Στη Ροτόντα για διαμαρτυρία οι αρχαιολόγοι της Θεσσαλονίκης: «Η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι πεδίο κέρδους»

Σε στάση εργασίας προχωρούν σήμερα, Τετάρτη 22 Ιουλίου, από τις 12.00 έως τη λήξη της βάρδιας, εργαζόμενοι του Υπουργείου Πολιτισμού, αντιδρώντας στο νέο νομοσχέδιο και στη δημιουργία της ανώνυμης εταιρείας Hellenic Heritage. Στη Θεσσαλονίκη η συγκέντρωση θα πραγματοποιηθεί στις 12.30 στη Ροτόντα.

Μιλώντας στο The Opinion, ο νέος πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Γιάννης Καρλιάμπας, υποστήριξε ότι η βασική ένσταση δεν αφορά απλώς τη νομική μορφή του νέου φορέα, αλλά την αλλαγή της ίδιας της λογικής διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Όπως εξήγησε, το πρώην Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και στη συνέχεια ο ΟΔΑΠ είχαν αναδιανεμητικό χαρακτήρα. Τα υψηλά έσοδα χώρων όπως η Ακρόπολη μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν τη συντήρηση, την προστασία και την προβολή μικρότερων μνημείων, τα οποία δεν εξασφάλιζαν αντίστοιχες εισπράξεις. Με το νέο σχήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, οι δραστηριότητες που μπορούν να αποφέρουν κέρδος —τα εισιτήρια, οι ψηφιακές εφαρμογές, τα πωλητήρια και η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας— περνούν στην ανώνυμη εταιρεία, ενώ ο ΟΔΑΠ περιορίζεται ουσιαστικά σε ρόλο ενδιάμεσου χρηματοδότη. Αυτή η επιχειρηματική λογική της διαχείρισης, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι αντίθετη και με το Σύνταγμα.

Όχι στο brand name

Ο κ. Καρλιάμπας στάθηκε επίσης στην πρόβλεψη για ενιαία εταιρική ταυτότητα των μνημείων. Εκτίμησε ότι η υπαγωγή διαφορετικών αρχαιολογικών χώρων κάτω από ένα κοινό brand μπορεί να παραμερίσει τα ιδιαίτερα ιστορικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά κάθε τόπου και να αφαιρέσει αρμοδιότητες από τις κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων.

Γαστρονομικές εκδηλώσεις

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί, όπως είπε στο The Opinion, η δυνατότητα διοργάνωσης γαστρονομικών, ψυχαγωγικών ή ιδιωτικών δράσεων μέσα στα μνημεία, χωρίς αναγκαία σύνδεση με την ιστορία τους. «Δεν είναι σκηνικά τα μνημεία. Κουβαλούν ιστορία και μνήμες», τόνισε, προειδοποιώντας ότι χώροι όπως η Καμάρα ή το Επταπύργιο κινδυνεύουν να αντιμετωπιστούν ως γραφικά φόντα εκδηλώσεων για περιορισμένο κοινό.

Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσει και τις ιδιαίτερα ακριβές ιδιωτικές ξεναγήσεις, σημειώνοντας ότι υπηρεσίες κόστους χιλιάδων ευρώ περιορίζουν στην πράξη την ισότιμη πρόσβαση. «Τα μνημεία ανήκουν σε όλους», υπογράμμισε.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η εμπορική δραστηριότητα δεν δημιουργεί ιδιωτικό κερδοσκοπικό φορέα, αλλά περισσότερα έσοδα για τον δημόσιο ΟΔΑΠ. Ο πρωθυπουργός έχει παρουσιάσει το Hellenic Heritage ως εργαλείο αύξησης της επισκεψιμότητας και επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου, ενώ η ενιαία ταυτότητα θεωρείται ότι μπορεί να ενισχύσει και μικρότερους χώρους. Αντίστοιχες, ελεγχόμενες χρήσεις εφαρμόζονται ήδη, υπό όρους, στο Λούβρο, στο Βρετανικό Μουσείο και στις Βερσαλλίες.

«Χωρίς δημόσιο έλεγχο»

Απαντώντας στο επιχείρημα ότι τα κέρδη θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην αποκατάσταση ή προβολή των μνημείων, ο πρόεδρος του ΣΕΑ επικαλέστηκε προηγούμενες απόπειρες πιο «ευέλικτης» εμπορικής διαχείρισης, οι οποίες, κατά τον ίδιο, επιβάρυναν τελικά τα δημόσια οικονομικά. Παράλληλα εξέφρασε τον φόβο ότι, μετά την ψήφιση του καταστατικού της εταιρείας, δεν θα υφίσταται ουσιαστικός θεσμικός έλεγχος των αποφάσεών της.

Ζητούν απόσυρση νομοσχεδίου

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ζητά την απόσυρση ολόκληρου του νομοσχεδίου και όχι την τροποποίηση μεμονωμένων άρθρων. Η στάση εργασίας, όπως ξεκαθάρισε ο Γιάννης Καρλιάμπας, αποτελεί μόνο την πρώτη αντίδραση, με το ενδεχόμενο κλιμάκωσης να παραμένει ανοικτό.