4/52: Επισκευές στο λιμάνι

Η σημασία του λιμανιού για την οικονομία της πόλης είχε υποτιμηθεί για δεκαετίες. Όταν, στις αρχές του 2000, είχαν γίνει οι πρώτες συζητήσεις για την ιδιωτικοποίησή του, κανείς δεν πίστευε ότι το άνοιγμα του λιμανιού θα έφερνε θετικές αλλαγές στην τοπική κοινωνία. Όταν η Cosco άλλαξε τον Πειραιά (που το λιμάνι του μπήκε σε διαδικασία ιδιωτικοποίησης μετά την αρχική προσπάθεια για το λιμάνι της Θεσσαλονίκης) και προσέθεσε χιλιάδες θέσεις εργασίας, πολλοί άρχισαν να αναρωτιούνται αν είχε χαθεί μια πολύτιμη ευκαιρία.

Η εικόνα άρχισε να αλλάζει, και τη δεκαετία του 2010 το λιμάνι μπήκε σε διαδικασία ιδιωτικοποίησης. Οι φιλοδοξίες για την ανάπτυξή του έχουν αποτυπωθεί στη σύμβαση παραχώρησης (που περιέχει ένα φιλόδοξο επενδυτικό πλάνο) αλλά και στο ισχύον master plan του λιμανιού, που μπορείτε να το κατεβάσετε από την ιστοσελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου εδώ. Ένας 6ος προβλήτας και πολλές χρήσεις που έχουν σαφή αναπτυξιακό χαρακτήρα προβλέπονται. Και κάπου εκεί μέσα, στο άρθρο 3, υπάρχει μία ακόμη πρόβλεψη που, αν υλοποιηθεί, μπορεί να δώσει στο λιμάνι ένα πολύ σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, σε σχέση με τα άλλα λιμάνια: η δυνατότητα για ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες.

Δεν μιλάμε για μία πλήρη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη, αλλά για τη δυνατότητα να εκτελούνται εργασίες κυρίως επισκευής εν πλω: κάποια βλάβη, κάποια συντήρηση που ήρθε η ώρα της. Οι επισκευές αυτές, μάλιστα, μπορούν να γίνονται κατά τη διάρκεια του προγραμματισμένου ελλιμενισμού του πλοίου, την ώρα που οι γερανοί φορτοεκφορτώνουν. Αυτές οι επισκευές και συντηρήσεις μπορεί να φαίνονται εκ πρώτης όψεως μικρής σημασίας – και όμως: περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα ενεργειών. Κάποιες από αυτές: βασικές επισκευές σε μηχανές και γεννήτριες που έχουν παρουσιάσει βλάβη κατά τον πλου, συγκολλητικές εργασίες ή αντικατάσταση ελασμάτων που έχουν σαπίσει από το αλάτι, καθαρισμός υφάλων, επισκευές σε ραντάρ κλπ.

Σκεφτείτε λοιπόν το πλοίο που έχει να παραδώσει εμπόρευμα στη Θεσσαλονίκη και προκύπτει ένα τέτοιο πρόβλημα κατά τη διάρκεια του πλου: πόσο μεγάλο πλεονέκτημα έχει, όταν γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να ακυρώσει το δρομολόγιο, να κάψει καύσιμο, να πληρώσει επιπλέον μεροκάματα για να πάει στο ναυπηγείο της βάσης του, αλλά μπορεί να κάνει τις απαραίτητες επισκευές στον προορισμό του. Που σημαίνει, πρακτικά, ότι ένα πλοίο που έρχεται από τη Μέση Ανατολή, αν είναι να επιλέξει μεταξύ της Θεσσαλονίκης ή ενός λιμανιού της Αδριατικής για να ξεφορτώσει εμπόρευμα, που στη συνέχεια θα διοχετευτεί στην Κεντρική Ευρώπη, προφανώς θα προτιμήσει τη Θεσσαλονίκη, αν γνωρίζει ότι εκεί θα έχει τη δυνατότητα για επισκευές και συντηρήσεις — άρα, είναι εύκολα αντιληπτό πόσο θα αναβαθμίσει την ανταγωνιστικότητα του λιμανιού η δυνατότητα για ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες.

Εκτός αυτού, μία τέτοια δυνατότητα:

α) θα αυξήσει τα έσοδα του λιμανιού, αφού θα είναι μία πολύ σημαντική υπηρεσία που θα προσφέρεται επ’ αμοιβή, επιπλέον των τελών ελλιμενισμού που ούτως ή άλλως καταβάλλει κάθε πλοίο,

β) θα δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας, και μάλιστα εξειδικευμένες και πολύ καλά αμειβόμενες, αφού θα απαιτηθούν πολλοί ειδικοί τεχνίτες – μηχανικοί, ηλεκτροσυγκολλητές, ελασματουργοί κλπ.,

γ) θα έχει και άλλα οφέλη στην τοπική οικονομία, καθώς οι τοπικές επιχειρήσεις θα παρέχουν και τα ανταλλακτικά, τις μπογιές, τις λαμαρίνες κ.ο.κ. που θα χρησιμοποιούνται για τις εργασίες αυτές.

Πώς όλα αυτά τα πλεονεκτήματα μπορούν να πολλαπλασιαστούν; Με τη διαρκή ποιοτική αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών, και με την εφαρμοσμένη έρευνα, που θα τις βελτιώνει διαρκώς. Και υπάρχει ο προφανής συνεταίρος για να επιτευχθεί αυτό: το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής. Το master plan περιέχει σχετικές προβλέψεις, αφού αναφέρεται σε κέντρα έρευνας ως επιτρεπόμενες χρήσεις στο λιμάνι. Εκτός από την έρευνα που μπορεί να γίνεται σε συνδυασμό με τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας του ΑΠΘ, υπάρχουν και άλλες μορφές συνεργασίας, όπως η πρακτική των φοιτητών και η εκπόνηση βιομηχανικών διδακτορικών στο λιμάνι. Ήδη από το 2017 υπάρχει μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ ΑΠΘ και ΟΛΘ, το οποίο μπορεί να ενεργοποιηθεί και να επικαιροποιηθεί, εν όψει του νέου master plan.

Τα οφέλη για το ΑΠΘ είναι πολύ σοβαρά: γίνεται πρότυπο συνεργασίας της επιστημονικής έρευνας με την αγορά σε έναν τομέα καίριο για την οικονομία της πόλης. Έτσι, γίνεται πολύ πιο ελκυστικό σε φοιτητές, καθώς οι θεωρητικές γνώσεις που λαμβάνουν θα συνδέονται πολύ άμεσα με την πρακτική εφαρμογή τους. Αναπτύσσει τεχνογνωσία (και μπορεί να αμείβεται γι’ αυτήν) πολύ εξειδικευμένη, η οποία το αναβαθμίζει κι άλλο επιστημονικά. Δημιουργεί ζήτηση για παρόμοιες υπηρεσίες και από άλλα λιμάνια, ενδεχομένως και του εξωτερικού.

Ακόμη περισσότερα πράγματα έχει να κερδίσει ο ΟΛΘ: γίνεται κέντρο ερευνητικής αριστείας, της οποίας τα αποτελέσματα τα κερδίζουν οι «πελάτες» του, δηλαδή τα πλοία που το επιλέγουν για τον ελλιμενισμό και τη φορτοεκφόρτωσή τους. Το πλεονέκτημα που αποκτά από την παροχή ναυπηγοεπισκευαστικών υπηρεσιών πολλαπλασιάζεται, και οι καινοτομίες που προκύπτουν από τη συνεργασία με το ΑΠΘ το καθιστούν ακόμη περισσότερο ελκυστικό, καθώς βρίσκει τρόπους οι επισκευές να είναι γρήγορες, πιο αποτελεσματικές, και πλήρεις. Γίνεται συνώνυμο της ποιότητας και εγγύηση ότι οι εργασίες που πραγματοποιούνται στον ΟΛΘ είναι του υψηλότερου δυνατού επιπέδου.

Τα παραπάνω οφέλη ανατροφοδοτούνται. Όσο πιο ποιοτικές και καινοτόμες υπηρεσίες παρέχει ο ΟΛΘ, τόσο περισσότερο ελκυστικός καθίσταται: έρχονται περισσότερα πλοία, με περισσότερες ανάγκες, που δημιουργούν το έδαφος για ακόμη περισσότερη καινοτομία, ενώ η απόσταση στη φήμη και την ποιότητα του ΟΛΘ σε σχέση με τα ανταγωνιστικά λιμάνια αυξάνεται. Παράλληλα, το ΑΠΘ καθιερώνεται ως εκπαιδευτικό ίδρυμα με κεντρικό ρόλο στην εφαρμοσμένη έρευνα, και η αξία της επιστημονικής του παραγωγής πολλαπλασιάζεται.

Η σύμπραξη του ΟΛΘ με το ΑΠΘ στον τομέα των ναυπηγοεπισκευαστικών εργασιών είναι ένα ακόμη δείγμα της αξίας που έχουν οι συμπράξεις μεταξύ των φορέων της πόλης μας. Θα αναδείξει πώς οι απίστευτες δυνατότητες που έχουν ήδη οι φορείς της Θεσσαλονίκης μπορούν να οδηγήσουν σε αποτελέσματα που δεν φανταζόμαστε, αλλά έχουμε κάθε δικαίωμα να ονειρευόμαστε.