Η τελευταία…”αυτοκρατορία”
"Οι αριθμοί δείχνουν ότι σε τέτοιες εποχές, τα κέρδη από την ηρεμία ξεπερνούν τις ζημιές από τις συγκρούσεις"
Μελίνα Καραπαναγιωτίδου
«Αυτοκρατορίες όπως η Ρωμαϊκή, η Βυζαντινή και η Οθωμανική κατάφεραν να κάνουν το εμπόριο να ανθίσει επειδή δημιούργησαν περιόδους ηρεμίας και ασφάλειας σε… τεράστιες περιοχές». Αυτό άκουσα σε μία από τις διαλέξεις της ιστορικού Μαρίας Ευθυμίου και από τότε σκέπτομαι την «αυτοκρατορία» που θέλει να κτίσει (και) στη Μέση Ανατολή ο Ντόναλντ Τραμπ.
Στη Ρωμαϊκή εποχή, για παράδειγμα, οι δρόμοι και τα λιμάνια επέτρεψαν το εμπόριο από τη Βόρεια Ευρώπη μέχρι την Αίγυπτο χωρίς μεγάλους κινδύνους και αυτό έφερε αύξηση στα αγαθά που διακινούνταν. Και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, με κέντρο την Κωνσταντινούπολη, έγινε σταυροδρόμι για μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής για μετάξι, μπαχαρικά κι άλλα προϊόντα σε ένα περιβάλλον με κοινά νομίσματα και κοινούς νόμους. Ακόμα και η Οθωμανική, ελέγχοντας δρόμους από τα Βαλκάνια μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα, έκανε το εμπόριο πιο ασφαλές, έστω και αν επέβαλλε υψηλούς φόρους. Κάτι παρόμοιο και πιο πρόσφατο, αλλά σε πιο δημοκρατικό πεδίο προσπάθησε να κτίσει και η ΕΕ, η “οικονομική αυτοκρατορία” ή μάλλον… ακόμη προσπαθεί ανοίγοντας αγορές σε Λατινική Αμερική, Ινδία κλπ
Χωρίς το Ιράν η ροή αγαθών μπορεί να γίνει πιο ασφαλής χωρίς επιθέσεις και χωρίς κινδύνους. Όπως λένε οι αναλυτές του πλούτου, οι μεγάλοι εξαγωγείς πετρελαίου θα δουν τεράστια κέρδη, γιατί οι τιμές μπορεί να σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα λόγω μειωμένου κινδύνου, ενώ οι ποσότητες που εξάγονται θα αυξηθούν. Η Σαουδική Αραβία, ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας, θα μπορέσει να ανεβάσει την παραγωγή της χωρίς φόβο αντιποίνων, και η κρατική της εταιρεία θα κερδίσει σε σταθερές αγορές όπως η Ασία και η Ευρώπη. Παρόμοια, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με τα μεγάλα αποθέματα και τα νέα έργα εξόρυξης, θα καλύψουν τυχόν κενά από τις μειωμένες εξαγωγές του Ιράν, αυξάνοντας τα έσοδά τους από το πετρέλαιο που ρέει ελεύθερα. Ακόμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, θα επωφεληθούν από υψηλότερες τιμές εξάγοντας περισσότερο υγροποιημένο φυσικό αέριο και αργό σε αγορές όπως η Ευρώπη όπου έχει προετοιμάσει το έδαφος.
Η Κίνα, που αγοράζει μεγάλο μέρος του ιρανικού πετρελαίου και μάλιστα με εκπτώσεις, μπορεί να στραφεί σε αυτούς τους προμηθευτές, κάτι που θα φέρει επιπλέον έσοδα στους… νικητές. Οι δε χώρες του Κόλπου που έχουν τεράστια έσοδα από το πετρέλαιο, δεν θα αγοράζουν μαζικά αμυντικά συστήματα για να προστατευτούν από απειλές σαν αυτές του Ιράν. Οι ακόμη πιο κερδισμένοι θα είναι αμερικανικές εταιρείες, που θα βλέπουν συμβόλαια δισεκατομμυρίων για μαχητικά αεροσκάφη, πυραύλους και ραντάρ. Το Ισραήλ επίσης κερδίζει έμμεσα, καθώς η μείωση της ιρανικής απειλής φυσικά ενισχύει τη θέση του
ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ…
Δηλαδή, όπως στις παλιές… αυτοκρατορίες όπου η ηρεμία έφερνε εμπορική άνθιση, έτσι κι εδώ η αποδυνάμωση του Ιράν μπορεί να δημιουργήσει μια νέα εποχή σταθερότητας και ευμάρειας; Όπως λένε οι μελετητές των πολέμων “Η ιστορία και οι αριθμοί δείχνουν ότι σε τέτοιες εποχές, τα κέρδη από την ηρεμία ξεπερνούν τις ζημιές από τις συγκρούσεις”. Στις επόμενες μέρες ή εβδομάδες πιθανότατα θα πληρώνουμε ακριβότερα τη βενζίνη κυρίως λόγω του πανικού. Μακροπρόθεσμα, αν το Ιράν αποδυναμωθεί τελικά οι τιμές μπορεί να σταθεροποιηθούν ή και να… πέσουν, γιατί θα ρέει πετρέλαιο πιο ελεύθερα από Σαουδική, ΗΑΕ, ΗΠΑ κλπ. Προς το παρόν όμως, ο κίνδυνος είναι προς τα πάνω κι αυτό βλέπουν όλοι οι αναλυτές σε Guardian, Reuters, CNBC κ.ά. Η δε Κίνα είναι ο μεγάλος χαμένος “παίκτης” βραχυπρόθεσμα διότι αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου και τώρα θα πρέπει να ψάξει αλλού σε υψηλότερες τιμές, κάτι που θα πιέσει την οικονομία της από την αύξηση του κόστους παραγωγής. Οι χώρες του κόλπου μπορεί να κερδίσουν μακροπρόθεσμα από μεγαλύτερες εξαγωγές, αλλά βραχυπρόθεσμα χάνουν από υψηλότερα ασφάλιστρα πολέμου για τάνκερ, κλείσιμο αεροδριαδρόμων και ακύρωση πτήσεων/τουρισμού και φόβο επενδυτών που φεύγουν από τα χρηματιστήρια του Ντουμπάι/Άμπου Ντάμπι.
Η Ρωσία ως μεγάλος εξαγωγέας πετρελαίου, κερδίζει από υψηλότερες τιμές, παρόμοια με το 2022, αλλά αν η Κίνα πιεστεί πολύ, μπορεί να χάσει μέρος της αγοράς της εκεί. Επίσης, η αποδυνάμωση του Ιράν και συμμάχου της, μειώνει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή. Στις ΗΠΑ εταιρείες όπως Exxon κερδίζουν από υψηλές τιμές, αλλά ο πληθωρισμός πιέζει τους καταναλωτές, πλήττει την οικονομία και μπορεί να γυρίσει πολιτικά εναντίον του Trump. Οι αναλυτές λένε ότι μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση και «νίκη» για… κανέναν. Τέλος η ΕΕ παίζει το κλασικό της χαρτί, αποφυγή εμπλοκής, έμφαση στη διπλωματία, κριτική σε όλες τις πλευρές και προστασία των δικών της συμφερόντων. Δεν θέλει να «τραβήξει» το σχοινί με τον Tραμπ αλλά ούτε να φανεί ότι «συμμετέχει» σε πόλεμο. Σήμερα θα γίνει ειδική σύσκεψη οπότε προς το παρόν η Ευρώπη είναι σε αναμονή γεγονός… αναμενόμενο