2/52: Η ΔΕΘ του μέλλοντός μας

Η συζήτηση για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης περιστρέφεται κυρίως γύρω από το χωροταξικό ζήτημα: πού θα στεγάζεται και τι θα γίνει ο σημερινός της χώρος της. Ήδη μια ενεργή ομάδα πολιτών ζητεί να διενεργηθεί δημοψήφισμα, για να γίνει ο χώρος μητροπολιτικό πάρκο. Στο theopinion.gr έχω ήδη επιχειρηματολογήσει ότι το αίτημα αυτό δεν είναι σύμφωνο με τον νόμο και έχω προτείνει μία εναλλακτική μορφή του ερωτήματος. Φοβάμαι, όμως, ότι η συζήτηση αυτή αντιστρέφει τη σειρά των ζητουμένων: ενώ πρώτα θα έπρεπε να μιλήσουμε για τον ρόλο που θέλουμε να έχει η ΔΕΘ για τη Θεσσαλονίκη, και μετά να δούμε τι χώροι απαιτούνται για να παίξει η ΔΕΘ τον ρόλο αυτό, συζητάμε για το χωροταξικό μάλλον παραδομένοι στην αίσθηση ότι η ΔΕΘ δεν έχει να προσφέρει κάτι άλλο στην πόλη πλέον. Κι όμως: η ΔΕΘ μπορεί να γίνει η ζωντανή διαφήμιση της νέας Θεσσαλονίκης, της Θεσσαλονίκης που χαρακτηρίζεται από καινοτομία, εξωστρέφεια και αυτοπεποίθηση.

Στο σημείωμα αυτό θα επικεντρωθώ στον αναπτυξιακό ρόλο που μπορεί να παίξει η ΔΕΘ – ιδωμένο όχι από τη σκοπιά του μετόχου της, του Υπερταμείου, αλλά από τη σκοπιά της τοπικής κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας της Θεσσαλονίκης. Η οπτική αυτού του σημειώματος θα είναι μεσοπρόθεσμη και αναπτυξιακή, όχι βραχυπρόθεσμη και ταμειακή, και το σημείωμα θα επικεντρωθεί στην ανάδειξη της καινοτομίας και της εξωστρέφειας, καθώς και της σύμπραξης της ΔΕΘ με σημαντικούς θεσμούς της πόλης. Οι προτάσεις αναπτύσσονται κατ’ ανάγκη συνοπτικά, για να δώσουν μια πρώτη ιδέα των τεράστιων δυνατοτήτων που έχει η ΔΕΘ για να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη της πόλης, Πολλές επιμέρους προτάσεις (ιδίως σε ζητήματα σύμπραξης της ΔΕΘ με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της πόλης) θα αναπτυχθούν πιο αναλυτικά σε επόμενα σημειώματα, και επικεντρώνονται στον συνεδριακό χαρακτήρα της ΔΕΘ, τη συμπληρωματικότητα ενός εκθεσιακού χαρακτήρα που αξιοποιεί τις νέες τεχνολογίες, και στο πολιτιστικό αποτύπωμα που μπορεί να αφήσει η ΔΕΘ.

1. Συνεδριακός χαρακτήρας

Η παρουσία του εκάστοτε πρωθυπουργού και η αναγγελία της οικονομικής πολιτικής της χώρας είναι μία πολύ καλή βάση, πάνω στην οποία μπορεί να κτισθεί ένα συνεδριακό οικοδόμημα, που θα διαφημίζει την πόλη και θα την κάνει κέντρο των Βαλκανίων. Σε αυτό συμβάλλει και ο θεσμός του φιλοξενούμενου κράτους, που τονίζει τον διεθνή χαρακτήρα της έκθεσης ακόμη και σήμερα. Η πιο προφανής αξιοποίηση της παρουσίας του πρωθυπουργού και των πολιτικών αρχηγών στη ΔΕΘ είναι να μετατραπεί η ΔΕΘ, για μία εβδομάδα τουλάχιστον, το Davos της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η παρουσία του εκάστοτε πρωθυπουργού μπορεί να γίνει αφορμή για παρουσία όλων των αρχηγών κυβερνήσεων των κρατών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η ετήσια σύναξή τους στη Θεσσαλονίκη μπορεί να είναι το forum για τη χάραξη μιας κοινής βαλκανικής πολιτικής.

Αντίστοιχα, οι μεγάλες επιχειρήσεις της Ελλάδας, πρώτα, και συνολικά της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μπορούν να αναγγέλλουν τις επενδυτικές τους προτεραιότητες στα Βαλκάνια στη ΔΕΘ. Και αυτό να γίνεται κατά τρόπο συγκεντρωμένο και οργανωμένο, ώστε οι αναγγελίες να έχουν και την έννοια μιας ευγενούς άμιλλας μεταξύ τους, αλλά και μιας επίδειξης των όσων οι επιχειρήσεις αυτές θέλουν να προβάλουν σε διεθνές κοινό. Ένα τέτοιο event μπορεί να ξεκινήσει ως παρακολούθημα της παρουσίας του πρωθυπουργού και στη συνέχεια να επεκταθεί και να αυτονομηθεί.

Η συνεδριακή δραστηριότητα είναι αυτή που πρέπει να επιταθεί σε ένα τέτοιο μοντέλο. Η παράδοση που έχει η ΔΕΘ να φέρνει ανθρώπους της αγοράς ως εκθέτες μπορεί να αξιοποιείται, για να τους φέρνει στον ίδιο χώρο ως συνέδρους σε εξειδικευμένα θέματα. Η εγγύτητα με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης σημαίνει ότι πολλά συνέδρια μπορούν να είναι αφιερωμένα σε ζητήματα καινοτομίας και τεχνολογίας, με σύμπραξη των αντίστοιχων τμημάτων του ΑΠΘ. Μπορούν να τρέχουν ταυτόχρονα με αμιγώς επιστημονικά συνέδρια, από αυτά που το ΑΠΘ διοργανώνει με μεγάλη επιτυχία: μια ευκαιρία συνάντησης της αγοράς με την επιστημονική έρευνα, με παράλληλα συνέδρια που έχουν παρόμοιες θεματικές καινοτομίας, με την επιστημονική προσέγγιση να συναντά και να μπολιάζεται από την εφαρμοστική παράμετρο. Αντίστοιχο ρόλο έχουν και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, τοποθετημένο επίσης δίπλα στη ΔΕΘ, και το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδας.

Η έμφαση στην καινοτομία και το μέλλον μπορεί να εκδηλώνεται και σε συνδυασμό και με άλλου είδους δράσεις: με παγκόσμια πρωταθλήματα e-sports (υπάρχει και παγκόσμιο πρωτάθλημα excel), με διαγωνισμούς καινοτομίας, με οτιδήποτε μπορεί να προσελκύσει από nerds όλου του κόσμου (όπως αυτοπροσδιορίζονται οι ίδιοι) μέχρι startuppers που θέλουν να διαφημίσουν την καινούργια ιδέα τους. Η Θεσσαλονίκη, που είχε φιλοξενήσει στη ΔΕΘ τη Σκακιστική Ολυμπιάδα τα έτη 1984 και 1988, μπορεί να γίνει πάλι η πόλη-σύμβολο της καινοτομίας και δράσεις με παγκόσμια απήχηση μπορούν να την διαφημίσουν, ειδικά αν δι’ αυτών προβάλλονται τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της πόλης.

2. Εκθετική δραστηριότητα

Η συνεδριακή δραστηριότητα που αναφέρθηκε παραπάνω θα έχει πολλαπλασιαστική αξία για την πόλη και την οικονομία της, αν συνδέεται με την καινοτομία. Κατά τρόπο αντίστοιχο, η εκθετική δραστηριότητα μπορεί να μεταφερθεί από τον φυσικό στον εικονικό χώρο. Σε συνεργασία με το Τμήμα Πληροφορικής του ΑΠΘ μπορούν να στηθούν αίθουσες virtual και augmented reality. Έτσι, στην πραγματικότητα δεν θα έχουμε έκθεση αυτοτελή, αλλά η συνεδριακή δραστηριότητα θα ενισχύεται από τη δυνατότητα των συνέδρων να «δουν» ψηφιακά νέα προϊόντα. Η ΔΕΘ μπορεί να καινοτομήσει προτείνοντας υβριδικές μορφές συνεδριακής και εκθεσιακής δραστηριότητας. Επενδύοντας στη χρήση εικονικής ή επαυξημένης πραγματικότητας η ΔΕΘ θα καταστεί πρωτοπόρα στις σύγχρονες εκθεσιακές μεθόδους – ενώ το όφελος για το ΑΠΘ, με τους φοιτητές και το προσωπικό του να «στήνουν» ψηφιακά προϊόντα που θα δοκιμάζονται αμέσως στη διεθνή αγορά και θα διαφημίζουν το ίδιο το Πανεπιστήμιο θα είναι τεράστιο.

3. Πολιτισμός

Η ΔΕΘ έχει συνδεθεί ιστορικά με σημαντικούς πολιτιστικούς θεσμούς, όπως το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού (περισσότερο) και με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου (λιγότερο). Είναι δίπλα στο Αρχαιολογικό και το Βυζαντινό Μουσείο. Έχει στον χώρο της το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η σύμπραξή τους με τους θεσμούς αυτούς, η διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων παράλληλα ή συμπληρωματικά, σε συντονισμό με τους φορείς αυτούς, η αναβίωση ενδεχομένως του Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού (ίσως και η σύνδεσή του με την επιλογή τραγουδιού για την Eurovision) πρέπει να είναι στο ραντάρ των σκοπών της. Διεθνές Φεστιβάλ Βιβλίου, συναυλίες με τα μουσικά σύνολα της πόλης (όπως η Κρατική Ορχήστρα και η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης), συνέδρια με αντικείμενα την ιστορία και τον πολιτισμό σε συνεργασία με την Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, το Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου – μία λίστα συνεργασιών που μπορεί να δώσει στη ΔΕΘ μοναδικό βάρος, να την καταστήσει σημείο αναφοράς στην Ελλάδα και σε όλα τα Βαλκάνια: η αναφορά στην ιστορία και τον σύγχρονο πολιτισμό μπορεί να διαφημίζει την πόλη και να τονώνει την αυτοπεποίθησή της.

Άρα: καινοτομία – εξωστρέφεια – σύμπραξη και συντονισμός δυνάμεων μπορούν να βάλουν τη ΔΕΘ σε έναν ενάρετο κύκλο. Η διαφήμιση της πόλης θα αυξάνει το κύρος της ΔΕΘ. Το κύρος της ΔΕΘ θα προσελκύει όλο και πιο ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες στην πόλη. Τα πανεπιστήμια της πόλης θα κερδίζουν σε προβολή και σε σύνδεση με την αγορά. Μια ΔΕΘ στραμμένη προς το μέλλον μπορεί να γίνει καταλύτης για μια αναπτυξιακή έκρηξη στη Θεσσαλονίκη.