Χάρης Θώμος στο TheOpinion: «Μου αρέσει να κάνω ένα πιο ποιητικό θέατρο»

Ο Χάρης Θώμος και η δημιουργική ομάδα της «Πετριχώρας» παρουσιάζουν από τις 27 Απριλίου, στο θέατρο ΑΥΛΑΙΑ, το έργο «Αυτός που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο», εμπνευσμένο από τους στίχους του Νίκου Γκάτσου.

Σε έναν κόσμο που υποφέρει από την αδικία, τη φτώχεια και την ανελευθερία, ένας νεαρός άντρας —ίσως πρίγκιπας της Ανατολής, ίσως πάλι κάποιος που ζει ανάμεσά μας— επιστρέφει στη χώρα του, πιστεύοντας ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Θα αναμετρηθεί με τη σκληρή πραγματικότητα, τους απλούς ανθρώπους, την εξουσία, ακόμα και με τους θεούς, προσπαθώντας να βρει λογική και δικαιοσύνη.

Μια παράσταση που επιδιώκει να πυροδοτήσει πολλές μικρές αλλαγές και ρωγμές, καλώντας τους θεατές να αναρωτηθούν —ενδεχομένως και να καταλήξουν— αν, τελικά, μπορεί να αλλάξει αυτός ο κόσμος.

Χάρη, υποθέτω ότι την απάντησή σου θα τη δώσεις από σκηνής, αλλά «μπορεί ν’ αλλάξει αυτός ο κόσμος»;

Ο κόσμος αλλάζει συνεχώς. Το ζήτημα είναι κατά πόσο το αντιλαμβανόμαστε και δρούμε ως καταλύτες.

Πολλές φορές προσπαθούμε να φέρουμε γιγαντιαίες αλλαγές στο περιβάλλον μας, χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι αυτές αποτελούνται από μια σειρά μικρότερων. Αρκεί, λοιπόν, να κάνεις τη μικρή αλλαγή, ώστε να δημιουργηθεί ένα φαινόμενο χιονοστιβάδας που θα οδηγήσει στη μεγάλη αλλαγή.

Πόσα χρόνια μετά από την πρώτη παράσταση της «Πετριχώρας» βρισκόμαστε; Η συνταγή της επιτυχίας σαν να επαναλαμβάνεται…

Βρισκόμαστε δύο χρόνια μετά. Η αλήθεια είναι ότι από την αρχή καταφέραμε να διαμορφώσουμε έναν πολύ ωραίο σκηνικό κώδικα και δεν χρειάζεται να (επανα)συστηθούμε μεταξύ μας.

Έπειτα από την πρώτη πρεμιέρα της «Πετριχώρας», η Αμαλία Κοντογιάννη με ρώτησε τι έπεται και τους μίλησα για τη συγκεκριμένη παράσταση. Ήταν όλοι παρόντες και η στιγμή είχε κάτι πολύ όμορφο· λειτούργησε σαν μια φυσική συνέχεια της «Πετριχώρας».

Η «Πετριχώρα» ταξίδεψε και εκτός συνόρων. Απέσπασε βραβεία. Μπήκε τελεία ή άνω τελεία σε αυτήν τη διαδρομή;

Η «Πετριχώρα» δεν ολοκλήρωσε το ταξίδι της. Κάνουμε ήδη συζητήσεις για εσωτερικό αλλά και εξωτερικό.

Είμαστε ανέλπιστα τυχεροί, γιατί αγαπούν και ζητούν αυτήν την παράσταση. Θεωρώ ότι θα παίξει ξανά στη Θεσσαλονίκη κι όχι μόνο στη σχολική εκδοχή της, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα.

Στη σχολική εκδοχή της έγιναν κάποιου είδους αναπροσαρμογές;

Η μόνη προσαρμογή αφορά το καστ, το οποίο από τα εννέα άτομα περιορίζεται στα επτά, καθώς τα σχολεία δεν διαθέτουν μεγάλη σκηνή στην αίθουσα τελετών.

Διδάχτηκα από τα παιδιά και από τον τρόπο που αντιμετώπισαν την «Πετριχώρα». Μπορεί να αποτελούν τους πιο σκληρούς θεατές, αλλά είναι εγκληματικά «αστείο» ότι ακόμη εφευρίσκουμε τρόπους για να τους παρουσιάσουμε θέατρο. Αν τους συμπεριφερθείς ως ώριμους θεατές, θα το εκτιμήσουν και θα «αρπάξουν» αυτό που προσφέρεις.

Ο συγκερασμός του λόγου, της κίνησης και του τραγουδιού, δημιουργεί μια εμπειρία κι όχι απλώς μια παράσταση. Οι θεατές, οποιασδήποτε ηλικίας, μένουν εκεί.

«Αυτός που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο», εμπνευσμένο από τους στίχους του Νίκου Γκάτσου. Ποια συγκυρία σε ενέπνευσε να τους ακούσεις ή να τους διαβάσεις διαφορετικά;

Χρησιμοποιούμε αυτούς τους στίχους με έναν τέτοιο τρόπο, καταλήγοντας σε μια «καληνύχτα» που υποδηλώνει τη στασιμότητα. Μέσα από αυτούς, λοιπόν, που ενέχουν και το συναίσθημα της θλίψης, ήθελα να δω μια αισιόδοξη ανάγνωση.

Στις καταστάσεις της καθημερινότητας δεν μου αρέσει να χρησιμοποιούμε στίχους του Γκάτσου —που, για μένα, έχουν μεγάλη αξία— για να δικαιολογούμε μια αδράνεια και μια μεμψιμοιρία ότι «έτσι είναι τα πράγματα και δεν θα αλλάξουν».

Αναζητώ την αισιοδοξία απέναντι στα ερωτήματα. Είμαστε εδώ και ζούμε. Από τη στιγμή που ζούμε, μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο.

Στη «λογική», βέβαια, ενός σκληρού και άδικου κόσμου, ένας ήρωας που αναζητά το δίκαιο, μοιάζει αναπόφευκτα «παράλογος»…

Πράγματι, ο κόσμος είναι άδικος και έχει πάρα πολλά προβλήματα. Δεν αρκεί, όμως, να μένουμε σε αυτά. Πρέπει να σκεφτόμαστε πώς θα τα διορθώσουμε.

Αφού τα διορθώσουμε, θα προκύψουν άλλα. Αυτή είναι η διαδικασία ενός ζωντανού οργανισμού: μια αέναη «μάχη» να κάνεις τα πράγματα καλύτερα.

Σήμερα, τι θεωρείς ότι εμποδίζει κάποιον να οικοδομήσει έναν δικαιότερο κόσμο;

Νομίζω ότι τον εμποδίζουν οι άλλοι άνθρωποι. Προφανώς, υπάρχουν και αντικειμενικοί λόγοι.

Στην Ελλάδα ταλανιζόμαστε από τη φτώχια, αλλά δεν είμαστε όλοι κάτω από το όριο της φτώχιας. Μπορεί να μας δοθεί η δυνατότητα να κάνουμε την αλλαγή. Το πρόβλημα είναι η νοοτροπία των άλλων ανθρώπων.

Εκεί είναι που αναρωτιέσαι: «Πώς γίνεται να μην το βλέπετε οι υπόλοιποι; Πώς γίνεται να βολεύεστε και να μη νοιάζεστε για τη συλλογική αδικία που υφίσταται»;

Εκτός, λοιπόν, από τους στίχους του Γκάτσου, συνδυάζεις στοιχεία της λογοτεχνίας, της παράδοσης, της μυθολογίας και της σύγχρονης κοινωνικής δράσης. Στοιχεία, δηλαδή, φαινομενικά ετερόκλητα, αποδεικνύοντας ότι η ιστορία είναι κυκλική.

Η λέξη-κλειδί είναι ο «κύκλος». Στην παράσταση παίζει κυρίαρχο ρόλο ως σχήμα, ως σύμβολο ενότητας κι ολότητας, αλλά κι ως ρυθμός επανάληψης.

Στα κείμενα, τα οποία έχει «πλέξει» εξαιρετικά η Αμαλία Κοντογιάννη, συναντάμε έναν κοινό άξονα γύρω από την ηθική και τη δικαιοσύνη, που λειτουργεί, παράλληλα, ως δίπολο: μερικές φορές το δίκαιο δεν είναι ηθικό και το ηθικό δεν είναι δίκαιο.

Αυτά τα κείμενα, λοιπόν, εκτός του ότι πρόκειται για στοχασμούς, ορίζουν τι είναι δίκαιο και αποτελούν ένα πολύ ωραίο εφαλτήριο για να δεις τι αλλαγές μπορείς να κάνεις στον κόσμο.

Άλλωστε, και τι είναι η ηθική; Η συνήθεια!

Είναι ένα σύστημα κανόνων, το οποίο εξαρτάται από την εκάστοτε κοινωνικοπολιτική δομή. Άλλη ηθική έχουμε εμείς, διαφορετική κάποιοι λαοί στον κόσμο.

Και πού στέκεται η ηθική απέναντι στην αλλαγή του κόσμου; Θα κάνεις τον κόσμο πιο δίκαιο βάσει ποιας ηθικής; Στην τελική, ποιος σε έχρισε «Μεσσία» για να κάνεις τον κόσμο δίκαιο με μια ηθική που θεωρείς ανώτερη;

Ως κοινωνία, δεν έχουμε ανάγκη από κανέναν «Μεσσία». Έχουμε ανάγκη από ανθρώπους που πράττουν τα δέοντα, που κάνουν το χρέος τους. Αυτό, για μένα, είναι βαθιά ανθρώπινο.

Πρόκειται για μια παράσταση, η οποία δεν δίνει απαντήσεις. Θέτει ερωτήματα και προκαλεί σκέψεις. Μου αρέσει να κάνω ένα πιο ποιητικό θέατρο· όπως η ποίηση αφήνει κενά ερμηνείας, το ίδιο θα ήθελα να συμβαίνει και με τις παραστάσεις μου.

Αυτός δεν είναι και ο ρόλος της τέχνης; Να παίρνει, δηλαδή, ο καθένας αυτό που κρίνει ότι του χρειάζεται;

Προσωπικά, συμφωνώ. Βέβαια, έχουμε φτάσει στο σημείο η μη «εύπεπτη» τέχνη —που δεν είναι, δηλαδή, fast food— να στηλιτεύεται.

Στην εποχή του Netflix —με εξαιρετικά πράγματα αλλά και σαβούρες— του TikTok και των social media, και με το attention span των δέκα δευτερολέπτων, ακόμα κι όταν αποφασίζουμε να καθίσουμε στην καρέκλα μιας θεατρικής πλατείας για μία ώρα με κλειστό το κινητό, αν αυτό που βλέπουμε δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο, σπεύδουμε να το κρίνουμε ως «βαρύ».

Δεν αφήνουμε τον εαυτό μας να βιώσει την τέχνη. Θέλουμε η διαδικασία «κατανάλωσης» της τέχνης να είναι άκοπη.

Χάρη, είστε μία ακόμα ομάδα που δραστηριοποιείται θεατρικά, έχοντας ως βάση της τη Θεσσαλονίκη.

Όσες αντιξοότητες κι αν αντιμετωπίζουμε, δεν έχουμε «εγκαταλείψει» την πόλη. Δεν υπάρχει βοήθεια από κάποιον φορέα. Είναι προσωπικό μας «στοίχημα», προσωπική κατάθεση χρόνου αλλά και χρήματος.

Εφόσον δεν μας βοηθά κανείς —και μάλλον δεν πρόκειται να συμβεί, ίσως και να μην ξέρουμε πώς να διεκδικήσουμε αυτήν τη βοήθεια— ας κάνουμε πράγματα που μας αρέσουν και μας αντιπροσωπεύουν. Η χαρά μας είναι το κοινό να αγκαλιάζει τις δουλειές μας και να κατανοεί τη «γραμμή» μας στον θεατρικό χάρτη της Θεσσαλονίκης, γιατί όχι και της υπόλοιπης Ελλάδας.

Ο πυρήνας μας παραμένει σταθερός. Ερευνούμε, δημιουργούμε, σφάλλουμε, διορθώνουμε και δημιουργούμε ξανά από τη Θεσσαλονίκη, με στόχο να ξεπεράσουμε τα όρια του τοπικού μας «στρατοπέδου». Από κει και πέρα, το ταβάνι είναι τα αστέρια.

Ποια κριτήρια καθορίζουν την επιτυχημένη έκβαση μιας παράστασης που σκηνοθετείς;

Για μένα, σημαντική είναι η ανταπόκριση του κόσμου, αυτό που διακρίνεις στο βλέμμα του. Τα νούμερα, όταν υπάρχουν, δίνουν μια υπέροχη αίσθηση.

Όμως, αν καταφέρεις να συγκινήσεις αυτούς τους ανθρώπους —με την έννοια του «συν+κινώ», δηλαδή να τους κινήσεις μαζί σου— τότε βλέπεις τον πραγματικό αντίκτυπο και λες ότι κάνεις κάτι που αξίζει. Το προτιμώ από μια εισπρακτική επιτυχία που «πέρασε και δεν ακούμπησε».

Πληροφορίες

«Αυτός που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο»

Θέατρο ΑΥΛΑΙΑ (Τσιμισκή 136, Θεσσαλονίκη)

Πρεμιέρα: Δευτέρα 27 Απριλίου 2026

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Δευτέρα 27/4, 4/5 & 11/5 στις 21:15, Τρίτη 28/4, 5/5 & 12/5 στις 21:15, Τετάρτη 29/4 & 6/5 στις 21:15

Εισιτήρια: 14€ κανονικό, 11€ μειωμένο (φοιτητικό, ανέργων, ΑμεΑ, άνω των 65), 10€ ομαδικό (8+ άτομα), 8€ για συλλόγους (15+ άτομα)

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων: more.com

Διάρκεια: 55’

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Χάρης Θώμος

Συγγραφή κειμένου: Αμαλία Κοντογιάννη

Επιμέλεια κίνησης: Μαριάνθη Ψωματάκη

Μουσική – Ηχοτοπία: Μάριος Αποστολακούλης

Διδασκαλία παραδοσιακού τραγουδιού: Νατάσα Τσακηρίδου

Σκηνογραφία: Δημήτρης Γεωργόπουλος

Ενδυματολογία: Νεφέλη Νικολαΐδη

Φωτισμοί: Αθηνά Μπανάβα

Βοηθός σκηνοθέτη: Γιούλη Ευθυμίου, Δημήτρης Κρίκος

Φωτογραφίες προώθησης: Γιώργος Ματζάρης

Γραφιστική επιμέλεια – Ψηφιακές συνθέσεις: Χάρης Θώμος

Επικοινωνία – Δημόσιες σχέσεις: Μαρία Τότσκα

Παραγωγή: DOT Ensemble ΑΜΚΕ

Επί σκηνής

Ελίνα Αντωνίου, Νεφέλη Γκίκογλου, Δημήτρης Κρίκος, Αριάδνη Κώστα, Γεωργία Ποντσουκτσή, Θάνος Πουμάκης, Θανάσης Τζιντζιός, Χριστίνα Χαλκιά, Ελένη Χριστοφή