και που αποδέχτηκε η Πολιτεία, αποτυπώνεται πλέον σε ένα σαφές και δεσμευτικό νομικό πλαίσιο.

Η συμφωνία αυτή αποτελεί μια μεγάλη νίκη της Θεσσαλονίκης. Είναι η έμπρακτη δικαίωση της κοινής προσπάθειας της πόλης, των θεσμών και της κοινωνίας των πολιτών, που διεκδίκησαν μια διαφορετική ανάπλαση της ΔΕΘ: περισσότερο πράσινο, λιγότερη δόμηση, σεβασμό στο δημόσιο χώρο και ισχυρές θεσμικές εγγυήσεις.

Η σύμβαση προβλέπει τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Πάρκου 120 στρεμμάτων, ανοιχτού και προσβάσιμου σε όλους, με ευθύνη της ΔΕΘ για τη συντήρηση και τη φύλαξή του. Καταργούνται οι χρήσεις real estate, περιορίζεται δραστικά το κτιριακό αποτύπωμα και προβλέπονται μόλις δύο νέα κτίρια, αποκλειστικά για εκθεσιακές χρήσεις και σε αντικατάσταση των υφιστάμενων. Παράλληλα, δημιουργούνται 1.000 υπόγειες θέσεις στάθμευσης, ενώ το Συνεδριακό Κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης» αναβαθμίζεται πλήρως.

Η ανάπλαση θα υλοποιηθεί ως δημόσιο έργο, με δημόσια χρηματοδότηση. Κυρίως όμως, οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται δεν είναι πολιτικές διακηρύξεις. Κατοχυρώνονται με συμβολαιογραφικό έγγραφο, διαλυτικές αιρέσεις και τροποποίηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου. Οποιαδήποτε μελλοντική απόπειρα αλλοίωσης ή κατάργησής τους θα καθιστά την παραχώρηση άκυρη. Παράλληλα, προβλέπεται ρητά η προστασία των κατοίκων από απαιτήσεις που συνδέονται με τις ρυμοτομικές ρυθμίσεις.

Για πρώτη φορά, το Δημοτικό Συμβούλιο καλείται να αποφασίσει στη βάση μιας ολοκληρωμένης θεσμικής και νομικής θωράκισης, η οποία διασφαλίζει ότι όσα συμφωνήθηκαν δεν θα μπορούν να ανατραπούν στο μέλλον.

Από έναν σχεδιασμό που προέβλεπε μόλις 60 στρέμματα πρασίνου, εκτεταμένη δόμηση, ξενοδοχείο και χρήσεις real estate, η πόλη οδηγείται σήμερα σε μια συμφωνία που κατοχυρώνει 120 στρέμματα Μητροπολιτικού Πάρκου, δημόσια χρηματοδότηση, αισθητά μικρότερο κτιριακό αποτύπωμα και σύγχρονες εκθεσιακές και συνεδριακές υποδομές.

Η Θεσσαλονίκη δεν καλείται σήμερα να επιλέξει ανάμεσα σε θεωρίες και συνθήματα. Καλείται να αποφασίσει πάνω σε μια συγκεκριμένη συμφωνία, με σαφείς όρους και ισχυρές νομικές εγγυήσεις, που κατοχυρώνει όσα επί χρόνια διεκδίκησε η πόλη.

Καλώ όλες τις δημοτικές παρατάξεις να τοποθετηθούν με βάση το πραγματικό περιεχόμενο της σύμβασης και τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών. Η στάση του καθενός θα καταγραφεί απέναντι σε μια συμφωνία που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και ανοίγει τον δρόμο για τη μεγαλύτερη αστική ανάπλαση που έχει γνωρίσει η Θεσσαλονίκη τις τελευταίες δεκαετίες.

Φτάσαμε έως εδώ με επιμονή, σοβαρή διαπραγμάτευση και ουσιαστικό διάλογο. Μαζί με τους πολίτες αλλάξαμε τον σχεδιασμό για τη ΔΕΘ. Σήμερα έχουμε μπροστά μας μια συμφωνία που διατηρεί τη ΔΕΘ στον ιστορικό της χώρο, δημιουργεί ένα πραγματικό Μητροπολιτικό Πάρκο 120 στρεμμάτων και συνδυάζει ανάπτυξη, περιβάλλον και ποιότητα ζωής.

Αυτή είναι μια νίκη της Θεσσαλονίκης. Και είναι ευθύνη όλων μας να τη διαφυλάξουμε και να την κάνουμε πράξη».

Νίκος Νικήσιανης, «Πόλη Ανάποδα»

Ραντεβού στα τυφλά δίνει η πόλη με το σημαντικότερο έργο της πρόσφατης ιστορίας της. Στο Δημοτικό Συμβούλιο της Τετάρτης, η διοίκηση μας καλεί να εγκρίνουμε τη σύμβαση δωρεάν παραχώρησης των εκτάσεων ιδιοκτησίας του Δήμου στη ΔΕΘ, ώστε να προχωρήσει το νέο σχέδιο ανάπλασης. Και αυτό χωρίς να έχει δει ακόμα κανείς μας κανένα σχέδιο της νέας ανάπλασης, ούτε καν ένα απλό τοπογραφικό διάγραμμα που να δείχνει που θα βρίσκονται και τί έκταση θα πιάνουν τα νέα κτήρια. Και αυτό χωρίς να συνοδεύεται η έγκριση από καμία από τις αναγκαίες μελέτες, όπως είχε ρητά δεσμευτεί και ο Δήμαρχος, μέσα στα περίφημα 12 σημεία. Καμία μελέτη σκοπιμότητας που να αποδεικνύει γιατί πρέπει να έχει αυτή ή την άλλη έκταση, καμιά μελέτη βιωσιμότητας που να δείχνει ότι αξίζει τον κόπο αυτή η επένδυση, καμιά μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που να μετρά το κρυφό κόστος που θα πληρώσει η πόλη με ρύπους και σκόνη, καμιά κυκλοφοριακή μελέτη που να αποτυπώνει την επιβάρυνση από τις εργασίες ή τις λειτουργίες. Όλα αυτά θα γίνουν (αν γίνουν) μετά, από τον ανάδοχο εργολάβο.

Και όλα αυτά, στο βάθος του καλοκαιριού, στο πόδι και βιαστικά, με 3 ημέρες περιθώριο, χωρίς καμιά δυνατότητα ουσιαστικής ενημέρωσης και παρέμβασης. Η ΔΕΘ που καθυστερεί την αποφασισμένη ανάπλαση 12 χρόνια, που της πήρε 14 μήνες για να αλλάξει το αρχικό πλάνο, δεν μπορεί τώρα να περιμένει ούτε λίγες εβδομάδες να το δει και να το συζητήσει η πόλη. Πρέπει να κάνει τον διαγωνισμό Αύγουστο. Και ο Δήμαρχος τρέχει να τη διευκολύνει.

Ο Δήμαρχος ωστόσο μιλά προκαταβολικά για “μεγάλη νίκη της πόλης”. Έχει άραγε δει αυτός τουλάχιστον το τοπογραφικό και τις μελέτες και ξέρει κάτι παραπάνω; Ας το μοιραστεί και μαζί μας. Σε κάθε περίπτωση, η μεγάλη νίκη πράγματι ήρθε πέρσι τέτοιο καιρό, όταν διοίκηση Αγγελούδη και κυβέρνηση αναγκάστηκαν να υπαναχωρήσουν από την αρχική τους συμφωνία για το σχέδιο ανάπλασης των 5 κτιρίων. Το πως θα ολοκληρωθεί αυτή η υπόθεση, θα το δούμε.Τον τελευταίο λόγο άλλωστε θα τον έχει η κοινωνία. Αυτή που πέρσι απαιτούσαν να το βουλώσει, αλλά δεν υπάκουσε.