Τα «Ρεύματα» των 61ων Δημητρίων φέρνουν τη Θεσσαλονίκη σε πολιτιστική τροχιά
Νικολέτα Τσορμπατζόγλου 
Σε μια πόλη που έχει μάθει να συνδέει την ιστορία της με τη σύγχρονη δημιουργία, τα Δημήτρια επιστρέφουν στη Θεσσαλονίκη για 61η χρονιά και επιχειρούν να καταγράψουν, μέσα από διαφορετικές μορφές τέχνης, τις αλλαγές που συντελούνται γύρω τους.
Η φετινή διοργάνωση παρουσιάστηκε το μεσημέρι της Δευτέρας 21 Σεπτεμβρίου στην Αγορά Μοδιάνο, με τον Δήμο Θεσσαλονίκης να δίνει το στίγμα μιας διοργάνωσης που από την 1η έως τις 26 Οκτωβρίου θα κινηθεί σε 15 πολιτιστικούς χώρους της πόλης.
Η λέξη που διατρέχει ολόκληρο το φετινό πρόγραμμα είναι τα «Ρεύματα». Και δεν επιλέχθηκε τυχαία. Όπως παρουσιάστηκε στη συνέντευξη Τύπου, η θεματική λειτουργεί ως ένας τρόπος να συναντηθούν διαφορετικές καλλιτεχνικές γλώσσες, γενιές, ιδέες και τάσεις, από το θέατρο και την όπερα μέχρι τη μουσική, τον χορό, τον κινηματογράφο, τη λογοτεχνία και τα εικαστικά. Το ίδιο το πρόγραμμα του Δήμου επιβεβαιώνει αυτή την πολυφωνία, με παραγωγές και εκθέσεις να φιλοξενούνται από το MOMUS και το Βασιλικό Θέατρο μέχρι τη Ροτόντα, το Μέγαρο Μουσικής, την Casa Bianca και τις αποθήκες του λιμανιού.
Η επιλογή των «Ρευμάτων» συνδέεται ακριβώς με αυτή την προσπάθεια. Οι διοργανωτές θέλουν να δώσουν χώρο στις νέες καλλιτεχνικές τάσεις, αλλά και στη συνάντησή τους με δημιουργούς και έργα διαφορετικών γενεών. Έτσι, το φεστιβάλ δεν περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη μορφή τέχνης ή σε ένα ενιαίο κοινό, αλλά απλώνεται σε διαφορετικά σημεία της Θεσσαλονίκης και σε ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει από παιδικές παραστάσεις έως διεθνείς καλλιτεχνικές παρουσίες.
Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, από την πλευρά του, στάθηκε στον διαχρονικό ρόλο των Δημητρίων για την πόλη, χαρακτηρίζοντάς τα αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής της ταυτότητας. Αναφερόμενος στη φετινή θεματική, τα «Ρεύματα», σημείωσε πως αυτή συνδέεται με την κίνηση των ιδεών, τις νέες καλλιτεχνικές τάσεις, τη συνύπαρξη διαφορετικών γενεών και τις δυνάμεις που συναντώνται σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη. Όπως υπογράμμισε, μέσα από αυτή τη συνάντηση δημιουργείται χώρος για νέες καλλιτεχνικές διαδρομές και προβληματισμό, ενώ το πρόγραμμα των 61ων Δημητρίων αποτυπώνει την προσέγγιση της δημοτικής αρχής για το πολιτιστικό αποτύπωμα της Θεσσαλονίκης. Οι σχετικές δηλώσεις του δημάρχου επιβεβαιώνουν και τον χαρακτήρα που δίνεται φέτος στη διοργάνωση, η οποία, σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση, αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως ένα ετήσιο φεστιβάλ αλλά και ως πεδίο συνάντησης δημιουργών, νέων καλλιτεχνών και κοινού.
Ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Βασίλης Γάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον χαρακτήρα του θεσμού, υποστηρίζοντας ότι τα Δημήτρια δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται απλώς ως μια ακόμη σειρά πολιτιστικών εκδηλώσεων. Όπως ανέφερε, αποτελούν εδώ και περισσότερες από έξι δεκαετίες μέρος της πολιτιστικής ταυτότητας της Θεσσαλονίκης και λειτουργούν ως ένα σημείο όπου διαφορετικές μορφές τέχνης μπορούν να συνυπάρξουν.
Από τη Μοδιάνο ξεκινά ένα δεύτερο πολιτιστικό σχέδιο
Η επιλογή της Αγοράς Μοδιάνο για τη συνέντευξη Τύπου δεν ήταν μόνο συμβολική. Στον ίδιο χώρο ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης έκανε γνωστή μια πρωτοβουλία που αφορά το μέλλον της ιστορικής αγοράς και τη σύνδεσή της με τη γαστρονομική ταυτότητα της πόλης.
Ο δήμαρχος αναφέρθηκε στη νέα προσπάθεια αξιοποίησης της Μοδιάνο και στην προοπτική να εξελιχθεί σε ένα διαφορετικό τοπόσημο για τη Θεσσαλονίκη. Όπως είπε, έχει ξεκινήσει συνεργασία με τους ιδιοκτήτες της αγοράς για τη δημιουργία Μουσείου Γαστρονομίας, με τη συμμετοχή του Δήμου Θεσσαλονίκης και του τμήματος της UNESCO που συνδέεται με την πόλη, ενώ σύμφωνα με όσα ανέφερε υπάρχει θετική ανταπόκριση από την πλευρά των ιδιοκτητών.
«Η Μοδιάνο αλλάζει ξανά» – Το σχέδιο του δήμου Θεσσαλονίκης για την ιστορική αγορά
Η ιδέα δεν αφορά ένα συμβατικό μουσείο με στατικές προθήκες. Η πρόθεση που περιγράφηκε είναι η Μοδιάνο να λειτουργήσει ως ένας «ζωντανός» χώρος, όπου η ιστορία της γαστρονομίας της Θεσσαλονίκης θα συνδέεται με τη σύγχρονη ζωή της πόλης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Δήμος σχεδιάζει να αξιοποιήσει και το αρχειακό υλικό που διαθέτει το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, ώστε η ιστορική διάσταση της γαστρονομικής παράδοσης της πόλης να αποκτήσει τη δική της θέση στον χώρο.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία παρουσιάστηκε ως μια προσπάθεια να συνδεθεί η γαστρονομία με την πολιτιστική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για σχέδιο που βρίσκεται σε διαδικασία διαμόρφωσης και, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις του δημάρχου, θα απαιτήσει τα επόμενα βήματα και τη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων.
Από το MOMUS μέχρι το Μέγαρο Μουσικής
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα των 61ων Δημητρίων ξεκινά την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου με το Opening Party στον αύλειο χώρο του MOMUS, εντός της ΔΕΘ. Στη μουσική έναρξη συμμετέχουν ο Κ. Βήτα και ο Ιάκωβος «Rudeboy» Κομνηνός, ενώ την ίδια ημέρα ανοίγει και η εικαστική έκθεση του Κ. Βήτα «Μόνο η ακτογραμμή μένει», η οποία θα παραμείνει στο MOMUS έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.
Οι πρώτες ημέρες των Δημητρίων κινούνται ανάμεσα σε μουσική, θέατρο, όπερα και λογοτεχνία. Στο Βασιλικό Θέατρο παρουσιάζεται στις 2 και 3 Οκτωβρίου η όπερα «Viva la mamma!» του Gaetano Donizetti, ενώ στις 2 Οκτωβρίου η Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ φιλοξενεί τη μουσική εκδήλωση «Χατσατουριάν & Ραχμάνινοφ». Την επόμενη ημέρα, το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει την εκδήλωση με την Katie Kitamura στο Ολύμπιον, αλλά και τη μουσική παράσταση «30 χρόνια Μικρή Πατρίδα» των Γιώργου Ανδρέου και Παρασκευά Καρασούλου στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.
Στις 4 Οκτωβρίου το πρόγραμμα ανοίγει χώρο και για το παιδικό κοινό με τον «Καραγκιόζη Ριγολέττο», ενώ την ίδια ημέρα παρουσιάζεται στο Μέγαρο Μουσικής η «Τρισεύγενη: μια ιστορία κι ένα τραγούδισμα». Ακολουθεί στις 5 Οκτωβρίου η «Φόνισσα», σε μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη και βασισμένη στο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.
Το πρόγραμμα συνεχίζεται με διεθνείς συνεργασίες και διαφορετικές σκηνικές προσεγγίσεις. Η Agrupación Señor Serrano παρουσιάζει την «Ιστορία της Αγάπης» στο Θέατρο Αυλαία, ενώ στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ προβάλλεται το «À Paris tous les deux», σε μια συνάντηση κινηματογράφου και μουσικής. Στις 7 Οκτωβρίου ο Billy Cobham εμφανίζεται στο Συνεδριακό Κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης», ενώ στο Μέγαρο Μουσικής παρουσιάζονται οι «Στοιχειωμένοι», μια μουσικοθεατρική τριλογία του Δημήτρη Μαραμή.
Στο εικαστικό σκέλος, η διοργάνωση ξεφεύγει χρονικά από τον Οκτώβριο. Η έκθεση «Μετζικώφ: Ένας κόσμος θαυμάτων» στο Τελλόγλειο διαρκεί έως το τέλος Ιανουαρίου 2027, ενώ στην Casa Bianca παρουσιάζεται από τις 15 Οκτωβρίου η έκθεση «Αειφεγγείς Κόσμοι» του Απόστολου Κιλεσσόπουλου.
Ο χορός καταλαμβάνει επίσης σημαντικό χώρο στη φετινή διοργάνωση, με το «Ραβέλ UNSEEN» του Αντώνη Φωνιαδάκη, το «Interiors: Dark Times», τη συμμετοχή της Leïla Ka και της Νάνσυ Σταματοπούλου, αλλά και το «Tap Factory», που συνδυάζει χορό και ακροβατικά.
Στο δεύτερο μισό του φεστιβάλ έρχονται ακόμη ο «Βασιλιάς Ριχάρδος Γ΄», η «Μικρασία των Αρμενίων», το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Θεσσαλονίκης, η «Μια αχόρταγη σκιά» του Mariano Pensotti και ο «Άγγελος της Εστίας» της Emma Dante. Παράλληλα, η έκθεση «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω» στην Αγιορειτική Εστία θα παραμείνει ανοιχτή έως τον Ιανουάριο του 2027.
Η αυλαία πέφτει στις 26 Οκτωβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, με τον Al Di Meola και το «The Guitarchitect Tour», μια μουσική παράσταση που συνδυάζει συναυλιακό πρόγραμμα με εικόνες και ιστορίες από την πορεία του καλλιτέχνη.
Από τη σκηνή ενός θεάτρου μέχρι μια έκθεση σύγχρονης τέχνης και από τη Ροτόντα μέχρι το λιμάνι, τα 61α Δημήτρια επιχειρούν φέτος να λειτουργήσουν περισσότερο ως ένα δίκτυο πολιτιστικών σημείων παρά ως μια διοργάνωση συγκεντρωμένη σε έναν χώρο. Η επιλογή των «Ρευμάτων» μοιάζει έτσι να διαπερνά και τη γεωγραφία του φεστιβάλ: διαφορετικοί χώροι, διαφορετικά κοινά και διαφορετικές μορφές τέχνης συναντώνται μέσα στην ίδια πόλη.
Ο Δήμος έχει ανακοινώσει ότι η φετινή διοργάνωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της τριετούς Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης με το Υπουργείο Πολιτισμού, με τη συμμετοχή φορέων όπως η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης και το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.
Τα 61α Δημήτρια, λοιπόν, δεν περιορίζονται μόνο στην ανακοίνωση ενός ακόμη φθινοπωρινού προγράμματος. Η φετινή παρουσίαση συνδύασε το καλλιτεχνικό πρόγραμμα με μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς η Θεσσαλονίκη αντιλαμβάνεται σήμερα τον πολιτισμό της, αλλά και για το πώς χώροι με ισχυρό ιστορικό αποτύπωμα, όπως η Μοδιάνο, μπορούν να αποκτήσουν έναν νέο ρόλο μέσα στην πόλη.
