Το άγχος που μπορεί να μετατρέψει το σεξ σε… εξεταστική

Η αρχή μιας σεξουαλικής επαφής είναι συνήθως γεμάτη έλξη και επιθυμία. Ωστόσο, κάποιες φορές, στην πορεία μπορεί να εμφανιστεί μια ανεπαίσθητη πίεση να αποδείξετε ότι είστε καλοί στο κρεβάτι.

Αν έχετε νιώσει ότι «αξιολογείστε» την ώρα της ερωτικής πράξης, είτε από τον σύντροφό σας είτε από τον ίδιο σας τον εαυτό είτε ακόμη και από ένα ανύπαρκτο κοινό που φαντάζεστε, να ξέρετε ότι πρόκειται για σκέψεις που είναι κοινές σε πολλούς ανθρώπους. Η Lucia F. O’Sullivan, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του New Brunswick στον Καναδά, με πολυετή ερευνητική εργασία στον τομέα των διαπροσωπικών σχέσεων, μίλησε για το συγκεκριμένο φαινόμενο σε άρθρο της στο Psychology Today. Όπως εξηγεί, πρόκειται για εκείνο το αμήχανο συναίσθημα που πολλοί έχουμε νιώσει κάποια στιγμή, αλλά δυσκολευόμαστε να περιγράψουμε: το άγχος επίδοσης στο σεξ.

Το σεξ ως performance και όχι ως εμπειρία

Όταν το σεξ αρχίζει να θυμίζει περισσότερο σκηνή παράστασης, στην οποία πρέπει να αποδείξετε κάτι, η σύνδεση με την απόλαυση χάνεται. «Το συγκεκριμένο άγχος μοιάζει σαν να βαθμολογείστε», λέει η O’Sullivan. Η πίεση απομακρύνει τον άνθρωπο από τη στιγμή και δυσκολεύει την αίσθηση ελευθερίας, παρουσίας και αυθορμητισμού. Και το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο τους άνδρες, όπως λανθασμένα πιστευόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Και οι γυναίκες νιώθουν ότι πρέπει να «αποδώσουν»

Για δεκαετίες, η επιστημονική έρευνα επικεντρωνόταν κυρίως στην πίεση που αισθάνονται οι άνδρες να είναι έτοιμοι, να έχουν στύση και να εντυπωσιάσουν. Οι προσδοκίες να δείχνουν τέλειοι, να έχουν διάρκεια και να κάνουν τη σύντροφό τους να φτάσει γρήγορα και χωρίς προσπάθεια σε οργασμό μπορεί να είναι ασφυκτικές. Το αποτέλεσμα; Όχι μόνο μειώνεται η επιθυμία, αλλά μπορεί να επηρεάζεται και η ικανοποίηση. Όπως επισημαίνει, όμως, η O’Sullivan, οι γυναίκες δεν μένουν έξω από το άγχος επίδοσης. Πιέζονται να είναι απίστευτα σέξι, πρόθυμες για όλα και φυσικά να ανταποκρίνονται με τρόπο που να δείχνει την τέλεια σεξουαλική ανταπόκριση. Όλες αυτές οι απαιτήσεις όχι μόνο δημιουργούν πίεση, αλλά μπορούν να σαμποτάρουν την ίδια τη χαρά της εμπειρίας.

Όταν το άγχος του ενός επηρεάζει και τον άλλο

Σε μελέτη με 228 ζευγάρια, η ερευνητική ομάδα της O’Sullivan διαπίστωσε ότι όταν ο ένας από τους δύο εμφανίζει υψηλό άγχος επίδοσης, επηρεάζονται αρνητικά τόσο η σεξουαλική όσο και η συναισθηματική ικανοποίηση και των δύο συντρόφων. Ανάμεσα στα συχνότερα μοτίβα που καταγράφηκαν στις προσωπικές συνεντεύξεις ήταν η υπερανάλυση της εμφάνισης, με σκέψεις όπως «πώς φαίνομαι τώρα;», η ανησυχία μήπως απογοητεύσουν τον σύντροφό τους, η συνεχής παρακολούθηση κάθε αντίδρασης του άλλου για να διαπιστώσουν πώς τα πάνε μεταξύ τους και η αυτοκριτική επειδή δεν νιώθουν έτοιμοι ή αρκετά συγκεντρωμένοι. Όλα αυτά αποτελούν ενδείξεις ότι το σεξ έχει μετατραπεί σε μια εσωτερική δοκιμασία αντί να παραμένει μια κοινή εμπειρία.

Ποιος σας «βλέπει» τελικά;

Σε κάποιες περιπτώσεις, το λεγόμενο «άγχος κοινού» δεν συνδέεται καν άμεσα με τον σύντροφο. Μπορεί να αισθάνεστε ότι σας παρακολουθεί ένας αόρατος κύκλος «κριτών»: οι φίλοι, τα social media, ακόμη και ολόκληρος ο κόσμος που μοιράζεται εμπειρίες και προσδοκίες χωρίς να σας έχει ρωτήσει. Το πρόβλημα βρίσκεται στη σκέψη ότι πρέπει να είστε εξαιρετικοί στο σεξ απλώς και μόνο για να θεωρηθείτε «φυσιολογικοί». Μια τέτοια απαίτηση, όμως, δεν είναι μόνο ανέφικτη αλλά και παράλογη, τόσο στατιστικά όσο και πρακτικά.

Τι βοηθά και τι όχι

Η ερευνητική ομάδα κατέγραψε τους τρόπους με τους οποίους οι συμμετέχοντες προσπάθησαν να διαχειριστούν το άγχος επίδοσης στο σεξ, χωρίζοντάς τους σε δύο βασικές κατηγορίες: τις αποτελεσματικές και τις μη αποτελεσματικές στρατηγικές. Από τη μία πλευρά βρίσκονταν οι στρατηγικές προσέγγισης, οι οποίες έφεραν καλύτερα αποτελέσματα. Σε αυτές περιλαμβάνονταν η ανοιχτή επικοινωνία με τον σύντροφο, η πρόταση να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό και η επιστροφή σε πιο οικείες και συναισθηματικές στιγμές, όπως ένα χαλαρωτικό μασάζ. Οι συγκεκριμένες στρατηγικές βοήθησαν τα ζευγάρια να επιστρέψουν στην ουσία της σχέσης τους και να βελτιώσουν την αμοιβαία ικανοποίηση. Από την άλλη πλευρά υπήρχαν οι στρατηγικές αποφυγής, οι οποίες δεν είχαν τα ίδια θετικά αποτελέσματα. Κάποιοι συμμετέχοντες προσποιούνταν οργασμό απλώς και μόνο για να τελειώσουν τη διαδικασία, ενώ άλλοι επέλεγαν να παραμένουν σιωπηλοί και να αποφεύγουν οποιαδήποτε επικοινωνία με τον σύντροφό τους.

Όπως ήταν αναμενόμενο, αυτές οι στρατηγικές αποφυγής οδηγούσαν σε μεγαλύτερη απογοήτευση και για τους δύο. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ανοιχτή επικοινωνία και η αμοιβαία κατανόηση αποτελούν βασικά στοιχεία για την αντιμετώπιση του άγχους επίδοσης και τη βελτίωση της ικανοποίησης κατά την ερωτική επαφή. «Είναι δύσκολο να απολαύσει κανείς τον εαυτό του, ή να απολαύσει ένας σύντροφος εσάς, όταν κάνετε σεξ σαν να σας κινηματογραφούν», καταλήγει η O’Sullivan. Η απόλαυση στο σεξ ξεκινά όταν είστε παρόντες και αυθεντικοί και όχι όταν προσπαθείτε να πετύχετε το άριστα. Το σεξ δεν είναι ούτε εξέταση ούτε παράσταση. Είναι μια εμπειρία και, πάνω απ’ όλα, είναι δική σας.