Μητσοτάκης: Εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν με ορίζοντα διαπραγμάτευσης, μήνυμα για Λίβανο και Ισραήλ, σαφές «όχι» σε διόδια στο Ορμούζ

Η εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν μπορεί να είναι εύθραυστη, ωστόσο η Αθήνα τη βλέπει ως ένα κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας για να ανοίξει ο δρόμος της διαπραγμάτευσης. Στη συνέντευξή του στο CNN και τη Christiane Amanpour, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για τη δυνατότητα αξιοποίησης του 15ήμερου παραθύρου που άνοιξε μετά την κατάπαυση του πυρός, στέλνοντας σαφή μηνύματα τόσο προς το Ισραήλ για τις επιχειρήσεις στον Λίβανο όσο και προς το Ιράν για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ως προς την εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα προσχώρησε στην κοινή δήλωση που συνυπέγραψαν πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες, με την οποία χαιρετίζεται η κατάπαυση του πυρός και εκφράζεται η ελπίδα ότι το συγκεκριμένο διάστημα μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για μια διαπραγματευτική λύση.

Ανησυχία για τον Λίβανο και απόσταση από Ισραήλ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε ευθέως τη βιωσιμότητα της εκεχειρίας με τις εξελίξεις στον Λίβανο, εκφράζοντας βαθιά ανησυχία για τη συνέχιση των ισραηλινών επιχειρήσεων. Όπως τόνισε, αν η διεθνής κοινότητα θέλει να μιλήσει για πλήρη κατάπαυση του πυρός στην περιοχή, αυτή δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στο μέτωπο ΗΠΑ–Ιράν, αλλά πρέπει να επεκταθεί σε όλα τα θέατρα επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμη ότι πρέπει να δοθεί χρόνος και πολιτικός χώρος στη λιβανική κυβέρνηση ώστε να αναλάβει τον έλεγχο του νότιου Λιβάνου, προειδοποιώντας ότι η συνέχιση των επιθέσεων το μόνο που επιτυγχάνει είναι να δίνει νέα πνοή στη Χεζμπολάχ, η οποία, όπως εκτίμησε, έχει ήδη αποδυναμωθεί σημαντικά.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός κράτησε διακριτές αλλά καθαρές αποστάσεις από τη στάση του Ισραήλ. Ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα διατηρεί στρατηγική εταιρική σχέση με το Ισραήλ, πρόσθεσε όμως ότι «οι φίλοι πρέπει να λένε την αλήθεια στους φίλους τους». Περιέγραψε την παρούσα φάση στον Λίβανο ως εξαιρετικά κρίσιμη, εκτιμώντας ότι αν οι επιχειρήσεις συνεχιστούν, το αποτέλεσμα θα είναι διπλό: ανθρωπιστική καταστροφή και ταυτόχρονη απονομιμοποίηση της λιβανικής κυβέρνησης. Κατά τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα υπηρετούσε ούτε το μακροπρόθεσμο συμφέρον του ίδιου του Ισραήλ, ενώ θα υπονόμευε και το γενικό πλαίσιο εκεχειρίας που επιχειρείται να διατηρηθεί στην ευρύτερη περιοχή.

Ορμούζ: Κόκκινη γραμμή η ελευθερία της ναυσιπλοΐας

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει άμεσο και ζωτικό ενδιαφέρον, καθώς παραμένει από τους σημαντικότερους παίκτες διεθνώς σε ό,τι αφορά τον ελληνόκτητο και υπό ελληνική διαχείριση στόλο. Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι τα Στενά ήταν πάντοτε ανοιχτά και ελεύθερα για τη ναυσιπλοΐα και ξεκαθάρισε ότι η διεθνής κοινότητα δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί ένα καθεστώς «διοδίων» για κάθε πλοίο που τα διασχίζει. Άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ξεχωριστής διεθνούς συμφωνίας για το Ορμούζ, αλλά με μία προϋπόθεση: να μην περιλαμβάνει σε καμία περίπτωση τέλη διέλευσης, καθώς κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε παγκόσμιο επίπεδο.

ΝΑΤΟ, Tραμπ και η νέα ευρωπαϊκή άμυνα

Στη συνέντευξη στο CNN ο Έλληνας πρωθυπουργός τοποθετήθηκε και για το μέλλον της βορειοατλαντικής συμμαχίας, μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί αποχώρησης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε βαθιά πεπεισμένος για τη μακροζωία της διατλαντικής σχέσης, παραδεχόμενος πάντως ότι το ΝΑΤΟ περνά μια περίοδο σοβαρών δοκιμασιών. Επέμεινε ότι ο Τραμπ είχε δίκιο όταν υποστήριζε πως η Ευρώπη δεν αναλάμβανε επί χρόνια το μερίδιο ευθύνης που της αναλογεί στις αμυντικές δαπάνες, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα αποτελούσε εξαίρεση για γεωπολιτικούς λόγους, καθώς ήδη δαπανά πάνω από το 3% του ΑΕΠ της για την άμυνα. Κατά τον πρωθυπουργό, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας δεν θα λειτουργήσει εις βάρος του ΝΑΤΟ, αλλά θα συμβάλει σε μια νέα ισορροπία εντός της Συμμαχίας, πιο λειτουργική και πιο ανθεκτική. Οι ευρύτερες πιέσεις που ασκεί η Ουάσιγκτον προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης έχουν ήδη καταγραφεί και στη διεθνή ειδησεογραφία.

Στο τραπέζι και η συζήτηση για «πυρηνική ομπρέλα»

Τέλος, ο πρωθυπουργός επιβεβαίωσε ότι έχουν ξεκινήσει προκαταρκτικές συζητήσεις γύρω από προτάσεις του Emmanuel Macron για μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική αποτροπής, υπενθυμίζοντας ότι η Γαλλία είναι σήμερα η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πυρηνική αποτρεπτική δύναμη. Η ελληνική θέση, όπως τη διατύπωσε, είναι ότι κάθε συζήτηση για ενίσχυση του ευρωπαϊκού αμυντικού πυλώνα πρέπει να αντιμετωπίζεται θετικά από τις ευρωπαϊκές χώρες, όχι ως ανταγωνιστική προς το ΝΑΤΟ, αλλά ως αναγκαία προσαρμογή σε μια νέα εποχή, όπου η Ευρώπη καλείται να επωμιστεί μεγαλύτερο μέρος του βάρους που της αναλογεί.