Έρευνα «δείχνει» πως τα ζαχαρούχα ροφήματα προκαλούν άγχος στους εφήβους

Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση φέρνει στο προσκήνιο έναν ακόμη κρίκο στη συζήτηση για την ψυχική υγεία των νέων: την κατανάλωση ποτών με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη.

Επιμέλεια: Νικολέτα Τσορμπατζόγλου 

Ανθρακούχα αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά, έτοιμοι χυμοί, ζαχαρούχα τσάγια και καφέδες φαίνεται να συνδέονται με αυξημένα συμπτώματα άγχους στην εφηβεία.

Η ερευνητική ομάδα, με συμμετοχή επιστημόνων από το Bournemouth University, ανέλυσε δεδομένα από πολλαπλές μελέτες που εξέταζαν τη σχέση διατροφής και ψυχικής υγείας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Human Nutrition and Dietetics και καταγράφουν μια σταθερή συσχέτιση: όσο αυξάνεται η κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών, τόσο αυξάνονται και οι αναφορές αγχωδών συμπτωμάτων στους εφήβους.

Η ψυχική υγεία εκτός «κάδρου» της διατροφικής έρευνας

«Όταν μιλάμε για τη διατροφή των εφήβων, εστιάζουμε κυρίως στις σωματικές επιπτώσεις, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2», επισημαίνει η Δρ. Chloe Casey, μία από τις συγγραφείς της μελέτης. «Οι συνέπειες στην ψυχική υγεία, ωστόσο, παραμένουν λιγότερο διερευνημένες — ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ροφήματα με υψηλή ενεργειακή αξία αλλά χαμηλή διατροφική ποιότητα».

Το εύρημα αποκτά βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι οι αγχώδεις διαταραχές συγκαταλέγονται στις συχνότερες ψυχικές δυσκολίες της εφηβείας. Το 2023, εκτιμήσεις έδειχναν ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά και εφήβους ζούσε με κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής, με το άγχος να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις.

Τι περιλάμβαναν τα δεδομένα

Οι μελέτες που συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση βασίστηκαν σε ερωτηματολόγια που κατέγραφαν τόσο τις διατροφικές συνήθειες όσο και τα συμπτώματα ψυχικής υγείας. Στην κατηγορία των ζαχαρούχων ποτών εντάσσονται:

• Αναψυκτικά με ανθρακικό
• Ενεργειακά ποτά
• Έτοιμοι χυμοί με προσθήκη ζάχαρης
• Ζαχαρούχο τσάι και καφές
• Αρωματισμένα γάλατα

Παρά τις διαφορετικές μεθοδολογίες, τα ευρήματα συγκλίνουν: οι έφηβοι που καταναλώνουν συχνότερα τέτοιου είδους ποτά αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα άγχους.

Συσχέτιση δεν σημαίνει αιτιότητα

Οι ερευνητές σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πως τα ζαχαρούχα ποτά προκαλούν άμεσα άγχος. Το φαινόμενο μπορεί να λειτουργεί και αντίστροφα: έφηβοι που βιώνουν αυξημένο στρες ίσως στρέφονται πιο συχνά σε τέτοιες επιλογές.

Παράγοντες όπως οι οικογενειακές συνθήκες, οι διαταραχές ύπνου ή άλλες πτυχές του τρόπου ζωής ενδέχεται να επηρεάζουν τόσο την ψυχική κατάσταση όσο και τις διατροφικές επιλογές.

«Δεν μπορούμε ακόμη να μιλήσουμε για άμεση αιτιώδη σχέση», τονίζει η Δρ. Casey. «Ωστόσο, η σύνδεση που εντοπίστηκε είναι ανησυχητική και αξίζει περαιτέρω διερεύνηση».

Γιατί το εύρημα έχει σημασία

Τα τελευταία χρόνια, η αύξηση των αγχωδών διαταραχών στην εφηβεία έχει καταγραφεί διεθνώς. Σε ένα περιβάλλον όπου οι νέοι αντιμετωπίζουν ακαδημαϊκή πίεση, ψηφιακή υπερδιέγερση και κοινωνικές προκλήσεις, ο ρόλος της διατροφής ως τροποποιήσιμου παράγοντα κινδύνου αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η μελέτη δεν προτείνει πανικό ούτε απαγορεύσεις. Υπογραμμίζει όμως ότι η συζήτηση για τη διατροφή των εφήβων δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη ζυγαριά ή στις θερμίδες. Η ψυχική υγεία οφείλει να αποτελεί ισότιμο μέρος της εξίσωσης.

Καθώς η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να ερευνά τη σχέση διατροφής και συναισθηματικής ευεξίας, το μήνυμα παραμένει σαφές: οι καθημερινές επιλογές — ακόμη και ένα φαινομενικά «αθώο» ρόφημα — ίσως επηρεάζουν περισσότερα απ’ όσα πιστεύαμε.