ΕΕ: Με το πάσο της για τον πόλεμο που απειλεί κυρίως το… νότο

Τα αντανακλαστικά της ΕΕ για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή είναι πιο… αργά από αυτά στην εισβολή στην Ουκρανία διότι σήμερα οι ισχυρές χώρες, όπως η Γερμανία και το Βέλγιο, δεν απειλούνται άμεσα όπως ο νότος;

Ενώ η Ελλάδα θα γιορτάζει την Εθνική της Εορτή την 25η Μαρτίου, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα διεξάγεται συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια και τις συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, η Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος ζητά τη μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια και την αυστηρή παρακολούθηση των τιμών καυσίμων, ώστε να αποφευχθούν αδικαιολόγητες αυξήσεις. Ωστόσο, η συζήτηση αυτή λαμβάνει χώρα ενώ η ενεργειακή κρίση είναι ήδη σε εξέλιξη ή και κορύφωση. Πολλοί επισημαίνουν ότι τα αντανακλαστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαινονται για ακόμη μια φορά να… υπολειτουργούν. Μέχρι στιγμής, η αντίδραση στις ενεργειακές συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή -που κλιμακώθηκε από τις 28 Φεβρουαρίου με την εμπλοκή ΗΠΑ-Ισραήλ και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ- παραμένει κυρίως σε επίπεδο συντονισμού, προτάσεων και εθνικών παρεμβάσεων, χωρίς ακόμα ένα μεγάλο, δεσμευτικό ευρωπαϊκό πακέτο όπως συνέβη το 2022 με την Ουκρανία.

Η πιο συγκεκριμένη κίνηση έγινε όταν τα κράτη μέλη συμμετείχαν στην μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου στην ιστορία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας για να μετριαστεί η άνοδος των τιμών και να διασφαλιστεί η επάρκεια (δείτε εδώ). Η Κομισιόν έδωσε έμφαση στη μείωση φόρων και τελών στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος, στην καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας και σε επενδύσεις για καθαρές τεχνολογίες και δίκτυα με περισσότερα δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε επιστολή της προς τους ηγέτες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της 19-20 Μαρτίου, πρότεινε μια «εργαλειοθήκη» μέτρων, εθνικές μειώσεις φόρων στο ρεύμα (ποιος θα τις πληρώσει αυτές;) χαλάρωση των κανόνων για κρατικές ενισχύσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, και παρεμβάσεις στην αγορά ρύπων. ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΘΥΜΗΘΗΚΕ ΟΤΙ ΕΧΕΙ ΚΑΙ… ΝΟΤΟ

Σε σύγκριση με την κρίση της Ουκρανίας, τα αντανακλαστικά φαίνονται πιο αργά και λιγότερο δραστικά. Το 2022, η ΕΕ κινητοποιήθηκε με κοινές προμήθειες αερίου και μαζικές αλλαγές. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έπληξε κυρίως το φυσικό αέριο και τη βιομηχανία της Γερμανίας και των βόρειων χωρών, ενώ η τωρινή κατάσταση  για πετρέλαιο, LNG και ναυτιλία πιέζει περισσότερο τις χώρες του Νότου όπως η Ελλάδα όπου οι τιμές ηλεκτρισμού και καυσίμων έχουν ανέβει απίστευτα και ραγδαία σε ορισμένες περιπτώσεις. Η επόμενη εβδομάδα, με τη συζήτηση στο Ευρωκοινοβούλιο, θα δείξει αν θα υπάρξει πιο γρήγορη στροφή σε άμεσα μέτρα. Μέχρι στιγμής, αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν προχωρήσει σε εθνικά μέτρα για να περιορίσουν τις επιπτώσεις των αυξήσεων στις τιμές ενέργειας και καυσίμων λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ενώ η Κομισιόν ακόμα επεξεργάζεται κοινές προτάσεις. Η Ελλάδα έχει επιβάλει πλαφόν στα κέρδη των εταιρειών καυσίμων για να συγκρατήσει τις τιμές στη λιανική. Η Ισπανία μείωσε τον ΦΠΑ στα καύσιμα από 21% σε 10%, ενώ η Ιταλία εφαρμόζει προσωρινή επιδότηση που μειώνει άμεσα τις τιμές βενζίνης και diesel στα πρατήρια. Η Αυστρία έχει ζητήσει και προωθεί μείωση φόρων στη βενζίνη, ενώ η Γερμανία έχει εισαγάγει μηχανισμό περιορισμού απότομων αλλαγών τιμών στα πρατήρια και επιδοτήσεις για ενεργειακή φτώχεια. Συνολικά, η ΕΕ έδειξε γρήγορη πολιτική αντίδραση με έμφαση σε καταδίκη ιρανικών αντεπιθέσεων, προστασία αμάχων, διπλωματία και «μέγιστη αυτοσυγκράτηση», αλλά χωρίς… ενότητα (βλ Ισπανία vs Γερμανία/ΗΒ) και με ελάχιστη κριτική προς ΗΠΑ-Ισραήλ σε πλήρη αντίθεση με την αποφασιστική, ενωμένη και στρατιωτική στήριξη προς Ουκρανία κατά Ρωσίας. Αυτό αντανακλά τις βαθιές διαιρέσεις στην εξωτερική πολιτική της Ένωσης όταν η κρίση εμπλέκει στενό σύμμαχο όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, αφήνοντας την ΕΕ σε ρόλο παρατηρητή με περιορισμένη επιρροή, ειδικά όταν οι εξελίξεις αφορούν άμεσα στο νότο της ένωσης…

Η εξάρτηση της Δύσης και οι πετρελαιοκρατίες