Σεισμός vs πυρκαγιά

Γενικά χαρακτηριστικά σεισμού: φυσικό φαινόμενο, που σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν συμμετέχει. Εμφανίζεται όταν οι γεωλογικές διεργασίες, που επισυμβαίνουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, φθάσουν στο όριο τους και τότε προκύπτει. Ο σεισμός αυτός καθ’ εαυτόν δεν είναι επικίνδυνος για τον άνθρωπο. Οι παρενέργειες του δημιουργούν το πρόβλημα, δηλαδή ο άμεσος κίνδυνος για τον άνθρωπο προέρχεται από την επίδραση των σεισμικών δονήσεων στα έργα του κατασκευές.

Ο σεισμός μπορεί να προκαλέσει ξαφνική κατάρρευση κτιρίων, τραυματισμούς και ζημιές σε μεγάλη περιοχή και πάντα ανάλογα με την ένταση του και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά βάθος επικεντρου, απόσταση, ποιότητα εδαφών κλπ.

Γενικά χαρακτηριστικά πυρκαγιάς: στην πλειοψηφία τους οι πυρκαγιές δεν χαρακτηρίζονται ως φυσικό φαινόμενο πχ από πτώση κεραυνού. Οι περισσότερες εντάσσονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα ή/και σε σκοπιμότητα. Αυτό φαίνεται και από τα στατιστικά στοιχεία της ΔΑΕΕ, από τα οποία προκύπτουν ότι από την αρχή του χρόνου μέχρι σήμερα Αύγουστο του 26 προκλήθηκαν περισσότερες από 1100 πυρκαγιές,εκ των οποίων περίπου το 60% αποδίδεται σε αμέλεια, το 35% από πρόθεση και μόνον 5 πυρκαγιές από κεραυνούς.

Η φωτιά μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα ανάλογα με την ένταση του ανέμου και την κατεύθυνση του, όπως και το είδος της βλάστησης, σε μεγάλη έκταση και να διατηρείται για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Οι ζημιές που προκαλούνται είναι πολλαπλές: απώλεια ανθρώπινων ζωών, τραυματισμοί,εγκαυματιες, μερικός ή/και ολικός αφανισμός περιουσιών καλλιέργειες, κτίσματα κλπ, καταστροφή φυσικού περιβάλλοντος δασικές εκτάσεις, ασφυξία σε μεγάλες αποστάσεις από τον καπνό, εξάλειψη σε μεγάλη έκταση της πανίδας πτηνά, ζώα, έντομα, ζωιφια , αλλά και πλήρης αδρανοποίηση του εδάφους, λόγω του θερμικού φορτίου, μέχρι και βάθους 40 εκ. ,αφυδατωνοντας το και σκοτώνοντας κάθε μικροοργανισμό που βοηθάει στην συνεχή και φυσική ανανέωση του εδάφους για την διατήρηση της ζωής.

Ακολουθώντας την αρχαία ρήση “το μη χείρον, βέλτιστον”, δεν βοηθάει για να πει κανείς ! αν προτιμά κάτι. Τίποτε είναι η απάντηση, αλλά δεν γίνεται.

Υπάρχει, όμως, μια διαφορά.

Ο σεισμός δεν μπορεί να προληφθεί. Αν είναι να έρθει,θα έρθει. Μπορούν, όμως, να αντιμετωπισθούν ικανοποιητικά οι δράσεις του εγκαίρως. Αφού οι επιπτώσεις του προέρχονται από τα έργα του ανθρώπου, πρέπει να κατασκευαστούν αυτά με τέτοιο τρόπο, ώστε να αντέξουν στο φαινόμενο, επιτρέποντας τις λιγότερες ζημιές και επιπτώσεις. Αυτό είναι μέλημα της πολιτείας, να επιβάλλει τρόπους δόμησης, έστω και με μικρή αρχική επιβάρυνση στο κόστος, ώστε να προκύψουν ανθεκτικά αποτελέσματα.

Φυσικά προκύπτει το εύλογο ερώτημα”και τι θα γίνει με τις παλιές κατασκευές;” Και εδώ είναι ευθύνη της πολιτείας να ζητήσει και να επιδοτήσει όπως κάνει για την θερμομόνωση των κτιρίων ελέγχους και αντίστοιχες ενισχύσεις, μειώνοντας στο ελάχιστο δυνατό τις ζημιές. Φυσικά τότε και το κόστος σε τραυματισμούς και θανάτους μπορεί και να μηδενιστεί.

Γιατί δεν το κάνει;

Για τις πυρκαγιές, όμως, δεν είναι το ίδιο. Πυρκαγιές από κεραυνούς και σκοπιμότητες δεν προλαμβάνονται αλλά αντιμετωπίζονται ad hoc άμα τη εμφανίσει. Ο περιορισμός τους εξαρτάται από το είδος κυρίως των διατιθεμενων μέσων κατάσβεσης, την μορφολογία του εδάφους,τις κατευθύνσεις και εντάσεις των ανέμων και την ώρα εκδήλωσης. Άρα η πορεία μιας τέτοιας πυρκαγιάς είναι θέμα οργάνωσης και εξοπλισμού. Το 60% , όμως,το οποίο οφείλεται σε αμέλεια, είναι σημαντικό και δεν πρέπει να αγνοηθεί.

Η πλήρης, λεπτομερής, συνεχής και κατανοητή ενημέρωση ειδικά για κάποιες χρονικές περιόδους, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως κρίσιμες, είναι θέμα οργάνωσης της πολιτείας .

Παράβλεψη των προτροπων, ειδοποιήσεων και συμβουλών, εντάσσεται στην κατηγορία των πυρκαγιών εκ προθέσεως πλέον. Υπάρχει ένα σοβαρό ποσοστό, όμως,το οποίο σχετίζεται με την παρουσία της υπεργειας μεταφοράς ενέργειας, από οπουδήποτε και αν παράγεται.

Τα υπέργεια καλώδια παλαιάς τεχνολογίας, διέρχονται μέσα από δενδροφυτευμενες περιοχές δάση ή/και καλλιέργειες. Το πεπαλαιωμένο αυτό δίκτυο, κάτω από την έντονη ταλάντωση, που προκαλείται από τις ταχύτητες του ανέμου, έχει αποδειχθεί ότι δεν αντέχει. Αλλά και η άμεση γειτνίαση με δένδρα, τα οποία και χωρίς θραύση καλωδίου, από την επαφή και μόνο που μπορεί να προκύψει και την δημιουργία σπινθήρα, εύκολα προκαλείται πυρκαγιά. Τί πρέπει να γίνει; Το λογικότερο, υπογειοποίηση του δικτύου. Κάπου έχει αρχίσει να γίνεται, αλλά τα αποτελέσματα και η πρόοδος εκτιμώνται ως αργά. Κάποιος φταίει γι αυτό. Η γραφειοκρατία σίγουρα και η αδιαφορία ακόμη περισσότερο. Μέχρι να ολοκληρωθεί αυτό όμως, μπορεί να υπάρξει προσπάθεια προληπτική, με την διαμόρφωση ζωνών ασφαλείας, ικανού εύρους κατά περίπτωση, ώστε ούτε η δυνατότητα προσέγγισης κλαδιών να υπάρχει, ούτε η θραύση καλωδίων και μάλιστα υψηλής τάσης να μπορεί να πλησιάσει την παρακείμενη εύφλεκτη ύλη. Σε κάποιες περιπτώσεις έχουν ανοιχτεί και τέτοιες ζώνες, όχι όμως παντού παρ όλον ότι είναι πολύ ευκολότερο της υπογειοποίησης. Γιατί; Κάποιος ευθύνεται γι αυτό. Μια τέτοια ενέργεια έχει τεράστια σημασία για την πρόληψη, σε μεγάλο βαθμό, καταστροφικής πυρκαγιάς . Θα πούμε πάλι ότι η γραφειοκρατία φταίει. Όχι άλλο αυτή η δικαιολογία.

Ποιος έχει την ευθύνη συντήρησης του δικτύου; Η ΔΕΔΗΕ, η οποία δεν είναι παρά ένας μεσάζων ανάμεσα στον παραγωγό ενέργειας και τον καταναλωτή. Αυτή εισπράττει τους λογαριασμούς και αυτή υποχρεούται, εκ της συστάσεως της, να συντηρεί υπεύθυνα το δίκτυο, ώστε να μην έχει επικίνδυνες θραύσεις καλωδίων, ούτε να προκαλούνται σπινθήρες από χαλαρά καλώδια που “χορεύουν” δίπλα στα δένδρα για να αποφεύγονται οι εξ αιτίας τους πυρκαγιές.

Αν πάει κανείς να στήσει μια καλύβα σε δάσος, το δασαρχείο αμέσως θα φροντίσει όχι μόνον να τιμωρηθεί αλλά και θα κατεδαφισει ο, τι έχει γίνει. Η ΔΕΔΗΕ, που χρησιμοποιεί τεράστιες εκτάσεις δάσους για να περάσει το δίκτυο δεν μπορεί να το παρακάμψει πάντα, τί υποχρεώσεις έχει; Το δασαρχείο γιατί δεν ελέγχει εγκαίρως τις καταστάσεις αυτές και να απαιτήσει σε όλα τα μέτωπα πλήρη και άμεση προστασία; Η παροιμία λέει “κόρακας κορακου μάτι δεν βγάζει”. Και ο, τι καταλαβαίνει κανείς.

Το ότι η ΔΕΔΗΕ ξέρει το πρόβλημα και την έκταση του και εν πολλοίς αδιαφορούσε, φαίνεται και από την σπουδή να πάρει αποφάσεις πρόσφατα για επενδύσεις δισ ευρώ για τα επόμενα τέσσερα χρόνια υπό την πίεση των γεγονότων και των επερχόμενων εκλογών ασφαλώς. Γιατί δεν το έκανε τα χρόνια που πέρασαν και τώρα εσπευσμένα τριπλασιάζει τον προϋπολογισμό; Και μια παρατήρηση ακόμη. Γιατί το 25% περίπου του προϋπολογισμού πηγαίνει στην εγκατάσταση έξυπνων μετρητών λίγα εισέπραττε με τους παλιούς;, που θα την επιτρέψουν να εισπράττει ταχύτερα και δεν δίνεται η προτεραιότητα στην προστασία; Μικρή είναι η ζημιά από την πυρκαγιά; Απλώς, γιατί θεωρεί ότι μπορεί να αποφασίζει ανεξέλεγκτα κατά το δοκούν.

Αυτή, όμως και μόνη η ενέργεια – απόφαση τεράστιας αύξησης του προϋπολογισμού έργων, αποδεικνύει ότι γνώριζε και αναγνωρίζει την ευθύνη. Τιμωρία άραγε γι αυτό δεν υπάρχει;

Πάνω από 1100 πυρκαγιές ανακοινώθηκαν μέχρι τώρα. Το ποσοστό, που ανεπίσημα εκτιμήθηκε από την Πυροσβεστική, οφείλεται στην ΔΕΔΗΕ επίσημα δεν πιστεύω ότι θα ανακοινωθεί ποτέ, είναι περίπου 40% .

Αν από κάθε πυρκαγιά, για την οποίαν ευθύνεται η ΔΕΔΗΕ, υπάρχουν 4 με 5 πυροπληκτοι κατ ελάχιστο, που αποδεδειγμένα έχουν πάθει ζημιές από αυτήν την αδιαφορία – αμέλεια της, ομαδοποιηθούν, προκύπτει ένας αριθμός που έχει υποστεί βλάβη άνω των 2000 ατόμων. Το διαδίκτυο και το fb προσφέρονται για επικοινωνία και ομαδοποίηση για διεκδίκηση αποζημιώσεων. Όχι δωράκια χάρισμα από το κράτος, αλλά μετά από πραγματογνώμονες κατάλληλων ατόμων, που θα συνυπολογίσουν ακόμη και τα διαφυγοντα κέρδη. Αν αυτό το κάνουν δύο τρεις, αυτοί θα χαθούν στην μετάφραση,στα έξοδα και στον χρόνο. Οι 2000, όμως; Δεν παίζονται ούτε “πνίγονται”.

Γιατί ένας αμελής ή/και απρόσεκτος αγρότης, που πήγε να κάψει τα χόρτα στο χωράφι του για να το προετοιμάσει για νέα σπορά τιμωρείται ακόμη και αν δεν προκαλέσει πυρκαγιά, ως εν δυνάμει υπεύθυνος; Η ΔΕΔΗΕ, που τα γεγονότα και οι πραγματογνώμονες της πυροσβεστικής αποδεικνύουν την υπαιτιότητα και αδιαφορία γιατί δεν κάθεται στο “σκαμνί”; Η απάντηση στον αναγνώστη. Ξέρει αυτός.

Τελικά η πολιτεία έχει ευθύνη για την στάση της απέναντι και στους σεισμούς και τις πυρκαγιές με διαφορετικούς ρόλους και πρέπει κάποτε να την αναλάβει, όταν αρμόδιοι φορείς, όπως το δασαρχείο, η πυροσβεστική και το ΤΕΕ κρούουν συνεχώς τον κώδωνα του κινδύνου. Γιατί κωφευει; Είναι προτεραιότητα να ανοίξει ένας δρόμος, που έχει “υπαγορευτεί – ζητηθεί” για να εξυπηρετηθούν κάποια συμφέροντα ή να προστατευτούν περιοχές όπου τα “συμφέροντα” δεν έχουν συμφέρον;