«Ναι» από τον Ερντογάν στην επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης

Η Τουρκία εξετάζει το ενδεχόμενο να επιτρέψει την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης υπό τη μορφή πανεπιστημιακού ιδρύματος, περισσότερα από πέντε δεκαετίες μετά τη διακοπή της λειτουργίας της. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στις προσπάθειες της Άγκυρας να ανταποκριθεί σε ένα διαχρονικό αίτημα τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο ενόψει της επικείμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ και της αναμενόμενης παρουσίας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα τον επόμενο μήνα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η κίνηση αυτή ενδέχεται να εντάσσεται στη γενικότερη επιδίωξη της Τουρκίας να βελτιώσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στις διπλωματικές της επαφές.

Το Bloomberg επικαλούμενο πηγές ανέφερε ότι το σχέδιο για τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η οποία βρίσκεται σε ένα νησί κοντά στην Κωνσταντινούπολη, προβλέπει την εισαγωγή φοιτητών μέσω του εθνικού συστήματος κατανομής θέσεων της Τουρκίας, ενώ το Υπουργείο Παιδείας θα εποπτεύει τα προγράμματα σπουδών.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, συζήτησε την πιθανή επαναλειτουργία της Σχολής κατά τη διάρκεια συνάντησης που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στην Άγκυρα με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οι συνομιλίες μεταξύ του Βαρθολομαίου και του Ερντογάν διεξήχθησαν σε «θερμή ατμόσφαιρα», σύμφωνα με δήλωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής είναι σημαντική για την ικανότητα του Πατριαρχείου να εκπαιδεύει μελλοντικούς ανώτερους κληρικούς. Η Θεολογική Σχολή, που ιδρύθηκε το 1844, έκλεισε από την τουρκική κυβέρνηση το 1971. Ο Βαρθολομαίος, με την υποστήριξη της Ελλάδας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ, αγωνίζεται εδώ και καιρό για την επαναλειτουργία της.

Η συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη με τον Ταγίπ Ερντογάν

Σε μια συγκυρία ιδιαίτερης σημασίας για τις σχέσεις του τουρκικού κράτους με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος συναντήθηκε στην Άγκυρα με τον Πρόεδρο της Τουρκικής Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την Τρίτη 16 Ιουνίου 2026.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο και, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Πατριαρχείου, διεξήχθη σε εγκάρδιο κλίμα, με αντικείμενο ζητήματα που αφορούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την ομογένεια της Κωνσταντινούπολης και τις εκκρεμότητες, που παραμένουν ανοιχτές εδώ και δεκαετίες.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στο ζήτημα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ένα θέμα με έντονο συμβολισμό τόσο για την Ορθοδοξία όσο και για τις σχέσεις της Τουρκίας με τη διεθνή κοινότητα. Σύμφωνα με το Πατριαρχείο, κατά τη διάρκεια της συνάντησης εξετάστηκε η πορεία των επαφών, που βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ του Φαναρίου, του τουρκικού Υπουργείου Παιδείας και του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης της χώρας για το μέλλον της Σχολής.

Υπενθυμίζεται, ότι η Χάλκη παραμένει κλειστή από το 1971, όταν η λειτουργία της ανεστάλη μετά από απόφαση του τουρκικού Συνταγματικού Δικαστηρίου για τα ιδιωτικά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η επαναλειτουργία της αποτελεί στρατηγικής σημασίας ζήτημα, καθώς πρόκειται για το ιστορικό θεολογικό κέντρο εκπαίδευσης των κληρικών του. Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά τις σχετικές παρεμβάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διεθνών εκκλησιαστικών φορέων, το θέμα έχει επανέλθει δυναμικά στην ατζέντα.

Οι προσδοκίες για θετική εξέλιξη έχουν ενισχυθεί τους τελευταίους μήνες. Ο ίδιος ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, σε πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η Σχολή θα μπορούσε να επαναλειτουργήσει μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης, που βρίσκονται σε εξέλιξη. Παράλληλα, τουρκικά μέσα ενημέρωσης και κυβερνητικοί κύκλοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η Άγκυρα εξετάζει σοβαρά ένα μοντέλο επανέναρξης της λειτουργίας της.

Πέραν της Χάλκης, στη συνάντηση συζητήθηκαν ζητήματα, που αφορούν στην παρουσία και τα δικαιώματα της ελληνικής ομογένειας στην Τουρκία.

Ειδικότερα, όσον αφορά στη διάσταση των θρησκευτικών ελευθεριών, ο διεθνής Τύπος αντιμετωπίζει το ζήτημα της Χάλκης ως «δείκτη» της στάσης της Τουρκίας απέναντι στις θρησκευτικές ελευθερίες και τις μη μουσουλμανικές κοινότητες. Η επαναλειτουργία της Σχολής αποτελεί εδώ και δεκαετίες αίτημα των ΗΠΑ, ευρωπαϊκών θεσμών και διεθνών οργανώσεων.

Μάλιστα, όπως εκτιμούν διεθνείς παρατηρητές, η συνάντηση Βαρθολομαίου – Ερντογάν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αναβάθμισης της διεθνούς εικόνας της Τουρκίας σε θέματα θρησκευτικών ελευθεριών. Αξίζει δε να προστεθεί, ότι η χθεσινή συνάντηση δεν έγινε σε πολιτικό κενό. Από το 2024 έχει ξεκινήσει θεσμικός διάλογος μεταξύ του τουρκικού κράτους και του Πατριαρχείου για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ενώ ο ίδιος ο Βαρθολομαίος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι αναμένει την επανέναρξη της λειτουργίας της το 2026.

Άλλωστε, η επαναλειτουργία της Χάλκης αποτελεί πάγιο αίτημα όχι μόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και της Ουάσιγκτον, των ευρωπαϊκών θεσμών και μεγάλου μέρους του ορθόδοξου κόσμου. Ήδη από το φθινόπωρο του 2025, ο Πρόεδρος Ερντογάν είχε αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο θετικών εξελίξεων, ενώ το ζήτημα είχε τεθεί ακόμη και στις επαφές του με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Ενεργειακό deal Τουρκίας-Λιβύης μαζί με Ισπανούς, Ούγγρους και Qatar Energy