Nonnamaxing: Γιατί η Gen Z θέλει να ζήσει σαν τη γιαγιά της (VIDEO)

Από τις τέλειες ρουτίνες ευεξίας της Gen Z, τα productivity hacks και το ασταμάτητο κυνήγι της «καλύτερης εκδοχής του εαυτού μας» στο πλέξιμο, τις σπιτικές πίτες και τα απογεύματα χωρίς πρόγραμμα – η νέα τάση του TikTok ίσως κρύβει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ακόμη μόδα των social media.

Υπάρχει κάτι παράξενο στο να ανοίγει κανείς σήμερα το TikTok και να βλέπει νέους ανθρώπους να μιλούν με ενθουσιασμό για πράγματα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζαν να ανήκουν σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο: το πλέξιμο, το κέντημα, τις χειροποίητες πίτες, τις μαρμελάδες, τα παλιά τετράδια με συνταγές, τα λουλούδια στον κήπο, τα μάλλινα πουλόβερ, τις χειροτεχνίες και εκείνο το «θα το φτιάξω μόνη μου» που κάποτε θεωρούνταν περισσότερο ανάγκη παρά lifestyle επιλογή.

Κι όμως, όλα αυτά επιστρέφουν. Και αυτή τη φορά δεν επιστρέφουν απλώς ως vintage αισθητική. Αποκτούν όνομα, hashtag και τη δική τους θέση στη γλώσσα του TikTok. Το όνομα είναι Nonnamaxing και περιγράφει μια τάση που θέλει τη Gen Z να κοιτάζει προς τα πίσω για να βρει κάτι που δυσκολεύεται να βρει στο παρόν: μια καθημερινότητα λιγότερο βιαστική, λιγότερο μετρήσιμη και λιγότερο εξαρτημένη από την ανάγκη να αποδεικνύει συνεχώς ότι «κάτι κάνει».

Ο όρος είναι σύνθετος και προέρχεται από το ιταλικό nonna, δηλαδή γιαγιά, και την κατάληξη -maxing, που έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής στη διαδικτυακή κουλτούρα και δηλώνει την προσπάθεια να μεγιστοποιήσει κανείς ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό ή μια δραστηριότητα. Με απλά λόγια, το Nonnamaxing είναι η προσπάθεια να υιοθετήσουμε στοιχεία από τον τρόπο ζωής της γιαγιάς μας – ή από την εικόνα που έχουμε δημιουργήσει γι’ αυτόν.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της ιστορίας. Γιατί η Gen Z δεν φαίνεται να θέλει πραγματικά να επιστρέψει στο 1950. Θέλει να πάρει από εκείνη την εποχή ό,τι σήμερα της μοιάζει πολύτιμο.

Η γιαγιά ως το απόλυτο αντίδοτο στο «πρέπει»

Για να καταλάβουμε γιατί το Nonnamaxing αποκτά χώρο στα social media, πρέπει πρώτα να κοιτάξουμε τον τρόπο με τον οποίο έχει αλλάξει η καθημερινότητα των νεότερων ανθρώπων.

Για χρόνια, μεγάλο κομμάτι της διαδικτυακής κουλτούρας βασίστηκε στην ιδέα ότι κάθε στιγμή της ημέρας μπορεί – και ίσως πρέπει – να αξιοποιηθεί. Να γυμναστείς, αλλά να καταγράψεις την προπόνηση. Να κοιμηθείς, αλλά να ξέρεις πόσες ώρες έμεινες σε βαθύ ύπνο. Να φας, αλλά να γνωρίζεις τις θερμίδες, την πρωτεΐνη, τον γλυκαιμικό δείκτη και τα συστατικά. Να περπατήσεις, αλλά να μετρήσεις τα βήματα. Να διαβάσεις, αλλά να παρακολουθήσεις πόσες σελίδες διάβασες.

Ακόμη και η χαλάρωση απέκτησε τη δική της μετρησιμότητα. Υπάρχουν εφαρμογές για τον διαλογισμό, συσκευές που καταγράφουν τον ύπνο, ρολόγια που παρακολουθούν τους παλμούς, εφαρμογές που μετρούν τον χρόνο μπροστά στην οθόνη και αμέτρητα βίντεο που εξηγούν πώς θα οργανώσουμε καλύτερα τη μέρα μας. Ακόμη και το «να είμαι καλά» έχει μετατραπεί σε project.

Κάπου ανάμεσα στο self-improvement, το wellness και το productivity culture, η καθημερινότητα απέκτησε έναν μόνιμο στόχο: να γίνουμε λίγο καλύτεροι από αυτό που ήμασταν χθες. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το «λίγο καλύτεροι» δεν έχει τελικό σημείο.

Πάντα υπάρχει ένας ακόμη στόχος. Ένα ακόμη βιβλίο. Μία ακόμη προπόνηση. Μία καλύτερη διατροφή. Περισσότερη παραγωγικότητα. Καλύτερος ύπνος. Περισσότερα χρήματα. Καλύτερη φυσική κατάσταση. Καλύτερο δέρμα. Καλύτερη σχέση. Καλύτερη δουλειά.

Το Nonnamaxing μοιάζει σχεδόν με μια μικρή επανάσταση απέναντι σε αυτή την κουλτούρα.

Η γιαγιά δεν χρειάζεται να κάνει 10.000 βήματα επειδή το γράφει το smartwatch. Δεν χρειάζεται να φωτογραφίσει την πίτα που έφτιαξε για να αποδείξει ότι είχε μια «productive Sunday». Δεν χρειάζεται να κάνει journaling στις 6 το πρωί ούτε να καταγράψει πόσο καλά αξιοποίησε την ημέρα της.

Έφτιαξε φαγητό επειδή πεινούσαν οι άνθρωποί της. Έπλεξε επειδή της άρεσε. Πότισε τα λουλούδια επειδή έπρεπε να τα ποτίσει. Και κάπου εκεί η Gen Z βλέπει κάτι που της λείπει. Την απουσία σκοπού από κάθε δραστηριότητα.

 

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Jackie (Camardo) Mancini (@jackiecamardo)

Τι σημαίνει στην πράξη το Nonnamaxing;

Φανταστείτε μια νεαρή γυναίκα να περνά ένα απόγευμα στο σπίτι της γιαγιάς της. Αντί να παραγγείλει φαγητό, ζητά τη συνταγή για τους κεφτέδες. Αντί να αγοράσει ένα καινούργιο διακοσμητικό, φτιάχνει κάτι μόνη της. Αντί να περάσει δύο ώρες σκρολάροντας, κάθεται και μαθαίνει να πλέκει. Αυτό είναι Nonnamaxing. Ή τουλάχιστον είναι η σύγχρονη εκδοχή του.

Μπορεί να είναι μια Gen Z που αποφασίζει να μάθει να φτιάχνει ψωμί με τον τρόπο που το έφτιαχνε η γιαγιά της. Μπορεί να είναι κάποιος που αγοράζει ένα παλιό βιβλίο συνταγών από παλαιοπωλείο και αρχίζει να μαγειρεύει από αυτό. Μπορεί να είναι μια παρέα φίλων που οργανώνει ένα βράδυ χωρίς κινητά και φτιάχνει γλυκό. Μπορεί να είναι ένα κορίτσι που μαθαίνει κέντημα ή πλέξιμο βλέποντας τη γιαγιά του.

Μπορεί ακόμη να είναι πολύ πιο απλό. Να φας μεσημεριανό χωρίς να τραβήξεις φωτογραφία. Να πιεις καφέ χωρίς να ανεβάσεις story. Να περάσεις ένα απόγευμα στο μπαλκόνι. Να φτιάξεις γλυκό που δεν είναι «high protein», «sugar free» ή σχεδιασμένο για κάποιο συγκεκριμένο διατροφικό στόχο. Να κάνεις κάτι απλώς επειδή σου αρέσει. Και αυτή η τελευταία φράση ίσως είναι η ουσία ολόκληρου του trend.

Από το «clean girl» στο «grandma girl»

Για ένα μεγάλο διάστημα, τα social media προωθούσαν μια πολύ συγκεκριμένη εικόνα της ιδανικής καθημερινότητας. Καθαρό σπίτι, οργανωμένη κουζίνα, πράσινος χυμός, γυμναστική, skincare, κερί, planner, matcha και μια ζωή που μοιάζει να λειτουργεί με ακρίβεια ελβετικού ρολογιού.

Το πρόβλημα δεν ήταν ότι αυτά τα πράγματα είναι κακά. Το πρόβλημα ήταν ότι σταδιακά δημιούργησαν την αίσθηση πως ακόμη και η ξεκούραση πρέπει να είναι αισθητικά σωστή. Το Nonnamaxing έρχεται να προτείνει κάτι διαφορετικό.

Η κουζίνα μπορεί να μην είναι τέλεια. Η πίτα μπορεί να μην είναι Instagrammable. Το τραπεζομάντιλο μπορεί να είναι παλιό. Το πιάτο μπορεί να μην ταιριάζει με το υπόλοιπο σερβίτσιο. Και δεν πειράζει.

Αυτό είναι ίσως και το σημείο στο οποίο το trend συναντά μια ευρύτερη ανάγκη της Gen Z για περισσότερη αυθεντικότητα. Η γενιά που μεγάλωσε μέσα στην απόλυτη οπτικοποίηση της καθημερινότητας φαίνεται σε αρκετές περιπτώσεις να γοητεύεται από πράγματα που δεν σχεδιάστηκαν για να φωτογραφηθούν. Το σπιτικό φαγητό. Το χειροποίητο. Το παλιό. Το ατελές. Το αργό.

Η γιαγιά γίνεται influencer

Κι εδώ εμφανίζεται ένα ακόμη ενδιαφέρον φαινόμενο: οι grandfluencers. Ηλικιωμένοι άνθρωποι που αποκτούν εκατομμύρια προβολές στα social media, όχι επειδή προσπαθούν να μοιάσουν στους influencers, αλλά ακριβώς επειδή δεν μοιάζουν με αυτούς. Γιαγιάδες που μαγειρεύουν, άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας που δείχνουν τον κήπο τους, άνθρωποι που εξηγούν πώς φτιάχνουν παραδοσιακά φαγητά ή πώς κάνουν μια χειροτεχνία. Δεν υπάρχει απαραίτητα μοντάζ που να τους παρουσιάζει ως τέλειους. Δεν υπάρχει πάντα το «σωστό» background. Δεν υπάρχει η επαγγελματική αισθητική. Και αυτό ακριβώς είναι που λειτουργεί.

Για έναν νέο άνθρωπο που έχει μεγαλώσει βλέποντας προσεκτικά επιλεγμένες ζωές στις οθόνες, ένας άνθρωπος που κάθεται στην κουζίνα του και μιλάει χωρίς φίλτρο μπορεί να μοιάζει απροσδόκητα ανακουφιστικός.

Η γιαγιά δεν χρειάζεται να γίνει influencer για να γίνει influencer. Και αυτό είναι μάλλον το πιο ειρωνικό κομμάτι της υπόθεσης.

Η μεγάλη αντίφαση: ένα trend κατά των social media γεννιέται στα social media

Εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη αντίφαση του Nonnamaxing. Η Gen Z αναζητά έναν τρόπο ζωής που υποτίθεται ότι βρίσκεται μακριά από την οθόνη, αλλά ανακαλύπτει αυτόν τον τρόπο ζωής… μέσα από την οθόνη. Το TikTok είναι εκείνο που δείχνει στους νέους ότι πρέπει να απομακρυνθούν λίγο από το TikTok. Βλέπουμε βίντεο με ανθρώπους που προτείνουν να περάσουμε λιγότερο χρόνο στο κινητό, τα οποία συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές στο κινητό.

Αυτό δεν είναι απαραίτητα αποτυχία της τάσης. Είναι περισσότερο μια υπενθύμιση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν σήμερα οι πολιτισμικές τάσεις. Ακόμη και η αντίδραση στην υπερβολική χρήση των social media περνά πλέον μέσα από τα social media. Το σύστημα μπορεί να απορροφήσει ακόμη και την αντίστασή μας σε αυτό. Και αυτό είναι κάτι που αξίζει να κρατήσουμε.

Όταν η νοσταλγία γίνεται αισθητική

Υπάρχει όμως και ένα πιο δύσκολο ερώτημα. Ήταν πράγματι τόσο ωραία η ζωή της γιαγιάς; Εδώ χρειάζεται προσοχή. Γιατί το Nonnamaxing έχει την τάση να παρουσιάζει το παρελθόν μέσα από ένα πολύ όμορφο φίλτρο. Η γιαγιά βρίσκεται στην κουζίνα, φτιάχνει γλυκό, έχει τον κήπο της, πλέκει δίπλα στο παράθυρο και πίνει ελληνικό καφέ. Αυτό που δεν βλέπουμε είναι η άλλη πλευρά της ίδιας ζωής.

Την οικονομική εξάρτηση. Τις περιορισμένες επιλογές. Την έλλειψη κοινωνικών και επαγγελματικών ευκαιριών. Την άνιση κατανομή των ευθυνών μέσα στο σπίτι. Την περιορισμένη πρόσβαση πολλών γυναικών στην εκπαίδευση και στην αμειβόμενη εργασία. Την κοινωνική πίεση να παντρευτούν και να αποκτήσουν παιδιά. Την αντίληψη ότι πολλές από αυτές τις δραστηριότητες δεν ήταν επιλογή αλλά υποχρέωση.

Η εικόνα της γυναίκας που περνά το απόγευμά της πλέκοντας μπορεί σήμερα να μοιάζει ειδυλλιακή. Για τη γυναίκα εκείνης της εποχής, όμως, το πλέξιμο μπορεί να ήταν απλώς ένα ακόμη πράγμα που έπρεπε να κάνει. Και αυτή η διαφορά είναι τεράστια.

Η «παραδοσιακή ζωή» δεν ήταν απαραίτητα πιο εύκολη

Οι σημερινές γυναίκες που ανήκουν στη γενιά των γιαγιάδων της Gen Z μεγάλωσαν σε έναν κόσμο με πολύ διαφορετικούς κανόνες.

Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, οι γυναίκες απέκτησαν δικαίωμα ψήφου στις βουλευτικές εκλογές το 1956. Η συμμετοχή τους στην αμειβόμενη εργασία ήταν επίσης πολύ διαφορετική από τη σημερινή, ενώ ένα μεγάλο μέρος της γυναικείας εργασίας στην ύπαιθρο και στο σπίτι δεν αποτυπωνόταν με τον τρόπο που σήμερα αντιλαμβανόμαστε την επαγγελματική απασχόληση.

Η γυναίκα που φρόντιζε το σπίτι, τα παιδιά, τα ζώα, το χωράφι και την οικογένεια μπορούσε να εργάζεται από το πρωί μέχρι το βράδυ χωρίς η εργασία της να έχει απαραίτητα την οικονομική ή κοινωνική αναγνώριση μιας μισθωτής θέσης.

Άρα, το να λέμε ότι «θέλουμε να ζήσουμε όπως οι γιαγιάδες μας» είναι κάπως παραπλανητικό. Πιθανότατα δεν θέλουμε ολόκληρη τη ζωή τους. Θέλουμε ορισμένα κομμάτια της. Θέλουμε τη συνταγή, όχι την οικονομική εξάρτηση. Θέλουμε το πλέξιμο, όχι την υποχρέωση. Θέλουμε το απόγευμα στον κήπο, όχι την έλλειψη επιλογών. Θέλουμε την αργή ζωή, όχι τις κοινωνικές ανισότητες που τη συνόδευαν. Και αυτή η διάκριση κάνει το Nonnamaxing πολύ πιο ενδιαφέρον από ένα ακόμη TikTok trend.

Από το TikTok στον τουρισμό

Η επιτυχία της τάσης δεν σταματά στα social media. Όπως συμβαίνει συχνά με τις τάσεις της Gen Z, αρχίζει να μετατρέπεται και σε εμπειρία.

Έτσι, εμφανίζεται σταδιακά και η ιδέα ενός διαφορετικού είδους θεματικού τουρισμού: ταξίδια σε μικρούς παραδοσιακούς οικισμούς, όπου οι επισκέπτες δεν αναζητούν απλώς ένα όμορφο τοπίο ή ένα boutique κατάλυμα, αλλά μια εμπειρία που τους συνδέει με έναν παλιότερο τρόπο ζωής.

Να μάθουν να φτιάχνουν ψωμί. Να ανοίξουν φύλλο για πίτα. Να μάθουν μια παραδοσιακή συνταγή. Να πλέξουν. Να κεντήσουν. Να φτιάξουν κάποιο χειροποίητο αντικείμενο. Να ακούσουν ιστορίες από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Με άλλα λόγια, η γιαγιά δεν είναι πλέον απλώς μέλος της οικογένειας. Μπορεί να γίνει φορέας εμπειρίας. Και αυτό είναι ίσως το πιο θετικό στοιχείο της τάσης.

Γιατί αυτό έχει σημασία για τις ίδιες τις γιαγιάδες

Για δεκαετίες, η δυτική κουλτούρα είχε μια περίεργη σχέση με τη γήρανση. Οι μεγαλύτεροι άνθρωποι συχνά παρουσιάζονταν ως παθητικοί αποδέκτες φροντίδας, ως άνθρωποι που αποσύρονται από τη δημόσια ζωή και αφήνουν χώρο στις νεότερες γενιές.

Το Nonnamaxing αλλάζει κάπως αυτή την εικόνα.  Η γιαγιά δεν είναι απλώς «η γιαγιά που μας μαγειρεύει». Είναι αυτή που ξέρει πώς να ανοίγει φύλλο. Που γνωρίζει ποιο βότανο μπαίνει σε μια συνταγή. Που ξέρει να ράβει. Που μπορεί να αφηγηθεί μια ιστορία. Που έχει γνώσεις τις οποίες δεν βρίσκεις απαραίτητα σε ένα tutorial στο YouTube. Σε μια εποχή όπου η γνώση συχνά αντιμετωπίζεται ως κάτι που βρίσκουμε με μία αναζήτηση στο Google, η εμπειρία ενός ανθρώπου που έζησε δεκαετίες πριν αποκτά ξανά αξία. Και αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως μια μικρή αλλά ουσιαστική γέφυρα ανάμεσα στις γενιές.

Το Nonnamaxing μπορεί να γίνει και καταναλωτικό προϊόν

Υπάρχει όμως και μια ακόμη αντίφαση. Αν το Nonnamaxing γίνει αρκετά δημοφιλές, υπάρχει κίνδυνος να μετατραπεί ακριβώς σε αυτό από το οποίο υποτίθεται ότι προσπαθεί να ξεφύγει: σε ακόμη ένα lifestyle προϊόν. Ξαφνικά θα υπάρχουν «Nonnamaxing kits», vintage ποδιές, χειροποίητα καλάθια, ακριβά σεμινάρια παραδοσιακής μαγειρικής, retreats σε χωριά, premium κεριά με άρωμα «της γιαγιάς», retro κουζινικά και πανάκριβα μαθήματα πλεξίματος.

Και κάπου εκεί μπορεί να συμβεί το απόλυτο παράδοξο. Η Gen Z θα πληρώνει 80 ευρώ για να μάθει σε ένα οργανωμένο workshop να κάνει κάτι που η γιαγιά της έκανε δωρεάν στην κουζίνα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η τάση είναι υποκριτική. Σημαίνει ότι η αγορά έχει την ικανότητα να εμπορευματοποιεί σχεδόν κάθε ανάγκη μας – ακόμη και την ανάγκη να ξεφύγουμε από την κατανάλωση.

Ίσως τελικά δεν θέλουμε να γίνουμε οι γιαγιάδες μας

Αν αφήσουμε στην άκρη τα hashtags, τις αισθητικές και το TikTok, το Nonnamaxing μοιάζει να λέει κάτι πολύ απλό. Η Gen Z δεν ζητά απαραίτητα να επιστρέψει στο παρελθόν. Ζητά να σταματήσει για λίγο να τρέχει προς το μέλλον. Σε μια εποχή όπου η ζωή παρουσιάζεται συχνά ως ένας ατελείωτος πίνακας στόχων, η ιδέα του να κάνεις κάτι χωρίς να υπάρχει κάποια «απόδοση» μοιάζει σχεδόν επαναστατική.

Να μαγειρέψεις χωρίς να είναι η συνταγή κατάλληλη για κάποιον διατροφικό στόχο. Να περπατήσεις χωρίς να μετρήσεις τα βήματα. Να διαβάσεις χωρίς να ανεβάσεις φωτογραφία του βιβλίου. Να πλέξεις χωρίς να θέλεις να πουλήσεις αυτό που έφτιαξες. Να καθίσεις με έναν άνθρωπο μεγαλύτερης ηλικίας και να ακούσεις μια ιστορία που δεν θα γίνει ποτέ TikTok. Ίσως αυτό είναι το πραγματικό Nonnamaxing.

Όχι να αντιγράψουμε τη ζωή των γιαγιάδων μας, γιατί εκείνη η ζωή είχε τις δικές της δυσκολίες και αδικίες. Αλλά να θυμηθούμε ότι η ζωή δεν χρειάζεται να είναι διαρκώς ένα project αυτοβελτίωσης.

Κάποιες φορές μπορεί απλώς να είναι ένα απόγευμα στην κουζίνα. Ένα ταψί στο φούρνο. Ένα μάλλινο νήμα στα χέρια. Ένα τραπέζι με ανθρώπους που αγαπάμε.

Και ίσως, τελικά, το πιο σύγχρονο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας νέος άνθρωπος το 2026 είναι κάτι που η γιαγιά του θεωρούσε απολύτως φυσιολογικό: να κάνει κάτι χωρίς να χρειάζεται να το ανεβάσει πουθενά.