Τα φωτοτυπάδικα έχουν ακόμη δουλειά…

Κάθε αρχή και δύσκολη, ειδικά όταν προσπαθείς να μετατρέψεις μια χώρα που λατρεύει τα έγγραφα, τις σφραγίδες και τις ουρές σε κάτι που να θυμίζει… 21ο αιώνα.

Πριν από έξι χρόνια, το ελληνικό δημόσιο ήταν σαν εκείνο το παλιό ταβερνάκι όπου ο σερβιτόρος σου φέρνει το λογαριασμό γραμμένο σε χαρτοπετσέτα και σου λέει «περίμενε να ρωτήσω και το θείο στην κουζίνα». Κι ύστερα μπήκε στο παιχνίδι το gov.gr που «καθάριζε» με ένα κλικ. Σήμερα, ύστερα από έξι χρόνια ψηφιακού μετασχηματισμού, έχουμε πάνω από δύο χιλιάδες υπηρεσίες online -σύμφωνα με τα συναρμόδια υπουργεία που τις μέτρησαν- και εκατομμύρια συναλλαγές από τον καναπέ, γλιτώνοντας χρόνο και χρήμα που παλιά πήγαιναν στα σκουπίδια μαζί με τις… φωτοτυπίες.

Το Gov.gr Wallet, ο ψηφιακός βοηθός με τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιοποίηση εκατομμυρίων σελίδων έκαναν μικρά “θαύματα”. Όμως στην Ελλάδα μικρά και μεγάλα δεν διαρκούν πολλές ημέρες. Η γραφειοκρατία, αυτή η παλιά μας αγαπημένη, δεν παραδίδεται τόσο εύκολα. Ξεκινάς μια αίτηση online, συμπληρώνεις φόρμες, ανεβάζεις τα πάντα, αρχεία και… αχρείαστα, και στο τέλος σου πετάγεται στην οθόνη το κλασικό «έλα και από εδώ με τα χαρτιά στο χέρι». Κληρονομιές, οικοδομικές άδειες, κλπ μας στέλνουν πίσω στο… 1998. Οι δήμοι, τα νοσοκομεία, οι εφορίες, η δικαιοσύνη δεν έχουν συνδεθεί μεταξύ τους. Και μην ξεχνάμε τους ηλικιωμένους ή τους ανθρώπους σε χωριά μακριά από Wi-Fi. Γι’ αυτούς ο ψηφιακός μετασχηματισμός μοιάζει με ασθένεια χωρίς διάγνωση, με ξένη γλώσσα που μιλιέται μόνο από εγγόνια. Τα συστήματα κολλάνε, οι υπάλληλοι δεν έχουν εξοικειωθεί πλήρως, ενώ η παλιά κουλτούρα της χαρτούρας μας ακολουθεί ακόμη σαν σκιά

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός πολλές φορές τα έκανε… μαντάρα. Φτιάξαμε ένα ψηφιακό πορτοφόλι που υποτίθεται ότι θα γινόταν το super-εργαλείο του 21ου αιώνα για ταυτότητα, δίπλωμα, πιστοποιητικά, όλα σε ένα app. Κι όμως, από τον Σεπτέμβριο του 2025 μέχρι τον Απρίλιο του 2026 δηλαδή έξι ολόκληρους μήνες υπήρχε τρύπα ασφαλείας τόσο μεγάλη που θα χωρούσε ολόκληρο το παλιό μας χαρτοφύλακα. Ένας ερευνητής με λίγη βοήθεια από AI το βρήκε σε 75 λεπτά, το ανέφερε και το υπουργείο χρειάστηκε μήνες να το μπαλώσει. Και μετά έχουμε τα κλασικά «έπεσε το gov.gr». Όχι μία, όχι δύο φορές. Είχαμε και κυβερνοεπιθέσεις που έκαναν τις εφαρμογές να σέρνονται σαν χελώνα με… hangover. Προσπαθείς να βγάλεις υπεύθυνη δήλωση, μπαίνεις με Taxisnet και ξαφνικά «service unavailable». Το σύστημα σου λέει «συγγνώμη, σήμερα δεν εξυπηρετούμε». Σαν να πήγες στην Εφορία, περίμενες τρεις ώρες και στο τέλος υπάλληλος σου λέει «έλα πάλι αύριο, έπεσε το σύστημα».

Ακόμα και το ίδιο το app του Wallet έχει τις στιγμές του, κρασάρει μετά το login, δεν φορτώνει παλιές «ροζ» άδειες οδήγησης, ενώ κάποιοι βλέπουν τα ψηφιακά τους έγγραφα να εξαφανίζονται. Δηλαδή καταλήγεις σε μια ψηφιακή εκδοχή της ίδιας ταλαιπωρίας, μόνο που τώρα φταίει το Wi-Fi. Ίσως στην εποχή της AI βελτιωθούν γρηγορότερα τα πράγματα και ίσως οι υπηρεσίες αποφασίσουν να μην μας ζητάνε ξανά και ξανά τα ίδια έγγραφα. Η τεχνητή νοημοσύνη να εγκρίνει αυτόματα τις απλές υποθέσεις, να προβλέπει προβλήματα πριν καν προκύψουν και να μας μιλάει ως… άνθρωπος, όχι σαν φόρμα προς συμπλήρωση. Για τους δημοσίους υπαλλήλους να γίνουν σεμινάρια, για τους πολίτες καμπάνιες ώστε να μην νιώθουν… προϊστορικοί, και να υπάρχει συνεχής επίβλεψη ώστε να διορθώνεται άμεσα ό,τι στραβώνει και μας πετάει έξω. Τέλος, η ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων πρέπει να θεωρείται ιερή, διότι χωρίς αυτή γυρνάμε από εκεί που ξεκινήσαμε, στο μπάχαλο της χαρτούρας. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν θα πρέπει να μείνει ως μια εφαρμογή στο κινητό. Θα πρέπει να… μετασχηματιστεί σε αλλαγή νοοτροπίας γιατί όλοι ξέρουμε πόσο καλά είναι ριζωμένη η ελληνική γραφειοκρατία στο DNA μας…

Το κύκλωμα που ήξερε και… αγάπησε τον ψηφιακό μετασχηματισμό