Τι λέει μια παραπλανητική φωτογραφία για τις πόλεις μας

Μια εντελώς παραπλανητική φωτογραφία τραβηγμένη με ισχυρό τηλεφακό πλημμύρισε τα social media. Σε αυτήν απεικονίζεται η Ακρόπολη και ο υπό ανέγερση πύργος στο Ελληνικό, σε αναλογίες εξόφθαλμα λανθασμένες. Είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό το γεγονός ότι το πλάνο δεν σταμάτησε να αναπαράγεται, ως αφορμή για νέο ξέσπασμα κατά των ψηλών κτιρίων.

Ο λόγος; Σύμφωνα με τους εξοργισμένους, είναι η υποβάθμιση του «Ιερού Βράχου» σε σχέση με τη σύγχρονη κατασκευή. Η μεταξύ τους απόσταση, 8-9 χιλιομέτρων, παραβλέπεται. Αυτό που έχει σημασία είναι πως η Αθήνα μετατρέπεται τάχα σε… Ντουμπάι.

Αναρτώνται λοιπόν στα social media φιλιππικοί για τη δυσαρμονική συνύπαρξη κτιρίων ύψους 100 μέτρων με τις πενταώροφες πολυκατοικίες, αγνοώντας την αχανή μαυρισμένη επιφάνεια από συμπαγές μπετόν που χαρακτηρίζει το Λεκανοπέδιο. Διατυπώνονται σοφιστείες περί απώλειας ταυτότητας, έμμεσα ταυτίζοντας το χάλι των τελευταίων 50-60 ετών με την αισθητική ταυτότητά μας.

Δεδομένου ότι δεν πάσχουν από οφθαλμολογικά προβλήματα όλοι όσοι συμμετέχουν σε αυτή την προσπάθεια σπίλωσης του μεγάλου έργου στη Γλυφάδα, το κίνητρό τους είναι μάλλον διαφορετικό.

Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε πως η στάση τους οφείλεται κυρίως σε απέχθεια προς τα πολύ ψηλά κτίρια, επειδή θεωρούνται εμβλήματα του καπιταλισμού και του κοσμοπολιτισμού. Το ότι το πραγματικό μέγεθός τους είναι ασήμαντο μπροστά στις διαστάσεις της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και του Πειραιά είναι προφανώς αδιάφορο. Αδιάφορο είναι και το ότι οι κατασκευές εξελίσσονται ανά τους αιώνες, και μαζί τους η όψη των πόλεων.

Ωστόσο, οι πόλεις μας χρειάζονται λύσεις για να προχωρήσουν, και αντίστοιχα κτίρια μπορούν να συμβάλουν ευεργετικά.

Ολόκληρες ελληνικές γειτονιές υποβαθμίζονται σταθερά λόγω φθοράς των παλιών κτιρίων. Έχουν μπει σε φαύλο κύκλο. Η συντήρησή τους είναι ελλιπέστατη εξαιτίας της πολυϊδιοκτησίας και της μειωμένης αξίας τους. Ολόκληρες γειτονιές, όπως αυτή από την Ομόνοια ως τα Πατήσια, η Κυψέλη, η Ανάληψη, η Σταυρούπολη και η Ξηροκρήνη, έχουν εγκλωβιστεί σε παρακμή, λόγω συνδυασμού έλλειψης δημόσιων χώρων και πυκνότατης δόμησης.

Το ολοφάνερο αποτέλεσμα είναι αστική υποβάθμιση και χαμηλή ποιότητα ζωής, που αναπαράγεται ασταμάτητα. Τα έργα μετρό μπορούν να προσφέρουν κάποια τόνωση της ζήτησης για μεταχειρισμένες κατοικίες σε τέτοιες περιοχές, μα η επίδρασή τους δεν είναι απεριόριστη. Απαιτούνται δραστικές παρεμβάσεις.

Σήμερα, η κοινωνία ελάχιστα ενδιαφέρεται για το κατά πόσον αρέσει ο ουρανοξύστης στο Ελληνικό. Γνωρίζει καλά πόσο άσχημες είναι οι πόλεις μας, ως επακόλουθο της κατάχρησης της αντιπαροχής. Γνωρίζει επίσης πόσο έχουν απαξιωθεί ήδη τα μνημεία μας, κρυμμένα πίσω από κουραστικά ομοιόμορφες «συρταριέρες» και δάση από κεραίες.

Η κοινωνία επιθυμεί μείωση του κόστους στέγασης, απαλλαγή από τα καθημερινά μποτιλιαρίσματα και γενναία αύξηση των ελεύθερων χώρων. Δηλαδή ζητά λύσεις για αξιοπρεπή διαβίωση, και τις ζητά τώρα. Δυστυχώς, προς αυτή την κατεύθυνση δεν υπάρχει ο παραμικρός στρατηγικός σχεδιασμός, το παραμικρό όραμα για το πώς θα συνεχίσει η ζωή στις μεγάλες ελληνικές πόλεις• εκεί όπου ζει άνω του 50% των Ελλήνων, με αυξητικές τάσεις.

Όλες ανεξαιρέτως οι πολιτικές δυνάμεις φέρουν βαρύτατες ευθύνες για τούτη την κατάσταση. Ευθύνη φέρουν επίσης τα πανεπιστήμια και οι φορείς των μηχανικών για τη σιωπή τους. Κανένα μακρόπνοο σχέδιο για οικιστική ανάπτυξη των τριών μεγάλων αστικών κέντρων δεν χαράχτηκε ποτέ. Είτε με ψηλότερα κτίρια σε κορεσμένες ζώνες, όπου τριώροφα θα αντικατασταθούν από πολύ λιγότερα οκταώροφα, ή οκταώροφα από εικοσαώροφα. Είτε με κατάλληλη ανάπτυξη υποδομών στις γύρω περιφερειακές ενότητες, για νέα μέσα σταθερής τροχιάς και ενίσχυση των υφιστάμενων σιδηροδρομικών συνδέσεων· επικρατεί αδιαφορία για ένταξη σε σχέδιο πόλης μικρών αγροτικών οικισμών, ευρισκόμενων πάνω σε μεταφορικούς άξονες, ώστε να προαστιοποιηθούν. Οι πολίτες θα έπρεπε να μετακινούνται για 30 λεπτά, κυρίως με ποιοτικά ΜΜΜ. Αντ’ αυτού, περνούν απαράδεκτα μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους ταλαιπωρούμενοι στον δρόμο.

Ειδικά στον Δήμο Θεσσαλονίκης επιβάλλεται να αντιμετωπιστούν με ανοιχτό μυαλό η ρυμοτόμηση των Λαχανόκηπων αλλά και το υπάρχον καθεστώς πάνω από τη Βασιλίσσης Όλγας. Επιβάλλεται να ξεπεράσουμε τις εμμονές μας και να κοιτάξουμε με θάρρος το μέλλον. Ένα μέλλον με κάθε λογής… ουρανοξύστες.

Ο φαύλος κύκλος της αστικής υποβάθμισης πρέπει επιτέλους να σπάσει, δίνοντας τη θέση του στον ενάρετο.