Η εξέγερση του Πολυτεχνείου 53 χρόνια μετά – Κορυφώνονται οι εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη

Επί ποδός η ΕΛΑΣ στη Θεσσαλονίκη – Περισσότεροι από 2.500 αστυνομικοί στον σχεδιασμό – Στις 18:00 το μεγάλο ραντεβού

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου 53 χρόνια μετά – Κορυφώνονται οι εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη

Ήταν 14 Νοεμβρίου του 1973, όταν οι φοιτητές του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου αποφάσισαν να υψώσουν το ανάστημά τους απέναντι στη στρατιωτική δικτατορία, προχωρώντας στην κατάληψη του Ιδρύματος. Μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, εκείνο που ξεκίνησε ως φοιτητική κινητοποίηση εξελίχθηκε σε μια μαζική λαϊκή εξέγερση, με χιλιάδες πολίτες, εργαζόμενους, μαθητές και αγρότες να στέκονται στο πλευρό των νέων που διεκδικούσαν δημοκρατία, ελευθερία και το δικαίωμα να εκφράζονται χωρίς φόβο. Μέχρι που έφτασε η νύχτα της 17ης Νοεμβρίου, η οποία έμελλε να γραφτεί με αίμα στην ελληνική ιστορία.

Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, οι εικόνες εκείνων των ημερών παραμένουν ανεξίτηλες στη συλλογική μνήμη, με το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» να εξακολουθεί να ακούγεται στους δρόμους της χώρας. Η σημερινή επέτειος δεν αποτελεί μόνο μια αναδρομή σε όσα εκτυλίχθηκαν πίσω από τα κάγκελα του Πολυτεχνείου, αλλά και μια υπενθύμιση πως η δημοκρατία, αν και κατακτημένη, δεν πρέπει ποτέ να θεωρείται δεδομένη.

Από την επόμενη κιόλας ημέρα της κατάληψης, στις 15 Νοεμβρίου, περισσότεροι από 4.000 φοιτητές και πολίτες βρίσκονταν συγκεντρωμένοι εντός και εκτός του Πολυτεχνείου, ενώ η Σύγκλητος, επί πρυτανείας Κωνσταντίνου Κωνοφάγου, επικαλούμενη το πανεπιστημιακό άσυλο, αρνήθηκε την επέμβαση της Αστυνομίας. Την ίδια ημέρα άρχισε να εκπέμπει ο αυτοσχέδιος ραδιοφωνικός σταθμός της κατάληψης, με πομπό που κατασκευάστηκε στο Εργαστήριο Ασυρμάτου Τηλεπικοινωνίας της τότε Σχολής Μηχανολόγων – Ηλεκτρολόγων Μηχανικών.

«Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ Πολυτεχνείο!», ήταν η φωνή που ταξίδεψε σε ολόκληρη τη χώρα, μεταφέροντας το κάλεσμα των φοιτητών για αντίσταση στη δικτατορία. Ο ραδιοφωνικός σταθμός μετατράπηκε σε ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της εξέγερσης, σπάζοντας τη σιωπή που είχε επιβάλει το Καθεστώς και καλώντας τον ελληνικό λαό να σταθεί στο πλευρό των συγκεντρωμένων.

Στις 16 Νοεμβρίου, η εξέγερση είχε πλέον αποκτήσει παλλαϊκό χαρακτήρα. Πλήθος κόσμου, ανάμεσά τους μαθητές γυμνασίων και τεχνικών σχολών, εργαζόμενοι, αλλά και κάτοικοι από τα Μέγαρα, συνέρρεαν προς το Πολυτεχνείο, ενώ στο κέντρο της Αθήνας πραγματοποιούνταν συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις. Το απόγευμα, χιλιάδες διαδηλωτές κινήθηκαν προς το Σύνταγμα, με τις αστυνομικές δυνάμεις να προχωρούν σε βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων. Οι συγκρούσεις γενικεύτηκαν και οι δρόμοι της πρωτεύουσας μετατράπηκαν σε πεδίο έντασης, με δεκάδες τραυματίες και τις πρώτες ανθρώπινες απώλειες.

Λίγες ώρες αργότερα, τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου, γράφτηκε η πιο σκοτεινή σελίδα εκείνου του τριημέρου. Λίγο πριν από τις 3 τα ξημερώματα, ένα άρμα μάχης ΑΜΧ-30 του Στρατού εισέβαλε στο Πολυτεχνείο, γκρεμίζοντας την κεντρική πύλη της Πατησίων, την ώρα που φοιτητές εξακολουθούσαν να βρίσκονται στον χώρο. Από τα μεγάφωνα του ραδιοφωνικού σταθμού ακούγονταν εκκλήσεις προς τους στρατιώτες να μην υπακούσουν στις εντολές καταστολής, ενώ οι εκφωνητές απήγγειλαν τον Εθνικό Ύμνο.

Η πτώση της πύλης ακολουθήθηκε από την είσοδο ενόπλων στρατιωτών και αστυνομικών στον χώρο του Ιδρύματος. Οι φοιτητές που είχαν παραμείνει στο Πολυτεχνείο οδηγήθηκαν προς τις εξόδους, ενώ έξω από τη σχολή η βίαιη καταστολή συνεχιζόταν. Πολλοί ξυλοκοπήθηκαν, συνελήφθησαν ή αναζήτησαν καταφύγιο σε γειτονικές πολυκατοικίες, την ώρα που οι πυροβολισμοί και οι συγκρούσεις στους γύρω δρόμους άφηναν πίσω τους νεκρούς και τραυματίες. Κατά τη μεταγενέστερη ιστορική έρευνα τεκμηριώθηκαν 24 θάνατοι που συνδέονται με τα γεγονότα της εξέγερσης και της καταστολής της.

53 χρόνια μετά, η Θεσσαλονίκη τιμά την εξέγερση

Σήμερα, Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026, η Θεσσαλονίκη τιμά την 53η επέτειο της εξέγερσης, με τις εκδηλώσεις μνήμης που ξεκίνησαν την Κυριακή να κορυφώνονται με την καθιερωμένη μεγάλη πορεία στους κεντρικούς δρόμους της πόλης. Στις 12:00 το μεσημέρι είναι προγραμματισμένη η κατάθεση στεφάνων από εκπροσώπους φορέων και συλλογικοτήτων, ενώ το μεγάλο ραντεβού έχει δοθεί για τις 18:00 το απόγευμα, με σημείο συγκέντρωσης την κεντρική είσοδο της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, επί της Εγνατίας.

Οι προσυγκεντρώσεις αναμένεται να ξεκινήσουν από τις 16:00, με φοιτητικούς συλλόγους, οργανώσεις νεολαίας, εργατικά σωματεία, πολιτικούς φορείς, επαγγελματίες, συλλογικότητες του ευρύτερου αντιεξουσιαστικού χώρου και απλούς πολίτες να δίνουν το παρών στην πορεία, τιμώντας όσους αγωνίστηκαν απέναντι στη δικτατορία. Μεταξύ των καλεσμάτων το, Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Θεσσαλονίκης και το ΠΑΜΕ.

Ιδιαίτερη θέση στις φετινές εκδηλώσεις έχει και ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων – Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967–1974 (ΣΦΕΑ), ο οποίος, όπως κάθε χρόνο, συμμετέχει ενεργά στις δράσεις μνήμης και στις κινητοποιήσεις για την επέτειο. Πρόκειται για τον ιστορικό φορέα που εκπροσωπεί ανθρώπους οι οποίοι βίωσαν τις διώξεις, τις φυλακίσεις και τις εξορίες κατά την επταετία της δικτατορίας, κρατώντας ζωντανές τις μαρτυρίες και την ιστορική παρακαταθήκη του αντιδικτατορικού αγώνα.

Επί ποδός η ΕΛΑΣ – Περισσότεροι από 2.500 αστυνομικοί στον σχεδιασμό

Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκεται από την Κυριακή 15 Νοεμβρίου η Ελληνική Αστυνομία, με τα μέτρα ασφαλείας να κορυφώνονται σήμερα, Τρίτη, ενόψει των συγκεντρώσεων και της μεγάλης πορείας στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Στον επιχειρησιακό σχεδιασμό συμμετέχουν υπηρεσίες της Διεύθυνσης Αστυνομίας, της Διεύθυνσης Ασφάλειας, της Διεύθυνσης Αστυνομικών Επιχειρήσεων και της Διεύθυνσης Τροχαίας Θεσσαλονίκης, υπό τον συντονισμό του Κέντρου Επιχειρήσεων της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, περισσότεροι από 2.500 αστυνομικοί περιλαμβάνονται στον συνολικό σχεδιασμό των μέτρων, με δυνάμεις να αναπτύσσονται περιμετρικά του Πολυτεχνείου, σε κεντρικές οδικές αρτηρίες, καθώς και σε σημεία που κρίνονται ιδιαίτερης σημασίας για την ομαλή διεξαγωγή των εκδηλώσεων. Κλιμάκια της ΟΠΚΕ, δικυκλιστές της ομάδας ΔΡΑΣΗ, διμοιρίες των ΥΑΤ και ΥΜΕΤ, καθώς και πληρώματα της Άμεσης Δράσης και της Τροχαίας αναμένεται να βρίσκονται σε καίρια σημεία της πόλης. Βασικός στόχος των αστυνομικών αρχών είναι η αποτροπή ενδεχόμενων επεισοδίων, η προστασία των πολιτών και η διασφάλιση της ομαλής διεξαγωγής τόσο των συγκεντρώσεων όσο και της πορείας.

Παράλληλα, η Διεύθυνση Τροχαίας Θεσσαλονίκης έχει καταρτίσει ειδικό σχέδιο κυκλοφοριακών ρυθμίσεων, καθώς από τις 16:00 και ανάλογα με την εξέλιξη των κινητοποιήσεων αναμένεται να διακόπτεται σταδιακά η κυκλοφορία σε κεντρικούς δρόμους, μεταξύ των οποίων η Εγνατία, η Τσιμισκή, η Εθνικής Αμύνης και η Αγίου Δημητρίου, αλλά και στην περιοχή της πλατείας Δημοκρατίας.

Οι συστάσεις του Εμπορικού Συλλόγου και οι έξι σταθμοί του μετρό που κλείνουν

Συστάσεις προς τους καταστηματάρχες της Θεσσαλονίκης απευθύνει ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, ενόψει των σημερινών συγκεντρώσεων, καλώντας τα μέλη του να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των επιχειρήσεών τους και την αποτροπή ενδεχόμενων φθορών. Στην ανακοίνωσή του, ο ΕΣΘ επισημαίνει την ανάγκη απομάκρυνσης αντικειμένων, υλικών και απορριμμάτων από τους εξωτερικούς χώρους των καταστημάτων, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση επεισοδίων. Παράλληλα, συστήνει στους επαγγελματίες να μεριμνήσουν για την ασφάλιση των τεντών και την ενεργοποίηση των προστατευτικών μέσων των επιχειρήσεών τους μετά το πέρας του ωραρίου λειτουργίας.

Σημαντικές αλλαγές θα υπάρξουν και στη λειτουργία του μετρό Θεσσαλονίκης, καθώς, κατόπιν εντολής των αστυνομικών αρχών, έξι σταθμοί θα κλείσουν προσωρινά από τις 16:00 το απόγευμα. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της εταιρείας λειτουργίας και συντήρησης THEMA, πρόκειται για τους σταθμούς «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός», «Δημοκρατίας», «Βενιζέλου», «Αγίας Σοφίας», «Σιντριβάνι» και «Πανεπιστήμιο», οι οποίοι θα παραμείνουν κλειστοί μέχρι νεότερης ενημέρωσης. Η εταιρεία αναμένεται να προχωρήσει σε πρόσθετες ανακοινώσεις σχετικά με την επαναλειτουργία τους και την εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού.

Όσον αφορά τα αστικά λεωφορεία, ο ΟΑΣΘ αναμένεται να εκτελεί κανονικά τα δρομολόγιά του έως την εφαρμογή των κυκλοφοριακών αποκλεισμών. Στη συνέχεια, θα πραγματοποιούνται οι απαραίτητες τροποποιήσεις και εκτροπές στις γραμμές που διέρχονται από το κέντρο, σύμφωνα με τις υποδείξεις της Τροχαίας και τις συνθήκες που θα διαμορφώνονται στους δρόμους.