Health-IQ και Εθνική Στρατηγική για την ποιότητα της φροντίδας: Το νέο βήμα για ένα πιο ασφαλές ΕΣΥ

Το Health-IQ, πρόγραμμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που εφαρμόζεται πιλοτικά στην Ελλάδα, λειτουργεί ως πρακτικό εργαλείο για τη μετάβαση από τη στρατηγική στην καθημερινή εφαρμογή. Συνδέεται άμεσα με την Εθνική Στρατηγική για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών 2025–2030, την πρώτη εθνική στρατηγική της χώρας με επίκεντρο τη συστηματική βελτίωση των υπηρεσιών υγείας.

Μέσα από δείκτες ποιότητας και ασφάλειας, την αξιοποίηση υπαρχόντων πληροφοριακών συστημάτων και τη συγκέντρωση δεδομένων από το ίδιο το σύστημα υγείας, το Health-IQ δίνει στις διοικήσεις των νοσοκομείων, στις Υγειονομικές Περιφέρειες και στο υπουργείο Υγείας μια πιο καθαρή εικόνα για το τι συμβαίνει στην πράξη.

Από τη θεωρία στην καθημερινή φροντίδα

Όπως ανέφερε κατά την παρουσίαση της στρατηγικής ο Valter R. Fonseca, MD PhD, από το WHO Athens Office on Quality of Care and Patient Safety / WHO Europe, η νέα στρατηγική στηρίζεται σε μια ολιστική προσέγγιση του συστήματος υγείας. Στο επίκεντρο βρίσκονται η διακυβέρνηση, τα δεδομένα, η διαφάνεια, η καινοτομία, αλλά και η ενεργή συμμετοχή των ασθενών και των πολιτών.

Η φιλοσοφία της είναι ότι η ποιότητα δεν μπορεί να μένει στο επίπεδο των γενικών στόχων. Πρέπει να μεταφράζεται σε καθημερινές πρακτικές μέσα στα νοσοκομεία, στις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, στις διοικήσεις, στα πληροφοριακά συστήματα και στη σχέση των επαγγελματιών υγείας με τους ασθενείς.

Αυτό σημαίνει καλύτερη καταγραφή, ουσιαστική αξιοποίηση των δεδομένων, εκπαίδευση των επαγγελματιών, ενίσχυση της επικοινωνίας, πρόληψη των λαθών και διαχείρισή τους με εκπαιδευτικό και όχι τιμωρητικό τρόπο.

Το μήνυμα είναι σαφές: ένα ασφαλές σύστημα υγείας δεν είναι εκείνο που δεν κάνει ποτέ λάθη, αλλά εκείνο που τα αναγνωρίζει, τα αναλύει, μαθαίνει από αυτά και δημιουργεί μηχανισμούς ώστε να μην επαναλαμβάνονται.

Οι τρεις βασικές κατευθύνσεις

Η Εθνική Στρατηγική για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών 2025–2030 κινείται γύρω από τρεις κεντρικές κατευθύνσεις.

Η πρώτη αφορά την ηγεσία και τη διακυβέρνηση. Στόχος είναι ένα σύστημα υγείας που λειτουργεί με σαφείς κανόνες, διαφάνεια, λογοδοσία και καλύτερο συντονισμό.

Η δεύτερη αφορά τα τεκμήρια και την καινοτομία. Εδώ εντάσσεται η ανάγκη για αξιόπιστα δεδομένα, δείκτες ποιότητας, ψηφιακά εργαλεία, αξιολόγηση και τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να βοηθήσουν τις διοικήσεις και τους επαγγελματίες υγείας να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις.

Η τρίτη αφορά τον αλφαβητισμό και την ενεργή συμμετοχή. Η ποιότητα δεν είναι υπόθεση μόνο των διοικήσεων ή των ειδικών. Αφορά και τους ίδιους τους ασθενείς, οι οποίοι πρέπει να ενημερώνονται, να κατανοούν, να συμμετέχουν και να έχουν φωνή μέσα στο σύστημα υγείας.

Μια στρατηγική που συνδιαμορφώθηκε

Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της νέας στρατηγικής είναι ότι δεν σχεδιάστηκε κλειστά, πίσω από γραφεία. Η ανάπτυξή της βασίστηκε σε διαδικασία συνδιαμόρφωσης, με τη συμμετοχή επαγγελματιών, φορέων και εκπροσώπων από όλες τις Υγειονομικές Περιφέρειες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στη διαδικασία συμμετείχαν 348 άτομα σε εργαστήρια στις 7 Υγειονομικές Περιφέρειες, 405 άτομα μέσω ανοικτού εθνικού διαδικτυακού ερωτηματολογίου, ενώ πραγματοποιήθηκαν και 14 συνεντεύξεις με βασικά ενδιαφερόμενα μέρη του τομέα της υγείας. Παράλληλα, η φωνή των ασθενών ακούστηκε στο 1ο Athens Patients’ Forum.

Η στρατηγική περιλαμβάνει 11 στόχους και 47 προτεραιοποιημένες δράσεις, επιχειρώντας να δώσει συγκεκριμένο περιεχόμενο σε μια έννοια που συχνά παραμένει αφηρημένη: την ποιότητα της φροντίδας.

Η ποιότητα ως ζήτημα δημόσιας υγείας

Η ποιότητα των υπηρεσιών υγείας δεν αφορά μόνο την εμπειρία του ασθενούς. Συνδέεται με την αποτελεσματικότητα των θεραπειών, την πρόληψη επιπλοκών, την ασφάλεια των διαδικασιών, την ορθολογική χρήση των πόρων και την εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα υγείας.

Στο διεθνές περιβάλλον, η ποιότητα της φροντίδας αποτελεί βασική προϋπόθεση της καθολικής υγειονομικής κάλυψης. Δεν αρκεί οι πολίτες να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας· οι υπηρεσίες αυτές πρέπει να είναι ασφαλείς, αποτελεσματικές, ισότιμες και ουσιαστικά χρήσιμες για την υγεία τους.

Η Ελλάδα πρωτοπόρος

Σύμφωνα με τον κ. Χρήστο Τριανταφύλλου, Υπεύθυνο Έργου για την Ποιότητα της Φροντίδας στο Γραφείο του ΠΟΥ στην Αθήνα για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πρωτοπόρες χώρες σε τέτοιου τύπου πλατφόρμες. Αντίστοιχα εργαλεία υπάρχουν και σε άλλες χώρες, όπως η Πορτογαλία, ωστόσο το Health-IQ έχει ήδη προκαλέσει ενδιαφέρον και από άλλα κράτη μέλη του ΠΟΥ Ευρώπης.

Όπως ανέφερε, η πλατφόρμα έχει παρουσιαστεί και σε άλλες χώρες, όχι μόνο ευρωπαϊκές, καθώς η Περιφέρεια Ευρώπης του ΠΟΥ εκτείνεται έως και την Κεντρική Ασία. Το ενδιαφέρον αυτό δείχνει ότι το ελληνικό παράδειγμα μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για αντίστοιχες εφαρμογές και σε άλλα συστήματα υγείας.

«Η Ελλάδα πρέπει να νιώθει περήφανη, γιατί είναι μία από τις πρωτοπόρες χώρες σε αυτό το κομμάτι»,

σημείωσε χαρακτηριστικά.

Nέα κουλτούρα για το ΕΣΥ

Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο η ύπαρξη μιας στρατηγικής ή μιας πλατφόρμας. Είναι η δημιουργία μιας νέας κουλτούρας μέσα στο ΕΣΥ.

Μιας κουλτούρας όπου τα δεδομένα δεν θα χρησιμοποιούνται για να καταλογίζονται ευθύνες, αλλά για να εντοπίζονται ανάγκες. Όπου τα λάθη δεν θα αποκρύπτονται, αλλά θα αξιοποιούνται ως ευκαιρίες μάθησης. Όπου οι επαγγελματίες υγείας θα εκπαιδεύονται και θα υποστηρίζονται. Και όπου ο ασθενής δεν θα είναι παθητικός αποδέκτης υπηρεσιών, αλλά ενεργός συμμέτοχος στη φροντίδα του.

Health-IQ: Το νέο ψηφιακό εργαλείο που βάζει ποιότητα και ασφάλεια στο επίκεντρο του ΕΣΥ