AI: Ο λόγος που το επόμενο κινητό σου θα κοστίζει ακριβότερα (VIDEO)

«Πέρσι τέτοια εποχή ο υπολογιστής μου κοστολογούνταν περίπου στα 1.100 ευρώ. Σήμερα, θα χρειαζόμουν 4.000 ευρώ για να αποκτήσω ακριβώς το ίδιο μηχάνημα», λέει στο ΤheOpinion επαγγελματίας web designer, που βασίζεται στην αξιοπιστία και την ταχύτητα του προσωπικού του υπολογιστή για την επαγγελματική του δραστηριότητα.

Και δεν είναι ο μόνος. Μία σύντομη αναζήτηση στο διαδίκτυο αποδεικνύει ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αναρωτιούνται «γιατί οι RAM είναι τόσο ακριβές», αναφερόμενοι σε ένα από τα πιο βασικά εξαρτήματα για κάθε υπολογιστή αλλά και για πολλούς άλλους τύπους συσκευών, από κινητά τηλέφωνα μέχρι «έξυπνες» τηλεοράσεις και infotainment συστήματα σε αυτοκίνητα.

Μία απλουστευτική απάντηση σε αυτού τους είδους τα ερωτήματα θα ήταν: «Λόγω τεχνητής νοημοσύνης». Όμως, όπως συμβαίνει συνήθως, στην πράξη το όλο ζήτημα είναι λίγο πιο σύνθετο.

RAM η περιζήτητη

Σήμερα, όλο και περισσότερες από τις συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά είναι πρακτικά μικροί υπολογιστές, με επεξεργαστή, μνήμες αποθήκευσης δεδομένων, κάρτες επεξεργασίας ήχου και γραφικών κοκ.

Ένα από τα βασικότερα εξαρτήματα είναι οι προαναφερθείσες μνήμες RAM (Random Access Memory), δηλαδή μνήμες οι οποίες υποστηρίζουν τις λειτουργίες του επεξεργαστή, αποθηκεύοντας πληροφορίες χρήσιμες για όσες εργασίες εκτελούμε στη συσκευή (από την αναπαραγωγή ενός βίντεο μέχρι το γράψιμο ενός κειμένου).

Η διαφορά τους με τον αποθηκευτικό χώρο που προσφέρει ένας σκληρός δίσκος είναι ότι αποθηκεύουν τις πληροφορίες μόνο προσωρινά, όσο είναι ενεργοποιημένη η συσκευή. Μόλις αυτή απενεργοποιηθεί, τα δεδομένα χάνονται. Αντίθετα, στο σκληρό δίσκο εγγράφονται μόνιμα.

Τα τελευταία χρόνια, οι μνήμες RAM έχουν αποκτήσει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, καθώς όλες οι σύγχρονες εφαρμογές, από τον browser με τον οποίο πλοηγούμαστε στο διαδίκτυο μέχρι τα τελευταία βιντεοπαιχνίδια της αγοράς, είναι πολύ πιο «βαριές» σε πληροφορία, η οποία πρέπει να αποθηκεύεται σε πραγματικό χρόνο, για να είναι προσιτή στο χρήστη.

Είναι, λοιπόν, προφανές ότι μία μεγάλη αύξηση στις τιμές αυτού του συγκεκριμένου εξαρτήματος θα συμπαρασύρει και μία μεγάλη γκάμα προϊόντων που τη χρησιμοποιούν. Πράγματι, αυτό έχει συμβεί, αρχής γενομένης από το φθινόπωρο του 2025 περίπου.

Τα πρώτα «σύννεφα»

Αυτήν τη στιγμή, η βιομηχανία παραγωγής τσίπ για μνήμες RAM έχει ολιγοπωλιακά χαρακτηριστικά, αφού οι βασικοί «παίκτες» είναι μόλις τρεις εταιρείες: η Micron, η Samsung και η SK Hynix. Από τα δικά τους εργοστάσια παράγονται τα τσιπ που τελικά «κουμπώνουν» στις πλακέτες μνήμης RAM που συναντούμε στους υπολογιστές και τα κινητά μας τηλέφωνα.

Από το 2020 μέχρι το 2023, αυτοί οι προμηθευτές βρέθηκαν αντιμέτωποι με μία σειρά αλλεπάλληλων κρίσεων, με πρώτη και κύρια την πανδημία του κορονοϊού και τις τεράστιες επιπτώσεις της στην εφοδιαστική αλυσίδα. Ακολούθησε ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ – Κίνας και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που επίσης ανατάραξαν το παγκόσμιο εμπόριο.

Αυτές οι συνθήκες, μαζί με τη ραγδαία άνοδο στη ζήτηση ηλεκτρονικών συσκευών λόγω του εγκλεισμού στο σπίτι, δημιούργησε ελλείψεις στην αγορά, οι οποίες όμως σταδιακά καλύφθηκαν, με αποτέλεσμα να επέλθει μία κανονικότητα στην αγορά –μέχρι και πριν περίπου έναν χρόνο.

Οι επιπτώσεις της AI και που έφεραν… RAMαγεδδώνα

Την ίδια περίοδο, στη ζωή μας υποδεχτήκαμε μία σειρά από συναρπαστικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, με «μπροστάρη» το ChatGPT της OpenAI. Περίπου τέσσερα χρόνια μετά το πρώτο επίσημο λανσάρισμά του, έχει γίνει συνώνυμο των chatbots που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη και βασίζονται σε Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (Large Language Models, LLMs), για τη διάδραση με το χρήστη και την παραγωγή περιεχομένου. Φυσικά, στον «αγώνα» μπήκαν και πολλές άλλες εταιρείες, όπως η Google με το Gemini, η Microsoft με το Copilot, η xAI του Elon Musk με το Grok, που βρίσκουμε στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης X, και η Meta, με το Meta AI σε Facebook και Instagram.

Αυτά τα νέα μοντέλα χρειάζονται τεράστια υπολογιστική δύναμη και ποσότητα μνήμης, προκειμένου να πραγματοποιούν σε πραγματικό χρόνο τις χιλιάδες, περισσότερο ή λιγότερο σύνθετες, εργασίες που τους ζητούν χρήστες από ολόκληρο τον κόσμο. Η λειτουργία τους βασίζεται σε διάσπαρτες ανά τον κόσμο, μεγάλες εγκαταστάσεις κέντρων δεδομένων (data centers), όπου στεγάζονται πολλοί υπερ-υπολογιστές και άλλος εξοπλισμός. Μεταξύ άλλων, έχουν υπάρξει επικρίσεις για τις μεγάλες ποσότητες νερού που χρησιμοποιούν στα συστήματα ψύξης τους και για την πίεση που ασκούν στα συστήματα ηλεκτροδότησης.

Όμως, αυτά τα κέντρα δεν «καταπίνουν» μόνο νερό και ρεύμα· «καταπίνουν» και Terrabyte μνήμης.

Ήταν θέμα χρόνου, λοιπόν, οι μόλις τρεις προμηθευτές να στραφούν σχεδόν ολοκληρωτικά σε αυτήν την πολύ προσοδοφόρα ανερχόμενη αγορά, κλείνοντας ιδιαίτερα επικερδή αλλά και αυστηρά συμβόλαια δισεκατομμυρίων ευρώ με τους «κολοσσούς» του AI. Φυσικά, οι «κολοσσοί» δεν μπορούν να περιμένουν! Έτσι, υπομονή καλούνται να κάνουν οι εκατοντάδες υπόλοιπες εταιρείες και ιδιώτες που χρειάζονται μνήμες RAM.

Έτσι, μπήκαμε και επισήμως στην εποχή που οι tech geeks ονομάζουν περιπαικτικά “RAMageddon”.

Οι πρώτες πιέσεις στο σύστημα ξεκίνησαν ήδη πριν δύο χρόνια, όμως κορυφώθηκαν από πέρσι το φθινόπωρο και συνεχίζουν εντεινόμενες μέχρι σήμερα. Φέτος, οι παραγγελίες των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης προβλέπεται να δεσμεύσουν το 70% της παγκόσμιας παραγωγής μνήμης, σύμφωνα με την TrendForce, μια εταιρεία ανάλυσης και συμβουλευτικών υπηρεσιών με έδρα την Ταϊβάν που ειδικεύεται στον κλάδο των ημιαγωγών.

Τη χαριστική βολή έδωσε, τον περασμένο Δεκέμβριο, η απόφαση της Micron να σταματήσει την παραγωγή μνημών για το ευρύ καταναλωτικό κοινό και να στρέψει αποκλειστικά το ενδιαφέρον της στην εξυπηρέτηση των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης. Επιχειρηματικά, το όφελος ήταν ξεκάθαρο: Το τρίμηνο Απριλιου-Ιουνίου φέτος, τα κέρδη της εκτοξεύτηκαν στα 41,5 δισ. δολάρια, σημειώνοντας 346% αύξηση μέσα σε έναν χρόνο.

Το πρόβλημα δεν σταματά εδώ. Σταδιακά, οι ελλείψεις επεκτάθηκαν και σε άλλα εξαρτήματα, κυρίως στους σκληρούς δίσκους τεχνολογίας Solid State Drive (SSD) και στις κάρτες γραφικών. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Western Digital, ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές μέσων αποθήκευσης, επιβεβαίωσε τον περασμένο Φεβρουάριο ότι βάζει επίσης σε προτεραιότητα τους εταιρικούς της πελάτες. Καθόλου τυχαίο, αν σκεφτεί κανείς ότι έχει ήδη ξεπουλήσει τη συνολική της παραγωγή για όλο το 2026, με το 89% των κερδών να προέρχεται από τέτοιους πελάτες και μόλις το 5% από τις πωλήσεις σε ιδιώτες.

Αυξήσεις μέχρι και σχεδόν 400%

Μία επίσκεψη στη δημοφιλή αμερικανική ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών PC Part Picker αποκαλύπτει μία ξεκάθαρη τάση αύξησης των τιμών στα παραπάνω εξαρτήματα:

Αλλά και μία επίσκεψη στην ελληνική ιστοσελίδα Skroutz.gr εξηγεί πολλά. Ενδεικτικά, ένα ζευγάρι σύγχρονες πλακέτες μνήμης RAM της εταιρείας Kingston πωλούνται, την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, 591 ευρώ, ενώ έναν χρόνο πριν… 122 ευρώ (αύξηση 384%).

Παρομοίως, ένα ζευγάρι μνήμες της Corsair πωλούνται σήμερα 379 ευρώ, όταν ακριβώς πριν έναν έναν πωλούνταν 110 ευρώ (αύξηση 244%).

Ερχόμενοι σε μία από τις «ναυαρχίδες» στις επιχειρήσεις τεχνολογίας, την Apple, στα τέλη Ιουνίου οι τιμές σε 14 προϊόντα της –ανάμεσα στα οποία τα tablet iPad και οι υπολογιστές iMac– αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 264 δολάρια στο επίσημο αμερικανικό της κατάστημα. Τα iPhone τη γλίτωσαν –προς το παρόν.

Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Tim Cook, απέδωσε τις αυξήσεις στις αναταραχές που έφερε στην αγορά η έλλειψη μνημών RAM και αποθηκευτικών μέσων.

Ειδικότερα, οι τιμές διαμορφώθηκαν ως εξής:

• HomePod mini: 129 δολάρια από 99 δολάρια
• HomePod: 349 δολάρια από 299 δολάρια
• Apple TV: 199 δολάρια από 129 δολάρια
• iPad: 449 δολάρια από 349 δολάρια
• iPad mini: 599 δολάρια από 499 δολάρια
• iPad Air: 749 δολάρια από 599 δολάρια
• iPad Pro: 1.199 δολάρια από 999 δολάρια
• MacBook Neo: 699 δολάρια από 599 δολάρια
• MacBook Air: 1.299 δολάρια από 1.099 δολάρια
• MacBook Pro: 1.999 δολάρια από 1.699 δολάρια
• iMac: 1.499 δολάρια από 1.299 δολάρια
• Mac mini (M4 Pro): 1.599 δολάρια από 1.399 δολάρια
• Mac Studio (M4 Max): 2.499 δολάρια από 1.999 δολάρια
• Mac Studio (M3 Ultra): 5.299 δολάρια από 3.999 δολάρια
• Vision Pro: 3.699 δολάρια από 3.499 δολάρια

Πότε θα ομαλοποιηθεί η κατάσταση

Το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου είναι το πότε θα πέσουν οι τιμές στις RAM. Ως προς αυτό, δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση. Ο πρώην συνεργάτης της Samsung Kye-hyun Kung προέβλεψε ότι οι τιμές θα αρχίσουν να μειώνονται από του χρόνου. Άλλες προβλέψεις, πιο απαισιόδοξες, πιστεύουν ότι το «ξεφούσκωμα» θα ξεκινήσει το νωρίτερο το 2028.

Βέβαια, ακόμα και αν δούμε πράγματι κάποια πτώση τιμών, ο επικεφαλής της Micron, Sanjay Mehrotra, πιστεύει ότι οι ρυθμοί παραγωγής των τσιπ δεν πρόκειται να ευθυγραμμιστούν σύντομα με την ολοένα και αυξανόμενη ζήτηση. Βέβαια, με τόσο μεγάλα εταιρικά κέρδη, μάλλον κάτι τέτοιο δεν θα… τον χάλαγε και ιδιαίτερα.