Ο… κόκκινος στρατός, οι «δύσκολες μέρες» και τα άλλα ταμπού της περιόδου που πρέπει να εξαφανίσουμε
Οι ιδρύτριες του Οργανισμού H3RS Κατερίνα Κατσίνα και Ευσταθία Χατζηθεοδωρου μιλούν στο TheOpinion για την περίοδο και το στίγμα γύρω από αυτή.
Βιβή Κοτσαπουϊκίδου 
Το σώμα μας και ό,τι έχει να κάνει με αυτό, παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ταμπού. Είτε έχει να κάνει με τις αλλαγές του, λόγω ηλικίας ή μιας εγκυμοσύνης για παράδειγμα, είτε με το σεξ και την περίοδο, ακόμα εφευρίσκουμε τρόπους για να επικοινωνήσουμε «πλαγίως».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίοδος, η οποία μπορεί να αφορά εκατομμύρια γυναίκες στη χώρα μας, όμως ακόμα δε μιλάμε ανοιχτά γι΄αυτή, ντρεπόμαστε όταν πρέπει να πάμε τουαλέτα με μια σερβιέτα στο χέρι και την κρύβουμε σε κάθε πιθανό και απίθανο σημείο.
Φέτος, για πρώτη φορά, ακούσαμε από «επίσημα χείλη», αυτά της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας, Ειρήνης Αγαπηδάκη, για το period poverty στην Ελλάδα και ενημερωθήκαμε ότι θα ξεκινήσει η δωρεάν διάθεση προϊόντων σε μαθήτριες, αλλά και η εκπαίδευσή τους επί του θέματος.
«Η χώρα μας, σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στο ζήτημα της περιόδου αλλά και στο ταμπού που την περιτριγυρίζει είναι ακόμα αρκετά πίσω. Ζούμε σε μία κοινωνία που τα περισσότερα άτομα ντρέπονται να πούνε ότι έχουνε περίοδο, κρύβουνε τα προϊόντα περιόδου που κουβαλάνε μαζί τους σε δημόσιους χώρους και κυρίως δεν έχουμε καμία μέριμνα σαν κράτος για τα άτομα που υποφέρουν κατά τη διάρκεια της περιόδου τους». Αυτό τονίζουν μέσω του TheOpinion οι ιδρύτριες του Οργανισμού H3RS Κατερίνα Κατσίνα και Ευσταθία Χατζηθεοδωρου, δυο γυναίκες που μαζί με μια υπέροχη ομάδα, μας εισήγαγαν για πρώτη φορά στον όρο ”period poverty”, μέσω της ομώνυμης καμπάνιας τους.
Η καμπάνια ξεκίνησε το 2021 με μεγάλη επιτυχία και να που το 2024 αυτός ο όρος μπήκε και επίσημα στην «ατζέντα» μας. «Η Ισπανία πέρσι έκανε ένα βήμα μπροστά και έγινε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που ψήφισε νόμο για παροχή άδειας επί πληρωμή σε γυναίκες που την χρειάζονται για τρεις μέρες κατά την διάρκεια της περιόδου τους, με την προσκόμιση βεβαίωσης από τον γιατρό. Μπορεί να μην καλύπτει όλα τα άτομα που το έχουν όντως ανάγκη αλλά σίγουρα είναι ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση, σημειώνουν οι ίδιες.
«Δεν είναι το ιδανικό αλλά είναι ένα πρώτο βήμα το οποίο στην Ελλάδα βλέπουμε να αργεί πολύ για να γίνει. Με την ακρίβεια να φτάνει στα ύψη, όλο και περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν τα χρήματα να αγοράσουν προϊόντα πρώτης ανάγκης, πόσο μάλλον προϊόντα περιόδου, που ενώ είναι απαραίτητα είδη προσωπικής φροντίδας και υγιεινής για την αντιμετώπιση μιας βιολογικής ανάγκης, έως και σήμερα επιλέγουμε να τα φορολογούμε με το μέγιστο δυνατό ΦΠΑ 24% σαν να είναι ήδη πολυτελείας. Είναι ένα θέμα επιτακτικής ανάγκης που δυστυχώς θα αργήσει και άλλο για να φτάσει στο προσκήνιο και να πάρει την διάσταση που του αρμόζει», λένε.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Στη χώρα μας το στίγμα που περιτριγυρίζει την περίοδο είναι ακόμη μεγάλο»
Σίγουρα κάποια στιγμή στη ζωή σας ακούσατε κάποια να μιλά για τον «κόκκινο στρατό», τις «δύσκολες μέρες του μήνα» ή να σας ζητά μια σερβιέτα χαμηλόφωνα, σχεδόν συνωμοτικά. «Στη χώρα μας το στίγμα που περιτριγυρίζει την περίοδο είναι ακόμη μεγάλο», μας λένε οι ιδρύτριες του H3RS.
«Σίγουρα και σε πολλές άλλες κοινωνίες η περίοδος είναι ταμπού αλλά αυτό που έχουμε διαπιστώσει στον καιρό που τρέχουμε την καμπάνια μας, είναι ότι εμείς δεν είμαστε ακόμα έτοιμ@ να το αντιμετωπίσουμε. Όπως είπαμε και παραπάνω, ακόμα κρύβουμε τα προϊόντα περιόδου μας, δεν μιλάμε ανοιχτά ή δεν λέμε ακριβώς τι μας συμβαίνει όταν έχουμε περίοδο (προτιμάμε να λέμε ότι αδιαθετήσαμε ή να χρησιμοποιούμε διάφορες εκφράσεις που το κρύβουν από πίσω τους). Αυτό που πρέπει να γίνει, και αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε και εμείς σαν H3RS, είναι να μάθουμε για την περίοδο, να ενημερωθούμε σωστά για αυτή και με τη σειρά του όσο περισσότερο και πιο ανοιχτά μιλάμε για αυτή τότε θα ξεκινήσει και η εξάλειψη του στίγματος», προσθέτουν.
Τα χαμένα μαθήματα και οι αφόρητοι πόνοι στη δουλειά
Σχολείο και εργασία. Δυο χώροι που περνάμε πολλές ώρες και χρόνια της ζωής μας. Δυο χώροι που μοιάζουν «σκόπελος» για πολλές γυναίκες όταν έχουν περίοδο.
Ρωτάμε λοιπόν την Κατερίνα Κατσίνα και την Ευσταθία Χατζηθεοδωρου, υπάρχουν κορίτσια που χάνουν μαθήματα λόγω περιόδου; «Σίγουρα υπάρχουν. Πολλά άτομα και οικογένειες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν προϊόντα περιόδου. Οπότε αυτό έχει σαν αποτέλεσμα παιδιά να χάνουν μέρες και μαθήματα από το σχολείο τους γιατί δεν μπορούν να καλύψουν αυτή τη βασική τους ανάγκη. Βέβαια με μια γρήγορη αναζήτηση θα δείτε ότι για την χώρα μας δεν υπάρχουν στατιστικά που αφορούν το period poverty, ή αλλιώς την φτώχεια της περιόδου. Μόλις πριν ένα μήνα δημοσιεύτηκε ο πρώτος αριθμός από το υπουργείο υγείας. 20% των γυναικών, σύμφωνα με το υπουργείο, δεν μπορεί να διαθέσει χρήματα για προϊόντα περιόδου για αυτές ή και για τις κόρες τους. Επιπλέον, με βάση το Υπουργείο Υγείας, πολλά κορίτσια απουσιάζουν έως και 30 ημέρες από το σχολείο λόγω της αδυναμίας αυτής. Η ανάλυση όμως σταματάει εκεί. Και πάλι συνεχίζουμε να αναφερόμαστε μόνο σε γυναίκες που έχουν περίοδο, ενώ υπάρχουν άτομα που έχουν μήτρα, έχουν περίοδο και δεν αυτοπροσδιορίζονται ως γυναίκες (βέβαια αυτό είναι άλλη μια μεγάλη συζήτηση)».
Τι γίνεται όμως με τον χώρο της εργασίας; «Δυστυχώς δεν έχουμε φτάσει σαν κοινωνία ακόμα στο σημείο να θεωρούμε την περίοδο τόσο σημαντική ώστε να δίνουμε στα άτομα που την χρειάζονται άδεια από τη δουλειά τους. Από άτομα που έχουμε συζητήσει και διαβάσει τις ιστορίες τους όλα αυτά τα χρόνια βλέπουμε ότι στην πλειονότητα πηγαίνουν στις δουλειές τους και προσπαθούν να είναι λειτουργικά όσο μπορούν ενώ την ίδια στιγμή υποφέρουν. Παίρνουν πολλά παυσίπονα και φάρμακα για να περάσει όσο μπορεί ο πόνος και περιμένουν απλά να σχολάσουν και να επιστρέψουν σπίτι. Σε καλύτερες περιπτώσεις, τις μέρες που πονάνε περισσότερο ή έχουν μεγαλύτερη ροή, μπορεί να επιλέξουν να δουλέψουν από το σπίτι ή να ζητήσουν αναρρωτική άδεια. Αλλά τις περισσότερες φορές αυτό δεν είναι εφικτό, οπότε προσπαθούν να βγάλουν τη μέρα τους όσο καλύτερα γίνεται. Αυτό συμβαίνει γιατί ο πόνος της περιόδου θεωρείται κάτι υπερβολικό και αμελητέο. Οπότε και αντιμετωπίζουμε οτιδήποτε τον συνοδεύει ως κάτι μη σημαντικό».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Τι είναι αυτό που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη οι γυναίκες στη χώρα μας
«Η ενημέρωση και η ενσυναίσθηση» είναι αυτό που «χρειαζόμαστε περισσότερο όχι μόνο σαν γυναίκες ή θηλυκότητες αλλά γενικότερα σαν κοινωνία σχετικά με την περίοδο», υποστηρίζουν οι ιδρύτριες του H3RS.
«Πρέπει η πολιτεία να μεριμνά και να εκπαιδεύει τους πολίτες της για οτιδήποτε τους φαίνεται ξένο και διαφορετικό, για οτιδήποτε έχουμε μάθει να σιωπούμε και να ντρεπόμαστε να ρωτήσουμε, όπως για παράδειγμα η περίοδος. Επιπλέον, πρέπει να μάθουμε να δεχόμαστε οτιδήποτε είναι διαφορετικό και δεν συμβαίνει σε εμάς προσωπικά αλλά σε ένα μεγάλο μέρος, εάν όχι στο μεγαλύτερο, του πληθυσμού (όπως για παράδειγμα και πάλι η περίοδος αφού μιλάμε για αυτή). Πρέπει να μάθουμε να δεχόμαστε και να δείχνουμε κατανόηση για τον πόνο του άλλου ανθρώπου, είτε αυτός είναι πόνος περιόδου, ψυχολογικός ή σωματικός. Έχουμε μάθει σαν άνθρωποι να τα θάβουμε όλα κάτω από ένα χαλί, να βαφτίζουμε τα πράγματα όπως μας βολεύουν για να μην αισθανόμαστε άβολα και στο τέλος της ημέρας να υποκρινόμαστε ότι δεν υπάρχουν. Αλλά αυτό που έχουμε δει μέσα από τις ιστορίες που μας στέλνει το κοινό μας αλλά και από την γενικότερη αλληλεπίδραση μαζί του, είναι ότι πολλά άτομα δεν θέλουμε άλλο αυτή την κατάσταση. Είμαστε έτοιμα για αλλαγή, όσο επίπονο και δύσκολο και αν είναι αυτό».
Λίγα λόγια για το H3RS, την ιστορία του και την καμπάνια ”period poverty”
«Το H3RS δημιουργήθηκε το 2017 σαν μια οργάνωση νεολαίας με το όνομα She & He. Τέσσερα χρόνια αργότερα, αποφασίσαμε πως θέλουμε να δώσουμε μια άλλη πνοή στην ομάδα, να γίνουμε Οργανισμός και να αγκαλιάσουμε όλα όσα πιστεύουμε και ονειρευόμαστε για ένα καλύτερο αύριο, με γνώμονα την συμπερίληψη και την αποδοχή. Από την αρχή της δημιουργίας μας μέχρι και σήμερα προσπαθούμε να μιλάμε και ενημερώνουμε το κοινό μας σχετικά με τις έμφυλες ταυτότητες, το φάσμα της σεξουαλικότητας, τις έμφυλες διακρίσεις, και τα τελευταία σχεδόν τρία χρόνια έχουμε επικεντρωθεί στο στίγμα της περιόδου και το period poverty μέσω trainings, workshops, του podcast μας αλλά και των social media.
Η ιδέα για την καμπάνια ήρθε προς τα τέλη του 2020 όταν διαβάσαμε για τη Σκωτία η οποία έγινε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που θα παρείχε δωρεάν προϊόντα περιόδου στα σχολεία. Ξεκινήσαμε λοιπόν να ψάχνουμε το ζήτημα περισσότερο και έτσι ήρθαμε σε επαφή με τον όρο και το ζήτημα του period poverty. Τότε, συνειδητοποιήσαμε ότι ενώ σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μιλούσανε ήδη ανοιχτά για το ζήτημα και γίνονταν σχετικές έρευνες, στην Ελλάδα δεν υπήρχε τίποτα από όλα αυτά. Έτσι, αποφασίσαμε να στήσουμε μια καμπάνια, αρχικά ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γύρω από την περίοδο και σιγά σιγά να αρχίσουμε να παρουσιάζουμε και να μιλάμε για το period poverty, που ενώ υπάρχει σαν ζήτημα στη χώρα μας δεν έχουμε καν ελληνική ορολογία. Μόλις φέτος αναφέρθηκε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, για το ζήτημα.
Αυτή τη περίοδο είμαστε στη διαδικασία που στήνουμε και λανσάρουμε στη Θεσσαλονίκη διάφορα Red Spots, τα οποία είναι συνεργαζόμενα καταστήματα και χώροι μέσα στην πόλη όπου θα μπορεί ο κόσμος να προσφέρει όσα προϊόντα περιόδου επιθυμεί και εμείς μετά θα τα δωρίζουμε σε οργανισμούς ή/και δομές που μπορούν να τα διαθέσουν σε άτομα που τα έχουν περισσότερο ανάγκη. Προς το παρόν, μέσα από δράσεις σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα όπου παρευρεθήκαμε με pop-up Red Spots, μπορέσαμε μαζί με τον κόσμο να μαζέψουμε πάνω από 350 προϊόντα περιόδου τα οποία και δωρίσαμε στην Α21 και στο IRC».