Μητσοτάκης: Plan B για Μέση Ανατολή και ευρωπαϊκή ασπίδα απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ

Με φόντο τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής αναταραχής με ευρωπαϊκές συνέπειες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το 11ο Φόρουμ των Δελφών έστειλε το μήνυμα ότι η Ελλάδα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και ότι η Ευρώπη οφείλει να είναι απολύτως έτοιμη για ένα δυσμενές σενάριο, εάν η κρίση με επίκεντρο το Ιράν παραταθεί ή επεκταθεί.

Στη συζήτησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο πρωθυπουργός περιέγραψε την κατάσταση ως μια κρίση «πολύ σημαντικών διαστάσεων», προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενο παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα πυροδοτούσε σοβαρές διαταραχές στον εφοδιασμό αργού πετρελαίου και ενεργειακών προϊόντων.

Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στις αλυσιδωτές συνέπειες που θα μπορούσε να προκαλέσει μια τέτοια εξέλιξη για την ευρωπαϊκή οικονομία: άνοδος στις τιμές της ενέργειας, ελλείψεις σε λιπάσματα, νέα πληθωριστική πίεση και σημαντική επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης σε όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Σε μια αποστροφή με ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, ο κ. Μητσοτάκης παραδέχθηκε ότι, αν και η ελληνική οικονομία εμφανίζει αυτή την περίοδο καλύτερες επιδόσεις από πολλές άλλες στην Ευρώπη, η χώρα δεν μπορεί να θεωρεί εαυτόν προστατευμένο απέναντι σε μια διεθνή κρίση τέτοιου μεγέθους.

Αυτός είναι ο λόγος που για την κυβέρνηση πρώτη προτεραιότητα παραμένει η μόνιμη κατάπαυση του πυρός και η διπλωματική αποκλιμάκωση. Ωστόσο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε πως η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει παθητικά τις εξελίξεις. «Χρειαζόμαστε ένα plan B», ήταν το κεντρικό νόημα της παρέμβασής του, με σαφή αναφορά στην ανάγκη να υπάρχει ευρωπαϊκός μηχανισμός αντίδρασης, εφόσον η κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια και βαθύτερο οικονομικό αποτύπωμα.

Να επανέλθει η συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης θέλει το Μαξίμου

Στο Μέγαρο Μαξίμου διαβάζουν τη συγκυρία αυτή και ως ευκαιρία να επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο η συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Ο πρωθυπουργός στάθηκε στο γεγονός ότι κανένα κράτος-μέλος δεν μπορεί μόνο του να στηρίζει κοινωνίες, επιχειρήσεις και οικονομίες επ’ αόριστον, εάν βρεθεί αντιμέτωπο με ένα νέο σοκ στην ενέργεια, ζητώντας έτσι μια πιο έγκαιρη και συνεκτική ευρωπαϊκή απάντηση, πριν οι συνέπειες μεταφερθούν με ένταση στις ευρωπαϊκές αγορές και στα νοικοκυριά.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρωθυπουργός και στον ρόλο της Ελλάδας ως ναυτιλιακής δύναμης. Υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η ιδέα πως μια ανοιχτή θαλάσσια οδός θα υπόκειται σε διόδια ή πληρωμές, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο για το παγκόσμιο εμπόριο και τις θαλάσσιες μεταφορές.  Για τον ίδιο, η διπλωματική λύση είναι μονόδρομος, όμως η Ευρώπη οφείλει ταυτόχρονα να είναι προετοιμασμένη και για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο, όπως συνέβη και με τον πόλεμο στην Ουκρανία, όταν αποκαλύφθηκε το εύρος της ενεργειακής εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Στην ίδια γραμμή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε την ελληνική συμμετοχή στις επιχειρήσεις προστασίας των θαλάσσιων μεταφορών στην Ερυθρά Θάλασσα απέναντι στις επιθέσεις των Χούθι, αφήνοντας ανοιχτό και το ενδεχόμενο συμμετοχής σε μια πολυεθνική δύναμη επιτήρησης, εφόσον κάποια στιγμή απαιτηθεί να υποστηριχθεί μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Πρόκειται για μια τοποθέτηση που καταγράφει τη βούληση της Αθήνας να εμφανίζεται όχι ως παρατηρητής, αλλά ως χώρα που είναι διατεθειμένη να συνεισφέρει σε αποστολές με συγκεκριμένο στρατηγικό και επιχειρησιακό περιεχόμενο.

Ο ρόλος της Ελλάδας στο ενεργειακό

Σημαντικό τμήμα της παρέμβασης του πρωθυπουργού αφορούσε την ενέργεια και τη θέση της Ελλάδας στον νέο χάρτη εφοδιασμού της Ευρώπης. Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα επένδυσε εγκαίρως σε ένα ενεργειακό μείγμα με ανανεώσιμες πηγές και φυσικό αέριο, ενώ επέμεινε ότι η χώρα έχει κάνει βήματα ώστε να γίνει πύλη εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου για την ευρύτερη περιοχή. Η αναφορά του στο LNG, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και στον λεγόμενο «κάθετο διάδρομο» προς τις βόρειες χώρες δεν ήταν τυχαία. Αντιθέτως, συνδέεται με τη διαρκή προσπάθεια της κυβέρνησης να παρουσιάσει την Ελλάδα ως κρίσιμο ενεργειακό κόμβο σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητά πιο ασφαλείς και αξιόπιστες οδούς τροφοδοσίας.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός άσκησε κριτική στον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς, σημειώνοντας ότι η Ένωση δεν έχει ακόμη καταφέρει να λειτουργήσει ως πραγματικά ενιαία αγορά ενέργειας ενώ σημείωσε πως οι χώρες που παράγουν φθηνότερη ενέργεια δεν δείχνουν πάντα διατεθειμένες να τη μοιραστούν. Κατά τον ίδιο, αυτή είναι μια στρέβλωση που η Ένωση οφείλει να υπερβεί. Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η αναφορά του στην πυρηνική ενέργεια, όπου υιοθέτησε μια καθαρά ρεαλιστική στάση, λέγοντας ότι η Ευρώπη οφείλει να αφήσει πίσω ιδεολογικές αγκυλώσεις και να δει την πυρηνική τεχνολογία ως μέρος της λύσης.

Προτροπές Μητσοτάκη για κοινή ευρωπαϊκή άμυνα

Ξεχωριστή θέση στην παρέμβασή του είχε και η ευρωπαϊκή άμυνα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για την ανάγκη ενεργοποίησης του Άρθρου 42 παράγραφος 7, της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, και επανέφερε τη συζήτηση για το πώς η Ευρώπη μπορεί να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά σε περίπτωση νέας κρίσης ασφαλείας. Η αναφορά του στην Κύπρο και στην υποστήριξη που δέχθηκε από ευρωπαϊκές χώρες ήταν σαφής υπενθύμιση ότι η στρατηγική αυτονομία δεν είναι θεωρητική συζήτηση, αλλά πεδίο που πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη.