Οι 3 Καθρέπτες της Τοξικότητος – Chao ab Ordo

Η ιστορία του παγκόσμιου ανθρώπινου πολιτισμού μπορεί να αναγνωσθεί ως μια αέναη, μία επώδυνη πάλη για την επιβολή του Λόγου πάνω στο Ένστικτο, για την επιβολή της Τάξης πάνω στο Χάος (Ordo ab Chao). Ωστόσο, στην αυγή της δικής μας εποχής, γινόμαστε μάρτυρες μιας παράδοξης αντιστροφής. Η τοξικότητα, από παρεκτροπή του δημόσιου βίου, μετατρέπεται σε οντολογική συνθήκη κανονικότητος. Δεν πρόκειται πλέον απλά για μια πολιτική στρατηγική, αλλά είναι μια φιλοσοφική υποχώρηση προς το άγνωστο, προς το χάος, εκεί όπου η «κατσίκα» του Γείτονα «Α» πρέπει να «ψοφήσει», με απώτερο στόχο να δικαιωθεί η όποια ανυπαρξία του Γείτονα «Β».

Σε αυτό το τοπίο, η άρνηση της ομαλής διακυβέρνησης (έστω και με λάθη – εξάλλου, αλάθητος δεν είναι ούτε ο Πάπας) και η λατρεία της αταξίας δεν αποτελούν δείγματα επαναστατικότητας, αλλά κυρίαρχα συμπτώματα ενός βαθύτατου «αξιακού μηδενισμού». Για να κατανοήσουμε πώς φτάσαμε στο σύγχρονο ψηφιακό «Γκεμπελισμό», θα έπρεπε να κοιτάξουμε μέσα από τρεις φιλοσοφικούς καθρέφτες οι οποίοι αντανακλούν περιγραφικά την παθογένεια της εποχής μας.

1. «Ο Καθρέπτης του Φθόνου»: Η Αποθέωση της Άρνησης

Η παροιμία για την κατσίκα του γείτονα συμπυκνώνει αυτό που ο Νίτσε περιέγραψε ως Ressentiment (μνησικακία). Είναι η κατάσταση όπου το υποκείμενο, αδυνατώντας να δημιουργήσει τη δική του αξία, αντλεί ικανοποίηση από την καταστροφή της αξίας του άλλου. Όταν η όποια αντιπολίτευση -σε κάθε επίπεδο- επενδύει στο χάος, δεν επιδιώκει να διορθώσει την τάξη, αλλά προσπαθεί όπως είναι φανερό να την καταργήσει. Η τοξικότητα γίνεται το «νόμισμα» με το οποίο οι ανίσχυροι «εξαγοράζουν» μια ψευδαίσθηση ισχύος.

2. «Ο Καθρέπτης της Διαστρέβλωσης»: Ο Μεταμοντέρνος Γκεμπελισμός

Αν ο Γκέμπελς χρησιμοποίησε την επανάληψη για να καθαγιάσει το ψέμα, η σύγχρονη τοξικότητα χρησιμοποιεί τον κατακερματισμό της αλήθειας. Στο σύγχρονο πεδίο του χάους, η πραγματικότητα δεν είναι πλέον αντικειμενική αλλά υποκειμενική και εργαλειακή. Η άρνηση της τάξης βολεύει εκείνους που τρέφονται από τη σύγχυση, διότι μέσα στην ομίχλη του χάους, όλα τα αντικείμενα είναι θολά και όλα τα εγκλήματα κατά της λογικής μπορούν να παραμείνουν ατιμώρητα. Η κανονικοποίηση αυτού του φαινομένου σημαίνει ότι η παγκόσμια κοινωνία παύει να αναζητά το Αληθές και συμβιβάζεται με το Θορυβώδες.

3. «Ο Καθρέπτης της Ευθύνης»: Ο Φόβος του «Κυβερνάν»

Η μετάβαση από το χάος στην τάξη είναι μια πράξη καθαρά δημιουργική – και ως τέτοια πιθανά για κάποιους τρομακτική. Το να κυβερνάς σημαίνει να περιορίζεις τις πιθανότητες επιβολής του χάους σε μια συγκεκριμένη πραγματικότητα. Εκείνοι που επιλέγουν τη διαρκή τοξικότητα, το κάνουν με βάση έναν βαθύ υπαρξιακό φόβο: το φόβο της ευθύνης. Η αταξία προσφέρει την άνεση της ανευθυνότητος και της έλλειψης λογοδοσίας. Όποιος δε χτίζει, δεν κινδυνεύει ποτέ να δει το οικοδόμημά του να κρίνεται.

Το Συμπέρασμα της Πτώσης των Αξιών

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στα στενά γεωγραφικά μας όρια! Αποτελεί την ασθένεια του σύγχρονου κόσμου ο οποίος αδυνατεί να «ενηλικιωθεί» ψηφιακά – ίσως είναι νωρίς ακόμη. Η κανονικοποίηση της τοξικότητας είναι η παραίτηση από το συλλογικό όραμα χάριν ενός ατομικού (ή κομματικού) ναρκισσισμού. Αν επιτρέψουμε στο χάος να γίνει η νέα μας τάξη πραγμάτων, τότε ο Γκεμπελισμός δε θα είναι πλέον μια ιστορική ανάμνηση, αλλά θα είναι η καθημερινή μας «γλώσσα». Η πρόκληση των καιρών μας είναι να σπάσουμε αυτούς τους καθρέφτες και να θυμηθούμε ότι η πολιτική -και η ζωή η ίδια- δεν είναι ο θάνατος της κατσίκας του γείτονα, αλλά η κοινή μας προσπάθεια «να μείνει ο λύκος έξω από το μαντρί».